Περιμέναμε με ανυπομονησία αυτή τη συνάντηση κορυφής: Τζαφάρ Παναχί & Μοχαμάντ Ρασούλοφ, δύο σπουδαίοι σκηνοθέτες που έχουν φύγει από την Berlinale με τη Χρυσή Αρκτο (ο Παναχί το 2015 για το «Ταξί στην Τεχεράνη», ο Ρασσούλοφ το 2020 για το «Δεν Υπάρχει Κακό») θα συναντιόντουσαν στη σκηνή του Haus der Berliner Festspiele και θα αντάλλαζαν απόψεις για τη δύναμη της αφήγησης. Αυτό υποσχόταν το πρόγραμμα.
Το 76ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου διεξάγεται φέτος από τις 12 μέχρι και τις 22 Φεβρουαρίου. Οπως κάθε χρόνο, το Flix βρίσκεται εδώ για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες μέσα από το ειδικό τμήμα του που ανανεώνεται συνεχώς.
Ιστορική στιγμή για τις δυνατές Ιρανικές φωνές Κακά τα ψέματα, δεν περιμέναμε ένα απλό κινηματογραφικό masterclass. Δύο από τις σημαντικότερες φωνές του Ιρανικού κινηματογράφου θα μάς μιλούσαν για το πόσο σημαντικό πολιτικό όπλο αντίστασης είναι το σινεμά, κάτω από ένα καθεστώς που έχει επιβάλει εδώ και δεκαετίες τον εκφοβισμό, τη λογοκρισία, την ποινική δίωξη των καλλιτεχνών του.
Και ειδικά σε αυτή τη χρονική στιγμή, που οι αιματοβαμμένες εξεγέρσεις και οι δολοφονίες πολιτών έχουν ξεσηκώσει θύελλες στη χώρα τους, αλλά και παγκόσμια κατακραυγή, ήμασταν σίγουροι ότι οι δυο Ιρανοί σκηνοθέτες είχαν πολλά να πουν.
Θυμηθείτε κι αυτό: Τζαφάρ Παναχί: «Αυτό δεν είναι ταινία. Είναι η πραγματικότητα, διάτρητη από σφαίρες»
Με την καλλιτεχνική διευθύντρια της Berlinale, Τρίσα Τιτλ
Ανατροπή: ο Ρασούλοφ υποχώρησε Ομως, λίγες ώρες πριν την εκδήλωση έφτασε ένα σύντομο μήνυμα από τον Ρασούλοφ: «Από σεβασμό προς τον δοκιμαζόμενο ιρανικό λαό που ζει ημέρες πένθους», δεν θα εμφανιζόταν στην Berlinale. Βλέπετε είχε κανονιστεί μία φιέστα: η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Φεστιβάλ Βερολίνου Τρίσα Τατλ ήθελε να ανέβουν στη σκηνή κρατώντας τις Χρυσές Αρκτους τους και να τους τιμήσει εκ νέου. Ο Ρασούλοφ θεώρησε ότι δεν ήταν η στιγμή για κάτι τέτοιο.
Κάπως έτσι, η ανταλλαγή απόψεων μετατράπηκε σε ένα masterclass από τον Τζαφάρ Παναχί μόνο, αλλά, φυσικά, ο σκηνοθέτης του «Ενα Απλό Ατύχημα» που από τον Χρυσό Φοίνικα των Καννών τώρα ζει στο φουλ την οσκαρική του απογείωση, δεν απογοήτευσε.
Φορώντας όπως πάντα τα μαύρα γυαλιά του, ντυμένος στα γκρι και με την κόκκινη αρκούδα της Berlinale στο πέτο, ο Παναχί μίλησε με διερμηνέα, αλλά δεν χάθηκε στην μετάφραση: Εκφραζόταν ψύχραιμα, αλλά αυστηρά..
Οι στρατευμένα πολιτικές ταινίες χωρίζουν τον κόσμο σε καλούς και κακούς. Εγώ κάνω κοινωνικό σινεμά που πιστεύει στην συμπερίληψη όλων - θέλω όλοι να έχουν φωνή στις ταινίες μου. Γιατί μιλάω για ανθρωπιά. Κι αυτό είναι ακόμα πιο επικίνδυνο στα μάτια του Καθεστώτος...»
Είναι πολιτικό το σινεμά; «Δεν ξέρω τι σημαίνει πολιτικό ή μη πολιτικό σινεμά. Δεν επιλέγεις να γίνεις πολιτικός. Οι ιστορικές στιγμές το καθορίζουν. Μπορεί να μη χρειαζόταν να είμαστε πολιτικοί, κάτω από ένα άλλο Καθεστώς. Με αυτά που ζούμε όμως στο Ιράν, είναι μονόδρομος.»
«Η Κυβέρνησή μας θέλει να παραμένουμε σιωπηλοί. Οσοι δεν το κάνουν, βιώνουν αποκλεισμό από τις εργασίες τους, δεν τους επιτρέπουν να ταξιδέψουν, ή τους ρίχνουν φυλακή. Εχω φίλους που φυλακίστηκαν, άλλους που εκτελέστηκαν. Και βλέπετε τι συμβαίνει στο λαό μας από τον Δεκέμβριο...»
Σε αυτό το σημείο ο Παναχί ζητά από τον κόσμο να σταματήσει να χειροκροτεί εκείνον. Αλλά να χειροκροτήσουν όλοι τους νεκρούς των ιρανικών διαδηλώσεων. Σείστηκε η αίθουσα από ένα παρατεταμένο, σεβάσμιο χειροκρότημα.
Βέβαια, ξεκαθάρισε, ότι δεν πιστεύει ότι οι ταινίες του είναι πολιτικές. «Οι στρατευμένα πολιτικές ταινίες χωρίζουν τον κόσμο σε καλούς και κακούς. Εγώ κάνω κοινωνικό σινεμά που πιστεύει στην συμπερίληψη όλων - θέλω όλοι να έχουν φωνή στις ταινίες μου. Γιατί μιλάω για ανθρωπιά. Κι αυτό είναι ακόμα πιο επικίνδυνο στα μάτια του Καθεστώτος....»
Θα επιστρέψω. 100% θα πάω πίσω. Εκεί είναι η οικογένειά μου, οι φίλοι μου, οι μνήμες μου, η ζωή μου. Το Ιράν είναι το σπίτι μου...»
Βασισμένο σε αληθινές, τραγικές μαρτυρίες Εξήγησε για ακόμα μία φορά ότι το «Ενα Απλό Ατύχημα» βασίστηκε σε προσωπικές του εμπειρίες με πρώην κρατούμενους του Καθεστώτος. Εγραψε το σενάριο για τις ανακρίσεις και τους βασανισμούς από τις μαρτυρίες τους. «Δεν ήθελα να χρησιμοποιήσω χιούμορ, αλλά το χιούμορ επιβλήθηκε. Δεν είναι για γέλια η κατάσταση στο Ιράν, αλλά είναι παράλληλα και εξαιρετικά γελοία. Η παράνοια που ζούμε έχει γίνει κανονικότητα...»
Πιστεύει ότι υπάρχουν 2 ειδών σκηνοθέτες. «Το 95% των σκηνοθετών προσπαθούν να ικανοποιήσουν το κοινό. Αλλά υπάρχει κι ένα 5% δημιουργών που σπάει τους κανόνες. Κι εγώ από φοιτητής ακόμα ήξερα σε μια ομάδα ανήκω...»
«Ο κόσμος μπορεί να μη θέλει να βλέπει βία στις ταινίες. Θέλει να διασκεδάσει, αποφεύγει τις δύσκολες αναμετρήσεις με τις ταινίες που του θυμίζουν τι ζει εκεί έξω. Είναι όμως ευθύνη του καλλιτέχνη να λέει την αλήθεια στο θεατή. Και η αλήθεια είναι ότι η βία υπάρχει από το Καθεστώς. Και ο σκηνοθέτης πρέπει να σταθεί δίπλα στον κόσμο και να προχωρήσει την κοινωνία μπροστά....»
«Είναι το σπίτι μου» Μετά από τόσες απειλές, εκφοβισμούς, ποινικές διώξεις, καταδίκες - πώς βλέπει το μέλλον του; «Θα επιστρέψω. 100% θα πάω πίσω. Εκεί είναι η οικογένειά μου, οι φίλοι μου, οι μνήμες μου, η ζωή μου. Το Ιράν είναι το σπίτι μου. Είμαι πεπεισμένος ότι μία μέρα θα επιστρέψω...»
Το 76ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου διεξάγεται φέτος από τις 12 μέχρι και τις 22 Φεβρουαρίου. Οπως κάθε χρόνο, το Flix βρίσκεται εδώ για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες μέσα από το ειδικό τμήμα του που ανανεώνεται συνεχώς.
