Τελευταία μέρα στην Aθήνα, κατευθείαν από το τελευταίο γύρισμα της νέας ταινίας του Ντάμιεν Σαζέλ που γυρίζεται στην Ελλάδα, ο Λολ Κρόλεϊ έκλεισε την περίπου εξάμηνη παραμονή του στη χώρα, φτάνοντας στην Ταινιοθήκη για ένα masterclass που διοργάνωσε η Ενωση Ελλήνων Κινηματογραφιστών (GSC) και συντόνισε η Πόλυ Λυκούργου.
Μοναδική ευκαιρία, όχι μόνο για τους σπουδαστές σινεμά, αλλά και για όλους όσους γέμισαν την Ταινιοθήκη για να περιηγηθούν στο σύμπαν και τη διαδρομή ενός από τους πιο συναρπαστικούς σύγχρονους διευθυντές φωτογραφίας, με πιο γνωστές τις τρεις συνεργασίες του με τον Μπρέιντι Κορμπέ («Η Γέννηση ενός Ηγέτη», «Vox Lux» και φυσικά το «The Brutalist» που του χάρισε και το Οσκαρ Καλύτερης Φωτογραφίας) αλλά και αυτές με τον Νόα Μπόμπακ στο «Λευκό Θόρυβο», τον Αντριου Χέιγκ στα «45 Χρόνια» και τώρα με τον Ντάμιεν Σαζέλ.
Λάτρης του φιλμ, της τόλμης στο γύρισμα, αλλά και του αυτοσχεδιασμού σε ενορχήστρωση με το υπόλοιπο συνεργείο, ο Κρόλεϊ μιλήσε για όλα όσα τον κάνουν να αισθάνεται επιβεβαίωση πως κάνει το σωστό.
Πρέπει πάντα να έχεις στο μυαλό σου ότι βρίσκεσαι σε μια ταινία όχι για τον εαυτό σου. Ο,τι κάνεις δεν είναι για σένα, ούτε για να ικανοποιήσουν τη φιλοδοξία σου. Βρίσκεσαι σε μια ταινία για να υπηρετήσεις την ταινία. Την ιστορία που έχει στο μυαλό του ο σκηνοθέτης.»
Ποτέ δεν έπαιξα εκ του ασφαλούς. Εκανα τις περισσότερες ταινίες μου σε φιλμ, γιατί θεωρώ πως είναι πάντα η πιο τολμηρή επιλογή.
To φιλμ μου αρέσει γιατί είναι απρόβλεπτο. Και γιατί σε αναγκάζει να είσαι οργανωμένος, αυστηρός. Αλλά υπάρχει πάντα αυτή η έκπληξη του τι θα δείξει όταν εμφανιστεί. Είναι σαν την αναλογική φωτογραφία. Ποτέ δεν ξέρεις πως θα μοιάζουν οι φωτογραφίες σου. Απλά πρέπει η έκπληξη αυτή να μην είναι πολύ μεγάλη, δηλαδή να χρειάζεται να ξαναγυρίσεις τη σκηνή.
Τις περισσότερες φορές τα πράγματα που γίνονται τυχαία, είναι αυτά που δεν κόβονται ποτέ στο μοντάζ. Σε αντίθεση με σκηνές που είναι καλά προετοιμασμένες που τελικά καταλήγουν να μην χρειάζονται.
Αντίθετα με ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι, το φιλμ σου δίνει τη δυνατότητα να είσαι πιο τολμηρός. Θα έλεγε κανείς πως η ελευθερία του ψηφιακού σου δίνει την ευκαιρία να τραβήξεις τα όρια όσων κάνεις, απλά επειδή βλέπεις αυτό που κάνεις. Δεν είναι όμως αλήθεια. Οι περιορισμοί του φιλμ σε κάνουν να θες να ξεπεράσεις τον εαυτό σου και να ξεπεράσεις τις δυνατότητες του φιλμ. Υπάρχει κάτι μαγικό στο πώς συμπεριφέρεται το φιλμ. Καμία λήψη δεν είναι ίδια.
Δεν θέλω τα πράγματα να είναι προκαθορισμένα. Με ενδιαφέρει το αυθόρμητο. η χαλαρότητα, η αίσθηση. Οταν βρίσκομαι σε ένα σετ προσπαθώ να ανακαλύψω γωνιές που μοιάζουν ανεξερεύνητες. Δεν μπορείς να ξέρεις αν «δεν» μπορείς να γυρίσεις σε κάποιο μέρος, αν δεν έχεις βρεθεί πρώτα εκεί.
Πίστευα πάντοτε πως η δουλειά μου έχει τις βάσεις της στο ντοκιμαντέρ. Παρόλο που δεν είμαι κάποιος που τον ενδιαφέρει το ντοκιμαντέρ. Εχω γυρίσει λίγα ντοκιμαντέρ, αλλά αντιλήφθηκα πως δεν είναι κάτι που μου ταιριάζει. Με ελκύει πολύ το φυσικό φως και, αν και όχι αποκλειστικά, μου αρέσει να δουλεύω με αυτό.
Υπάρχουν κινηματογραφιστές που με «ταλαιπώρησαν» μέσα στα χρόνια. Ο Χάρι Σαβίδης ήταν ένας από αυτούς. Μου είχε στείλει ένα e-mail λέγοντας μου πόσο ωραίο είναι το «Balast», η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους γύρισα. Είπα αμέσως «οκ, αν το λέει ο Σαβίδης, τελειώσαμε με τις αμφιβολίες γύρω από το αν είμαι κινηματογραφιστής». O Γκόρντον Γουίλις, Ούγγροι κινηματογραφιστές που μετακόμισαν στην Αμερική, ο Λάζλο Κόβακς... Ο Ρόμπι Ράιαν, ο Κρίστοφερ Ντόιλ, o Αντονι Ντον Μαντλ από τους νεότερους... Ο Ρόμπι Μιούλερ,
Αυτό που με ενδιαφέρει να έχω κοινό με έναν σκηνοθέτη είναι κυρίως το γούστο. Η ίδια αίσθηση και αισθητική για τα πράγματα. Αν δεν έχεις κοινό γούστο δεν θα μπορέσεις να πας πολύ μακριά. Στη συνέχεια έχει πολύ μεγάλη σημασία η κατανόηση, να μπορείς να καταλαβαίνεις τον άλλο χωρίς να χρειάζεται να συζητήσεις ή να αναλύσεις κάτι για πολλή ώρα. Επίσης να ξέρεις πότε να παρατηρείς, πότε να κάνεις πίσω, πότε να παρέμβεις... Είναι όλο μια ισορροπία.
Μέσα στο σετ είναι σαν να παίζεις μουσική. Μακάρι να ήμουν τόσο καλός μουσικός όσο είμαι κινηματογραφιστής, γιατί η μουσική ήταν η πρώτη μου αγάπη. Το να είσαι συγχρονισμένος με όλα τα μέλη του συνεργείου, να αυτοσχεδιάζεις... να παρατηρείς, να νιώθεις, να παίζεις. Οταν είσαι εκτός ρυθμού το ξέρεις πάντα. Οταν όμως είσαι εντός ρυθμού, είναι ένα προνόμιο.
Οταν βρίσκεσαι στη διαδικασία της δημιουργίας έχεις μόνο την πίστη σου, ένα προαίσθημα πως αυτό που κάνεις θα μπορέσει να επικοινωνήσει με τους άλλους. Οταν συμβαίνει είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή, Η ουσία αυτού που κάνουμε είναι να έρθουμε σε επαφή με τους άλλους.»
Πρέπει πάντα να έχεις στο μυαλό σου ότι βρίσκεσαι σε μια ταινία όχι για τον εαυτό σου. Ο,τι κάνεις δεν είναι για σένα, ούτε για να ικανοποιήσουν τη φιλοδοξία σου. Βρίσκεσαι σε μια ταινία για να υπηρετήσεις την ταινία. Την ιστορία που έχει στο μυαλό του ο σκηνοθέτης.
Η δουλειά μου ως διευθυντή φωτογραφίας είναι να μην έρχομαι σε σύγκρουση με τον σκηνοθέτη. Είναι μια διαδικασία, μια συνεργασία... Οταν αποφασίζεις να συνεργαστείς με κάποιον, τον εμπιστεύεσαι, δεν τον αμφισβητείς. Συνήθως έχει γράψει την ιστορία και ξέρει τι κάνει. Εγώ θα σιγουρέψω ότι όλα είναι καλυμμένα από την πλευρά μου, ότι θα προτείνω ιδέες, αλλά δεν θα κάνω κάτι αντίθετο από αυτό που θέλει.
Το ένστικτο είναι πολύ σημαντικό. Πρέπει να αντιλαμβάνεσαι πόση ελευθερία έχεις, πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να δοκιμάσεις ή να μην δοκιμάσεις κάτι, ποια είναι τα όριά σου ανάλογα την παραγωγή και το σημείο στο οποίο βρίσκεται η ταινία.
Στην διάρκεια της προετοιμασίας γίνομαι δύο διαφορετικοί άνθρωποι. Ενας τελείως τεχνικός που ασχολούμαι με το σενάριο, το κόβω σε σκηνές, προσπαθώ να καταλάβω τους χώρους και την ατμόσφαιρα. Και ένας τελείως δημιουργικός που αρχίζει να σκέφτεται πως θα μπει μέσα στην ταινία και θα βρει το χώρο να κάνει τα πράγματα που θέλει.
Θα προτιμήσω πάντα μια πραγματική τοποθεσία. Εχω δουλέψει σε στούντιο, με κατασκευασμένη σκηνικά, μεγάλων διαστάσεων. Αλλά είναι σημαντικό να γυρίζεις μια ταινία κάπου που υπήρχε ή υπάρχει ζωή. Οτιδήποτε υπάρχει ήδη είναι για μένα μεγαλύτερης σημασίας από μια κατασκευή.
Μου αρέσει αυτή η ώρα λίγο πριν βραδιάσει. Μου προκαλεί μελαγχολία. Δεν ξέρω αν έχει να κάνει με κάτι από την παιδική μου ηλικία. Είναι η ώρα που οι Γάλλοι αποκαλούν «την ώρα ανάμεσα στον σκύλο και το λύκο», η ώρα ανάμεσα σε αυτό που έχει δαμαστεί και το αδάμαστο.
Περισσότερο από τα βραβεία και τις διακρίσεις, αυτό που έχει σημασία σε μια ταινία που γυρίζεις είναι να υπάρξει επαφή. Εσύ γυρίζεις μια ταινία, πιστεύοντας και νιώθοντας πως πετυχαίνεις να τιμήσεις την ιστορία και συνδέεσαι συναισθηματικά, αλλά είναι η στιγμή που αντιλαμβάνεσαι πως αυτό συμβαίνει και σε άλλους που πια έχει εκπληρωθεί ο σκοπός σου. Οταν βρίσκεσαι στη διαδικασία της δημιουργίας έχεις μόνο την πίστη σου, ένα προαίσθημα πως αυτό που κάνεις θα μπορέσει να επικοινωνήσει με τους άλλους. Οταν συμβαίνει είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή, Η ουσία αυτού που κάνουμε είναι να έρθουμε σε επαφή με τους άλλους.
Είναι ωραίο να ξέρεις ότι κάποια στιγμή θα φύγεις, αλλά αυτά που έχεις κάνει θα συνεχίσουν να υπάρχουν, τουλάχιστον για κάποιο καιρό. Το σκέφτομαι αρκετές φορές. Είναι ωραίο συναίσθημα αυτό της συνέχειας...
Αναζητήστε περισσότερες πληροφορίες για την Ενωση Ελλήνων Κινηματογραφιστών στο επίσημο site του GSC, αλλά και στην επίσημη σελίδα του στο Facebook.