Στη φετινή τελετή των Οσκαρ, ένα κωμικό στιγμιότυπο με τον Κόναν Ο’Μπράιαν και τον Στέρλινγκ Κ. Μπράουν κατάφερε να πυροδοτήσει μια απρόσμενα σοβαρή συζήτηση για τη σύγχρονη τηλεοπτική και κινηματογραφική αφήγηση. Το σκετς σατίριζε την αντίληψη ότι το Netflix ενθαρρύνει τους δημιουργούς να επαναλαμβάνουν διαρκώς βασικά σημεία της πλοκής, ώστε να μη χάνεται ο θεατής που παρακολουθεί αφηρημένα. Το κοινό γέλασε, όμως φαίνεται πως το αστείο άγγιξε ένα ζήτημα που εδώ και χρόνια συζητιέται χαμηλόφωνα στη βιομηχανία.
Από την πλευρά της πλατφόρμας, η απάντηση ήταν άμεση και κατηγορηματική. Ο επικεφαλής του κινηματογραφικού τμήματος, Νταν Λιν, έσπευσε να αποδομήσει την ιδέα αυτή δηλώνοντας: «Δεν υπάρχει καμία τέτοια αρχή. Πραγματικά γελάσαμε όταν είδαμε αυτό το σκετς στα Οσκαρ, αλλά δεν υφίσταται κάτι τέτοιο. Αν δείτε τις ταινίες ή τις σειρές μας, δεν επαναλαμβάνουμε την πλοκή. Δεν ξέρω από πού προέκυψε αυτό το σχόλιο. Σίγουρα, εστιάζουμε στο να φτιάχνουμε εξαιρετικές ταινίες». Στο ίδιο μήκος κύματος, η επικεφαλής περιεχομένου Μπέλα Μπατζάρια πρόσθεσε: «Θεωρώ ότι είναι προσβλητικό για τους δημιουργούς και τους σκηνοθέτες να πιστεύει κανείς ότι, πρώτον, θα τους δίναμε μια τόσο κακή οδηγία και, δεύτερον, ότι εκείνοι θα την αποδέχονταν αδιαμαρτύρητα. Οι επικριτές θα επικρίνουν και κάποιοι απλώς επινοούν πράγματα».
Ωστόσο, η συζήτηση δεν ξεκίνησε από το πουθενά. Ο Ματ Ντέιμον, που συνεργάστηκε πρόσφατα με την πλατφόρμα, είχε δηλώσει: «Μια ταινία του Netflix πρέπει να επαναλαμβάνει την πλοκή τρεις ή τέσσερις φορές μέσα από τους διαλόγους, επειδή ο κόσμος ασχολείται με τα κινητά του». Στην ίδια τοποθέτηση είχε προσθέσει ότι υπάρχει και η απαίτηση η ταινία να ανοίγει με έντονη δράση, ώστε να κρατήσει άμεσα την προσοχή του θεατή. Η άποψη αυτή, είτε ως εμπειρία είτε ως εντύπωση, ήρθε να ενισχύσει μια ήδη διαδεδομένη κριτική για τη «λογική του δεύτερου πλάνου» που συνοδεύει πολλές streaming παραγωγές.
Διαβάστε ακόμα: Ματ Ντέιμον: «Το Netflix ζητά να εξηγείς την πλοκή 3 φορές, γιατί ο θεατής χαζεύει το κινητό του»
Ηδη από προηγούμενα χρόνια, δημοσιεύματα όπως εκείνα του N+1 Magazine είχαν περιγράψει μια πιο «λειτουργική» προσέγγιση στη γραφή, όπου οι χαρακτήρες καλούνται να εξηγούν ρητά τι συμβαίνει, προκειμένου να μη χάνεται ο θεατής που δεν παρακολουθεί με απόλυτη προσοχή. Σε αυτή τη λογική, η πρώτη πράξη μιας ταινίας οφείλει να περιέχει αρκετή ένταση ή δραματουργικό βάρος, ώστε να αποτρέψει το ενδεχόμενο εγκατάλειψης. Πρόκειται για μια φιλοσοφία που έρχεται σε αντίθεση με τον παραδοσιακό κανόνα «δείξε, μην λες» (μια τεχνική γραφής που εμβαθύνει τους αναγνώστες/θεατές χρησιμοποιώντας ενέργειες, αισθήσεις και διάλογο για να απεικονίσει τα συναισθήματα ενός χαρακτήρα ή τα γεγονότα της ιστορίας, αντί να τα αναφέρει απλώς. Η απεικόνιση επιτρέπει στους αναγνώστες/θεατές να συνάγουν γεγονότα και να βιώσουν την ιστορία, ενώ η αφήγηση απλώς παρουσιάζει περιλήψεις), έναν κανόνα που για δεκαετίες θεωρούνταν σχεδόν ιερός για τους σεναριογράφους.
Το ενδιαφέρον είναι πως αυτή η διαμάχη φωτίζει μια βαθύτερη μετατόπιση στον τρόπο που καταναλώνεται το οπτικοακουστικό περιεχόμενο. Σε μια εποχή όπου η προσοχή του θεατή διασπάται διαρκώς, η αφήγηση φαίνεται να προσαρμόζεται, άλλοτε συνειδητά και άλλοτε ακούσια, σε νέες συνθήκες θέασης. Και ίσως εκεί βρίσκεται η πραγματική ουσία της συζήτησης, πέρα από τις επίσημες διαψεύσεις ή τις αιχμηρές δηλώσεις. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το Netflix επιβάλλει τέτοιους κανόνες, αλλά αν το ίδιο το κοινό έχει αρχίσει να τους απαιτεί χωρίς να το συνειδητοποιεί, ακόμη κι όταν πρόκειται για την ίδια πλατφόρμα που κάποτε στήριξε φιλόδοξα έργα όπως τα «Ρόμα» και «Ιρλανδός».