Berlinale 2018: Στο «Pigs» ο σαρκασμός περισσεύει αλλά η ενέργεια δεν επαρκεί μέχρι το τέλος.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ / ΒΡΑΒΕΙΑ 20 FEB 2018  /  Δημήτρης Δημητρακόπουλος

Ξεκινώντας με τις υποσχέσεις ενός πιθανού cult αξιοπερίεργου και μιας σαρκαστικής, ειρωνικής αφήγησης, το νέο φιλμ του Μάνι Χαγκίγκι («Ενας Δρακος Ερχεται») σύντομα ξεμένει από ενέργεια, καταλήγοντας απλά μια χαμένη ευκαιρία για κάτι γνήσια εκκεντρικό στο πλαίσιο του σύγχρονου ιρανικού σινεμά.

Τα τελευταία χρόνια, όλο και μεγαλύτερο ποσοστό του ιρανικού σινεμά αφορά το ίδιο το σινεμά και τις αφόρητες πιέσεις και απειλές λογοκρισίας που χαρακτηρίζουν την δημιουργία κάθε ταινίας. Από τις δημιουργικές καταγγελίες σκηνοθετών (Μπαχμάν Γκομπαντί, Μοχάμεντ Ρασούλοφ) μέχρι την ανάδειξη των ίδιων των δημιουργών σε ηρωικές μορφές (Τζαφάρ Παναχί), το ιρανικό σινεμά αρέσκεται (όσο του επιτρέπεται) στην μίξη της πραγματικότητας με την φαντασία και στο μπλέξιμο ρεαλισμού και ονειρικών αφηγήσεων για να αφηγηθεί ιστορίες που ανεξάρτητα από το αν πραγματικά βασίζονται ή όχι σε πραγματικά γεγονότα, οι θεματικές τους ηχούν ανησυχητικά γνώριμες και πάντα έχουν να κάνουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με την καταστολή κάθε ελεύθερης φωνής.

Το 68ο Φεστιβάλ Βερολίνου διεξάγεται από τις 15 έως τις 25 Φεβρουαρίου. Το Flix είναι όπως πάντα εκεί και σας μεταφέρει όλα όσα αξίζει να ξέρετε από την Berlinale, την στιγμή που συμβαίνουν.

Pig (Khook) Main  607

Ο Μάνι Χαγκίγκι δεν ξεφεύγει νοηματικά πολύ από αυτή την φόρμουλα, μόνο που αποφασίζει να μην αφηγηθεί την ιστορία του με το δραματικό καταγγελτικό ύφος των συναδέλφων του αλλά αντιθέτως, επιλέγει ένα σαρκαστικό, επιφανειακά χιουμοριστικό ύφος, μετατρέποντας τον ήρωά του σε καρικατούρα και καμουφλάροντας σημαντικές και κρίσιμες έννοιες πίσω από εύθυμα gag και πολύχρωμα pop ιντερλούδια.

Ο Χασάν του είναι ένας σκηνοθέτης που εδώ και δύο χρόνια δεν έχει λάβει την πολυπόθητη έγκριση για την επόμενη ταινία του. Η σταρ με την οποία συνεργάζεται μόνιμα (η Λειλά Χατάμι του «Ενας Χωρισμός») ήδη συζητά με άλλους σκηνοθέτες, γεγονός που του προκαλεί συναισθήματα ζήλειας, καθώς η σχέση τους δεν είναι αποκλειστικά επαγγελματική, αλλά και προσωπικές καλλιτεχνικές αμφιβολίες. Η γυναίκα του έχει ήδη προχωρήσει τη ζωή της μακριά του, «αν και είναι διακριτική». Η κόρη του είναι ένα βήμα πριν την ενηλικίωση και κατ’ επέκταση την δική της αποχώρηση από το σπίτι. Η δε υπερήλικη μητέρα του ξεχνά όλο και πιο συχνά να πάρει τα χάπια της, με αποτέλεσμα να επιδεινώνεται η νοητική της διαύγεια.

Σε αυτό το κλίμα προσωπικής και δημιουργικής κρίσης, διάσημοι Ιρανοί σκηνοθέτες δολοφονούνται, με το κεφάλι τους να βρίσκεται ξέχωρα από το υπόλοιπο σώμα και την λέξη «Γουρούνι» χαραγμένη στο μέτωπο. Ολα τα θύματα είναι φίλοι και γνωστοί του Χασάν. Η κινηματογραφική κοινότητα πλήττεται όλο και πιο βαθιά. Μόνο που όσο τα πτώματα πληθαίνουν, ο επιζών Χασάν αρχίζει να κυριεύεται από ακόμη περισσότερες αμφιβολίες. Είναι απλά τυχερός που ακόμη ζει ή είναι απλά καλλιτεχνικά ανάξιος, ακόμα και στα μάτια του δολοφόνου του;

Pig (Khook) Main  607

Η κρίση του Χασάν είναι και η κινητήριος δύναμη της ταινίας, η οποία βασίζεται στην εκφραστικότητα και την slapstick σωματικότητα του Χαζάν Ματζούνι (υποβοηθούμενη και από ταιριαστά εκκεντρικές ενδυματολογικές επιλογές) για να προσδώσει μια κωμική επίφαση στην υποβόσκουσα υπόθεση θρίλερ αλλά και για να προσφέρει μερικά γνήσια αστεία στιγμιότυπα, που ειρωνικά και σαρκαστικά σχηματίζουν έναν κόσμο όπου η τέχνη είτε πεθαίνει είτε απομένει χωρίς δημιουργό.

Κι αν στο «Ενας Δράκος Ερχεται», την προηγούμενη ταινία του που επίσης έκανε την πρεμιέρα της στο διαγωνιστικό τμήμα της Berlinale, ο Χαγκίγκι κατέφυγε στην μίξη ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας, σουρεαλισμού και σκληρής πραγματικότητας, σινεμά καταγγελίας και ταυτόχρονα αναφορών στην κληρονομιά του κινηματογράφου, στο «Pig» τα υλικά του είναι περισσότερο αμιγώς κινηματογραφικά, με μεγαλύτερη συγκέντρωση στον τελικό προσανατολισμό και με μια έμφυτη κλίση προς τα έντονα χρώματα και την μουσική, με τα όνειρα να αντικαθιστούν κάθε πρότερο υπερρεαλιστικό στοιχείο.

Pig (Khook) Main  607

Μόνο που μετά την πρώτη ώρα της ταινίας, ο Χαγκίγκι μοιάζει να ξεμένει από ενέργεια, το χιούμορ του δείχνει να παραπατά και μια ανατροπή σχετικά με την ενδεχόμενη εμπλοκή του Χασάν στους φόνους σηματοδοτεί ουσιαστικά και το τέλος της «πλάκας» αλλά και της όποιας έμπνευσης. Το «Pig» λειτουργεί όταν φλερτάρει με το cult, όταν συνορεύει με την υπερβολή, όταν κινδυνεύει να χαρακτηριστεί kitch, ανάμεσα στα βιντεοκλιπίστικα πλάνα του και τις neon παρεμβολές. Oταν όμως αρχίζει να παίρνει τον εαυτό του στα σοβαρά, δημιουργώντας υπόνοιες για τις αστυνομικές τακτικές και λαμβάνοντας έναν εντονότερο δραματικό χαρακτήρα, χάνει όχι μόνο τον ρυθμό αλλά και την ουσία του.

Το φινάλε επιχειρεί να φέρει το μαύρο χιούμορ και πάλι στο προσκήνιο όμως πλέον ο ρυθμός έχει ήδη διαταραχθεί ανεπανόρθωτα. Και αυτό είναι πραγματικά ατυχές γιατί το Ιρανικό σινεμά θα μπορούσε όντως να επωφεληθεί από μια φαινομενικά ανάλαφρη, σαρκαστική προσέγγιση. Ο Χαγκίγκι έχει οπτική, έχει εικαστική αισθητική, έχει και τη διάθεση να πειραματίζεται με νέες φόρμες και ενδεχομένως αταίριαστα μεταξύ τους είδη. Oμως ακόμα δεν κατέχει την ικανότητα να τα συνδυάζει όλα αυτά σε ένα ομοιογενές, συνεπές σε όλη τη διάρκειά του και, κατά συνέπεια, δραματουργικά αποτελεσματικό σύνολο. Ο Δράκος ακόμα έρχεται.

Περισσότερες κριτικές από την Berlinale 2018

Το 68ο Φεστιβάλ Βερολίνου διεξάγεται από τις 15 έως τις 25 Φεβρουαρίου. Το Flix είναι όπως πάντα εκεί και σας μεταφέρει όλα όσα αξίζει να ξέρετε από την Berlinale, την στιγμή που συμβαίνουν.

Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας. Μάθετε περισσότερα.