Η τελετή λήξης του 76ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου ξεκίνησε με την προσμονή πως επιτέλους εδώ, μέσα στην μεγάλη αίθουσα του Berlinale Palast, ο Βιμ Βέντερς και η επιτροπή του θα έδιναν επιτέλους τις απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις, το θόρυβο και την κακή δημοσιότητα που απέκτησε το Φεστιβάλ μετά από τη δήλωση του Γερμανού σκηνοθέτη και Προέδρου της φετινής κριτικής επιτροπής, στην αρχή του Φεστιβάλ, πως το «σινεμά δεν πρέπει να είναι πολιτικό».
Αυτό ήταν η απάντηση σε μια ερώτηση για το γεγονός ότι η Berlinale δεν καταδικάζει τη γενοκτονία στη Γάζα, που ακολουθήθηκε από τη δημόσια κατακραυγή του Βιμ Βέντερς και του Φεστιβάλ, την υπογραφή μιας ανοιχτής επιστολής από δημιουργούς και ανθρώπους του σινεμά από όλον τον κόσμο, (ελάχιστες) αποχωρήσεις από το επίσημο πρόγραμμα, προκαλώντας τη δημόσια, γενικόλογη σε κάθε περίπτωση, απάντηση του Φεστιβάλ και κυριάρχησε ως το «καυτό θέμα» ερήμην των ταινιών σε όλο το διάστημα που διήρκεσε το φετινό Φεστιβάλ.
Διαβάστε εδώ αναλυτικά όλα όσα συνέβησαν από την δήλωση του Βιμ Βέντερς μέχρι και σήμερα.
Στην τελετή λήξης, η Berlinale φυσικά και δεν αναγνώρισε τη γενοκτονία στη Γάζα (ποιος περίμενε άλλωστε κάτι τέτοιο;), αλλά τόσο η Διευθύντρια του Φεστιβάλ Τρίσια Τατλ όσο και ο Βιμ Βέντερς, όπως και η οικοδέσποινα της βραδιάς μίλησαν γενικά, επίμονα και επαναλαμβανόμενα για την ενωτική δύναμη της γλώσσας του σινεμά και την ελευθερία που δίνει στην έκφραση μια πλατφόρμα σαν το ιστορικό Φεστιβάλ Βερολίνου. Σε μια υπερπροσπάθεια να ξεχαστεί αυτή η ιστορία και να οδεύσουμε πιο ομαλά προς το 77ο Φεστιβάλ το 2027.
Τρίσια Τατλ
Πρώτη στη σκηνή της τελετής ανέβηκε η Διευθύντρια του Φεστιβάλ Τρίσια Τατλ.
Μίλησε για το θυμό που υπάρχει έξω από το σινεμά αλλά και μέσα στις κινηματογραφικές αίθουσες και για συναισθήματα που ανήκουν στην κοινότητα. «Σας ακούμε και είναι καλό που Berlinale έχει σημασία για τον κόσμο. Είμαστε ένας ορατός θεσμός. Ζούμε σε μια πολωμένη στιγμή και το να μιλάμε ελεύθερα είναι μέρος της Δημοκρατίας. Οπως και η διαφωνία. Θα πρέπει να σεβαστούμε όσους μιλάνε γιατί χρειάζεται κουράγιο, ακόμη κι αν δεν συμφωνούμε πάντα με αυτά που υποστηρίζουν». Συνέχισε αναφέροντας πως για τις προηγούμενες δέκα ημέρες, η Berlinale κατάφερε να παραμείνει αυτό που πρέπει να είναι: ένα μέρος όπου ο κόσμος συναντιέται και όλοι είναι ευπρόσδεκτοι.
«Η ελεύθερη έκφραση είναι πολλές φωνές: ήρεμες, θυμωμένες, σιωπηλές, άλλες που μιλούν μέσα από το σινεμά. Ενα Φεστιβάλ δεν υπάρχει για να δώσει λύσεις, αλλά για να ακούσει όλες αυτές τις φωνές. Εσείς οι δημιουργοί μας εμπνέεται να απαιτούμε περισσότερα και σας ευχαριστούμε.»
«Αν αυτή η Berlinale ήταν συναισθηματικά φορτισμένη δεν είναι μια αποτυχία της Berilnale ή μια αποτυχία του σινεμά. Ηταν απλά η Berlinale που έκανε τη δουλειά της και το σινεμά που έκανε τη δουλειά του.»
Ο Βιμ Βέντερς με την παρουσιάστρια της βραδιάς, ηθοποιό Ντεσιρέ Νοσμπούς
O Βιμ Βέντερς, όταν ανέβηκε στη σκηνή η κριτική επιτροπή για τα μεγάλα βραβεία του Φεστιβάλ, ευχαρίστησε την υπέροχη επιτροπή του, αλλά δήλωσε πως πριν από τα βραβεία «πρέπει να μιιλήσουμε». Και έτσι έδωσε και τη δική του δήλωση πάνω στο θέμα που μονοπώλησε τη φετινή Berlinale, λέγοντας στην πραγματικότητα πως ακτιβιστές και δημιουργοί πρέπει να μην λειτουργούν ανταγωνιστικά αλλά ως συνεργάτες.
«Η κοινή γλώσσα της Berlinale είναι αυτή του σινεμά, ο τρόπος με τον οποιό εκφραζόμαστε εκτός από τις λέξεις, ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούμε να καταλάβουμε τον μπερδεμένο και τρομακτικό κόσμο στον οποίο ζούμε. Αυτή τη γλώσσα του σινεμά είχαμε κοινή όλα τα μέλη της επιτροπής. Υπάρχει βέβαια και η γλώσσα της πολιτικής που είναι παρούσα εδώ και δεκαετίες στο Φεστιβάλ, αφού το Βερολίνο είναι ένα πολιτικοποιημένο μέρος. Υπάρχει και η γλώσσα του ιντερνετ, μια ψηφιακή γρήγορη γλώσσα.»
«Η γλώσσα του σινεμά είναι πολυσυλλεκτική. Υπάρχουν τόσες προσεγγίσεις όσες και οι δημιουργοί. Η ενσυναίσθηση ήταν παρούσα όμως σε όλες - και τις 22 ταινίες που είδαμε - και αυτό θα φανεί και στα βραβεία που θα δώσουμε σε λίγο. Η γλώσσα του κινηματογράφου είναι ενσυναισθητική, ενώ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι συναισθηματική. O αγώνας των ακτιβιστών και ανθρωπιστών για την ανθρώπινη ζωή είναι και δικός μας αγώνας, όπως δείχνουν και οι ταινίες του Φεστιβάλ. Ολοι μας σας χειροκροτούμε. Αυτό που κάνετε είναι απαραίτητο. Αλλά χρειάζεται να είστε σε ανταγωνισμό και σύγκρουση μαζί μας;»
«Ακόμη όμως κι αν οι γλώσσες μας είναι διαφορετικές, χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον. Πρέπει να είμαστε σύμμαχοι αν θέλουμε να αλλάξουμε κάτι σε αυτόν τον κόσμο. Ας μην περιφρονούμε και υποτιμάμε ο ένας τον άλλον. Το σινεμά αντιστέκεται περισσότερο στην λήθη από ό,τι το ιντερνετ. Ενώ το επείγον των αιτημάτων σας φτάνει σε μέρη που το σινεμά δεν μπορεί να φτάσει. Ας συνεργαστούμε.»
Ευθέως στο θέμα της Παλαιστίνης αναφέρθηκε με έναν υπέροχο λόγο ο Εμίν Αλπέρ, σκηνοθέτης της «Σωτηρίας» που κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής.
«Εκανα μια ταινία για ένα αποτρόπαιο έγκλημα. Προσπάθησα πολύ να καταλάβω τι αισθάνθηκαν οι επιζώντες. Και αυτό που έμαθα είναι ότι η μεγαλύτερη μοναξιά στον κόσμο είναι αυτή που νιώθεις όταν υποφέρεις, όταν χάνεις τα δικαιώματα σου μέρα με τη μέρα, όταν σε βομβαρδίζουν αυτοί που δεν σε θεωρούν άνθρωπο. Ας σπάσουμε τη σιωπή. Και ας τους θυμήσουμε ότι δεν είναι μόνοι τους. Προς τους Παλαιστίνιους στη Γάζα που ζουν και πεθαίνουν σε φρικτές συνθήκες, δεν είστε μόνοι. Προς τους Ιρανούς που υποφέρουν από μια δικτατορία δεν είστε μόνοι. Προς όλους που υποφέρουν στη Μέση Ανατολή, δεν είστε μόνοι. Και στους δικούς μου ανθρώπους, που βρίσκονται στη φυλακή, τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης και όλους τους δημάρχους που είναι στη φυλακή. Δεν είστε μόνοι. Δεν θα είστε μόνοι».
Στην γενοκτονία στη Γάζα αναφέρθηκε και ο Παλαιστίνιος Αμπνταλάχ Αλκχατίμπ που υπογράφει την ταινία «Chronicles from the Siege» που κέρδισε το μεγάλο βραβείο στο Διαγωνιστικό Τμήμα Perspectives και η Λιβανέζα Μαρί-Ρόουζ Οστά που κέρδισε με την ταινία της «Someday a Child» την Χρυσή Αρκτο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους (διαβάστε παρακάτω τους λόγους τους).
Ο Ιλκέρ Τσατάκ, σκηνοθέτης της ταινίας «Κίτρινα Γράμματα» που κέρδισε τη Χρυσή Αρκτο δήλωσε απλά πως η ταινία του μιλάει πολιτικά από μόνη της. Η ταινία του, γυρισμένη στη Γερμανία, καθώς όπως υποστηρίζει και ο ίδιος δεν θα μπορούσε ποτέ να γυριστεί στην Τουρκία βασίστηκε πάνω σε αληθινές μαρτυρίες Τούρκων καλλιτεχνών που απολύθηκαν από τις θέσεις τους, την περίοδο 2019–2020, γιατί πήραν μέρος σε διαδηλώσεις, υπέγραψαν μία διακήρυξη για ειρήνη ή απλώς κάπνισαν σε κλειστό χώρο. Η παράνοια ενός φασιστικού καθεστώτος με τη βιτρίνα μίας δημοκρατίας, όπως αυτή της Κυβέρνησης Ερντογάν, είχε ροκανίσει τις αντοχές τους και διέλυσε τις ζωές των ίδιων και των οικογενειών τους. Βρέθηκαν εξόριστοι στη Γερμανία ή σε άλλες χώρες της Ευρώπης όπου έπρεπε να ξεκινήσουν από την αρχή. Διαβάστε εδώ τη γνώμη του Flix για την ταινία.
Οι «πολιτικές» ομιλίες επισκίασαν τις πιο κινηματογραφικές ή πιο προσωπικές στιγμές της τελετής. Τη συγκίνηση του Τομ Κόρτνεϊ και της Ανα Κάλντερ-Μάρσαλ για το βραβείο που κέρδισαν για το «Queen at Sea», τα πολλά ευχαριστώ του Γκραντ Τζι που πήρε το βραβείο σκηνοθεσίας για το «Everybody Digs Bill Evans» και τη Σάντρα Ούλερ που κέρδισε με το σπαθί της το Βραβειο Ερμηνείας για το «Rose» και στο λόγο της δήλωσε πως νιώθει προνομιούχα που βρίσκεται μέσα σε ένα χώρο που όλοι λένε την αλήθεια τους.
ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ
ΕΠΙΣΗΜΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Χρυσή Αρκτος: Κίτρινα Γράμματα του Ιλκέρ Τσατάκ, Γερμανία/Γαλλία/Τουρκία
Αργυρή Αρκτος - Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής: Σωτηρία του Εμιν Αλπέρ, Τουρκία/Γαλλία/Ελλάδα/Ολλανδία/Σουηδία/Σαουδική Αραβία
Αργυρή Αρκτος - Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής: Queen at Sea του Λανς Χάμερ, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ
Βραβείο Καλύτερης Σκηνοθεσίας: Γκραντ Τζι για το «Everybody Digs Bill Evans», Ιρλανδία/Ηνωμένο Βασίλειο
Βραβείο Σεναρίου: Ζενεβιέβ Ντουλούντ-ντε Σελς για το «Nina Roza», Καναδάς/Ιταλία/Βουλγαρία/Βέλγιο
Βραβείο Καλύτερου Α' Ρόλου: Σάντρα Ούλερ για το «Rose» του Μάρκους Σλάιντσερ, Αυστρία
Βραβείο Καλύτερου Β' Ρόλου: Τομ Κόρτνεϊ και Ανα Κάλντερ-Μάρσαλ για το «Queen at Sea», Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ
Βραβείο Καλλιτεχνικού Επιτεύγματος: Yo (Love is a Rebellious Bird) της Ανα Φιτς, ΗΠΑ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ PERSPECTIVES
Α΄ Βραβείο: Chronicles from the Siege του Αμπνταλάχ Αλκχατίμπ, Αλγερία/Γαλλία/Παλαιστίνη
Ο Παλαιστίνιος σκηνοθέτης ανέβηκε στη σκηνή. Ειρωνέυτηκε την Διευθύντρια του Φεστιβάλ ότι αυτός θα αναγκαστεί να διαβάσει τη δήλωσή του γιατί δεν την έχει γραμμένη σε auto cue.
«Θα μπορούσα να πω ευχαριστώ και πόσο χαρούμενος είμαι, αλλά είμαι Παλαιστίνιος και θα μιλήσω για την Παλαιστίνη. Σκέφτηκα πολλές φορές να αποχωρήσω από το Φεστιβάλ αλλά έμεινα γιατί ήθελα να σταθώ εδώ και να πω πως μια μέρα η Παλαιστίνη θα είναι ελεύθερη και θα έχουμε το δικό μας φεστιβάλ που θα συμπαραστέκεται σε όσους βρίσκονται κάτω από κατοχή, πολιορκία και δικτατορία σε όλον τον κόσμο. Και θα βάζουμε την πολιτική πάνω από το σινεμά, την ελευθερία πάνω από την ομορφιά και τον άνθρωπο πάνω από την κουλτούρα. Η μέρα μας έρχεται και τότε η Παλαιστίνη θα θυμάται όλους όσους την υποστήριξαν και όλους όσους στάθηκαν απέναντί της. Απέναντι στο δικαίωμα μας να ζήσουμε με αξιοπρέπεια. Κάποιοι μου είπαν ότι θα έπρεπε να φοβάμαι να πω όλα αυτά, επειδή είμαι πρόσφυγας στη Γερμανία, αλλά δεν με νοιάζει. Η γερμανική κυβέρνηση είναι συνεργός στην γενοκτονία στη Γάζα και είναι αρκετά έξυπνη για να το αντιλαμβάνεται και να μην ενδιαφέρεται γι' αυτό. Free Palestine».
Ειδική Μνεία Forest High του Μανόν Κούμπια, Βέλγιο/Γαλλία
BΡΑΒΕΙΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
Χρυσή Αρκτος: If Pigeons Turned to Gold της Πέπα Λουμποτζάκι, Τσεχία/Σλοβακία
Ειδική Μνεία: Sometimes, I Imagine Them All at a Party της Ντανιέλα Μανιάνι Ούλερ, Γερμανία
Ειδική Μνεία: **ΤUTU του Σαμ Πόλαρντ, Ηνωμένο Βασίλειο
ΒΡΑΒΕΙΑ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ
Χρυσή Αρκτος: Someday a Child της Μαρι-Ρόουζ Οστα, Γαλλία/Ρουμανία/Λίβανος
H Μαρί-Ρόουζ Οστά δήλωσε φορτισμένη: «Ναι, η Berlinale είναι ορατή και αρνούμαι να μας την πάρουν από εμάς τους ανεξάρτητους κινηματογραφιστές. Στέκομαι εδώ, χωρισμένη στα δύο. Από τη μία είναι η σκηνοθέτης που χαίρεται πολύ με αυτό το βραβείο και από την άλλη ο άνθρωπος, η γυναίκα από το Λίβανο που θέλω να μοιραστώ μαζί σας την ιστορία μου. Εκανα μια ταινία για ένα παιδί με υπερδυνάμεις που καταρρίπτει δύο ισραληνικά μαχητικά επειδή έκαναν θόρυβο και δεν το άφηναν να κοιμηθεί. Στην πραγματικότητα, στη Γάζα και το Λίβανο τα παιδιά δεν έχουν υπερδυνάμεις για να υποερασπιστούν τις ζωές τους από τις ισραηλινές επιθέσεις. Η εκεχειρία παραβιάζεται καθημερινά. Αν αυτό το βραβείο κάνει κάτι περισσότερο από το να με κάνει χαρούμενη είναι να δηλώσει ότι η ζωή κανενός παιδιού δεν πρέπει να είναι διαπραγματεύσιμη.»
Αργυρή Αρκτος: A Woman’s Place Is Everywhere της Φανί Τεσιέρ, ΗΠΑ
Cupra Filmmaker Award: Di san xian (Kleptomania) του Τζινκάι Κου, Κίνα
Το 76ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου διεξάγεται φέτος από τις 12 μέχρι και τις 22 Φεβρουαρίου. Οπως κάθε χρόνο, το Flix βρίσκεται εδώ για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες μέσα από το ειδικό τμήμα του που ανανεώνεται συνεχώς.