Μετά από μήνες παρουσίας σε φεστιβάλ και κινηματογραφικές εκδηλώσεις σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη, όπου προώθησε τη βραβευμένη με Χρυσό Φοίνικα ταινία του «Ενα Απλό Ατύχημα», ο Ιρανός σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί αποφάσισε να επιστρέψει στην πατρίδα του, εν γνώσει των κινδύνων που μπορεί να τον περιμένουν. Οι περιορισμοί στις πτήσεις λόγω του πολέμου τον οδήγησαν να περάσει τα σύνορα οδικώς μέσω Τουρκίας, σε μια διαδρομή που αποκτά σχεδόν συμβολικό βάρος.
Η απόφασή του δεν ήταν έκπληξη. Ο ίδιος είχε ήδη αφήσει να εννοηθεί πως, μετά την ολοκλήρωση της φετινής κινηματογραφικής σεζόν και την περίοδο των βραβείων, θα επέστρεφε στο Ιράν, παρά το ενεργό ένταλμα σύλληψης εις βάρος του. Σε μια εποχή όπου πολλοί καλλιτέχνες επιλέγουν την ασφάλεια της εξορίας, ο Παναχί ακολουθεί πεισματικά την αντίθετη πορεία, επιλέγοντας να σταθεί απέναντι σε ένα σύστημα που τον έχει στοχοποιήσει επανειλημμένα.
Διαβάστε ακόμα: Συνελήφθη στην Τεχεράνη ο Μεχντί Μαχμουντιάν, υποψήφιος για Οσκαρ συν-σεναριογράφος του «Ενα Απλό Ατύχημα»
Το τίμημα αυτής της στάσης είναι ήδη γνωστό. Τον περασμένο Δεκέμβριο, καταδικάστηκε ερήμην σε έναν χρόνο φυλάκισης από το Ιρανικό Επαναστατικό Δικαστήριο, με βασική κατηγορία την προπαγάνδα κατά του κράτους. Στην καρδιά των κατηγοριών βρίσκεται η ίδια του η δουλειά. Η ταινία «Ενα Απλό Ατύχημα» γυρίστηκε χωρίς επίσημη άδεια, υπό συνθήκες μυστικότητας, με μέλη του συνεργείου να αντιμετωπίζουν ανακρίσεις και συλλήψεις ήδη από τις πρώτες ημέρες των γυρισμάτων.
Το παρασκήνιο της παραγωγής αποκαλύπτει ένα περιβάλλον έντασης και φόβου. Πριν ακόμη η ταινία κάνει την πρεμιέρα της στις Κάννες, άνθρωποι που συμμετείχαν σε αυτήν, ανάμεσά τους και ηθοποιοί, κλήθηκαν από τις αρχές για εξηγήσεις. Παρ’ όλα αυτά, το έργο ολοκληρώθηκε και κατάφερε όχι μόνο να φτάσει στο διεθνές κοινό αλλά και να διακριθεί στο κορυφαίο φεστιβάλ του κόσμου, αλλά και να προταθεί και για δυο Οσκαρ, εκείνα για την Καλύτερη Διεθνή Ταινία και για Πρωτότυπο Σενάριο.
Η επιστροφή του Παναχί αφήνει πίσω της ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια της κινηματογραφικής επικαιρότητας και αγγίζει την ίδια την ουσία της καλλιτεχνικής ελευθερίας. Πρόκειται για μια πράξη που ενσωματώνει το ρίσκο, το θάρρος και την πίστη στη δημιουργία ως μέσο έκφρασης και αντίστασης. Το αν αυτή η επιλογή θα οδηγήσει σε μια ακόμη περίοδο σιωπής πίσω από τα κάγκελα ή θα ανοίξει έναν νέο κύκλο διεθνούς πίεσης προς το ιρανικό καθεστώς, παραμένει αβέβαιο.
Διαβάστε ακόμη τη συνέντευξη του Τζαφάρ Παναχί στο Flix: Ο Τζαφάρ Παναχί δεν κάνει πολιτικό σινεμά