Αποτελεί παράδοση: λίγες ώρες πριν την πρεμιέρα της Berlinale, οι δημοσιογράφοι να συναντούν την Κριτική Επιτροπή του Διαγωνιστικού για τις καθιερωμένες ερωτήσεις: πώς βλέπουν το πρόγραμμα της κάθε χρονιάς, πώς αντιμετωπίζουν το ρόλο τους ως κριτές, θα είναι πρόκληση πιστεύουν τα βραβεία φέτος, Τυπικά πράγματα.
Διαβάστε κι αυτό: Berlinale 2026: Ο απόλυτος οδηγός επιβίωσης με 20+ ταινίες που προτείνει το Flix
Χθες όμως, τίποτα δεν ήταν τυπικό. Ο Βιμ Βέντερς κάθισε απέναντί μας και ανάμεσα στα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής του (την Ιαπωνίδα σκηνοθέτη Χικάρι, τον Ινδό συνάδελφό της Σιβέντρα Σινγκ Ντουνγκαρπούρ, τον Νεπαλέζο δημιουργό Μιν Μπαχαντούρ Μπαμ, την Πολωνή παραγωγό Εβα Πουστσίνσκα και τους ηθοποιούς Ρεϊνάλντο Μάρκους Γκριν και Μπε Ντούνα) και μία ερώτηση Γερμανού δημοσιογράφου για την εκρηκτική κατάσταση στη Γάζα και τη στάση του φεστιβάλ... άναψε φωτιές.
Το 76ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου διεξάγεται φέτος από τις 12 μέχρι και τις 22 Φεβρουαρίου. Οπως κάθε χρόνο, το Flix βρίσκεται εδώ για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες μέσα από το ειδικό τμήμα του που ανανεώνεται συνεχώς.
Καθώς το φεστιβάλ στηρίζεται από κρατικά χρήματα και η Γερμανική κυβέρνηση επιμένει να αγνοεί την γενοκτονία στη Γάζα, πώς θα σχολιάζατε την επιλεκτική στάση της Berlinale απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα;» | Τιλο Γιουνγκ, Γερμανός δημοσιογράφος. Και ξαφνικά... διακόπτεται το live streaming
Ο Τίλο Γιουνγκ (πολιτικός δημοσιογράφος, αρχισυντάκτης του podcast «Jung & Naiv») πάτησε πάνω στη δήλωση της παραγωγού Εβα Πουστσίνσκα ότι «το σινεμά έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο» και ρώτησε τα μέλη της Κριτικής Επιτροπής πώς σχολιάζουν τη στάση της Berlinale, αλλά και της Γερμανίας, απέναντι στη γενοκτονία που συμβαίνει στη Γάζα.
«Το φεστιβάλ Βερολίνου έχει πάρει δημόσια και ξεκάθαρη θέση, καταδικάζοντας τι συμβαίνει στο Ιράν και την Ουκρανία, αλλά ποτέ δεν έχει τοποθετηθεί απέναντι στην Παλαιστίνη - ακόμα και σήμερα» πρόσθεσε ο Γιουνγκ. «Καθώς το φεστιβάλ στηρίζεται από κρατικά χρήματα και η Γερμανική κυβέρνηση επιμένει να αγνοεί την γενοκτονία στη Γάζα, πώς θα σχολιάζατε την επιλεκτική στάση της Berlinale απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα;»
Ακολούθησε ένας μικρός χαμός.
Η livestream μετάδοση της συνέντευξης Τύπου διακόπηκε. Κάτι που φυσικά αυτομάτως θεωρήθηκε απόπειρα του φεστιβάλ να λογοκρίνει τη συνέντευξη Τύπου και τι περνάει στο κοινό που παρακολουθεί από τα σπίτια του. «Το βρίσκω λίγο δύσκολο να ήταν τυχαίο γεγονός» σχολίασε ο Γιουνγκ.
Οι διοργανωτές το αρνήθηκαν και επικαλέστηκαν τεχνικό λάθος. «Είχαμε από το πρωί προβλήματα με το web streaming στην αίθουσα των συνεντεύξεων Τύπου, συνέβη κι άλλες φορές» απολογήθηκε επισήμως το Γραφείο Τύπου του φεστιβάλ. «Θα φροντίσουμε να αποκατασταθεί η βλάβη και να ανέβει ολόκληρο το βίντεο - άμεσα».
Τι συνέβη όμως μέσα στην αίθουσα;
Η Τρίσα Τατλ, η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του φεστιβάλ, επιχείρησε να αλλάξει κουβέντα, ενώ τα μέλη της επιτροπής ήρθαν σε ξεκάθαρη δύσκολη θέση.
«Βρίσκω την ερώτησή σας κάπως άδικη...» | Εβα Πουστσίνσκα,παραγωγός της «Ζώνης Ενδιαφέροντος» του Τζόναθαν Γκλέιζερ
«Βρίσκω την ερώτησή σας κάπως άδικη» είπε η Εβα Πουστσίνσκα, ανάμεσα σε άλλα και παραγωγός της «Ζώνης Ενδιαφέροντος» του Τζόναθαν Γκλέιζερ. «Φυσικά και το σινεμά προσπαθεί να ανοίξει έναν διάλογο με κάθε ένα θεατή, να τον κάνει να σκεφτεί τα σοβαρά θέματα αυτού του κόσμου. Από εκεί και πέρα όμως δεν είμαστε υπεύθυνοι για το πώς θα τοποθετηθεί πολιτικά απέναντι σε αυτά. Δεν μπορούμε να ελέγχξουμε την απόφαση του - αν θα στηρίζει το Ισραήλ ή την Παλαιστίνη. Και υπάρχουν κι άλλες γενοκτονίες που συμβαίνουν στον κόσμο για τις οποίες δεν μιλάμε. Οπότε βρίσκω την ερώτησή σας να μην μπορεί να απαντηθεί απλοϊκά...»
Κι αν η τοποθέτηση της Πουστσίνσκα είχε εν μέρει μία δίκαιη βάση, ο Βιμ Βέντερς (ο οποίος πάντα, ακόμα και σε συνέντευξη μαζί μας, έχει κάνει στιβαρές πολιτικές δηλώσεις) τώρα ξαφνικά άλλαξε γνώμη: δεν είναι δουλειά του σινεμά να τοποθετείται για την πολιτική πραγματικότητα.
«Πρέπει να μείνουμε εκτός πολιτικής, γιατί αν κάνουμε ταινίες που έχουν πολιτικό χρώμα, μπαίνουμε στην πολιτική αρένα κι εμείς. Το σινεμά όμως πρέπει να είναι αντίδοτο των όσων συμβαίνουν στην πολιτική. Το σινεμά έχει την μεγάλη δύναμη της ενσυναίσθησης και της κατανόησης. Στην πολιτική δεν χωράει ενσυναίσθηση. Οι πολιτικοί δεν έχουν. Οι ταινίες το κάνουν. Κι εκεί είναι το δικό μας καθήκον, στις ταινίες...»
«Πρέπει να μείνουμε εκτός πολιτικής...» | Βιμ Βέντερς, Πρόεδρος Κριτικής Επιτροπής, Berlinale 2026
Να θυμίσουμε απλώς ότι ο Βέντερς είχε δηλώσει στο Flix το 2024 ότι το σινεμά οφείλει να είναι πολιτικό: «Το σινεμά οφείλει να βοηθήσει την Ευρώπη. Η Ευρώπη χρειάζεται βοήθεια. Συναισθηματική βοήθεια - γιατί ο πολιτικός κόσμος μάς έχει κόψει το οξυγόνο και την ανάσα και τη χαρά. Οταν συζητάς πολιτική πλέον, σου μιλάνε μόνο για οικονομία κι επενδύσεις. Δεν είναι αυτό η πολιτική. Η πολιτική είναι η ευτυχία, η χαρά μας. Ποιος είναι ευτυχισμένος πια με όλα όσα γίνονται; Για αυτό και το σινεμά πρέπει να ξαναδείξει το δρόμο στην Ευρώπη. Ενας συναισθηματικά συνδεδεμένος θεατής είναι ένας ζωντανός άνθρωπος...»
Και δεν είχε τοποθετηθεί μόνο απέναντι στην Ευρώπη, αλλά και στην κατάσταση της Τραμπικής Αμερικής: «Δεν είναι η Γη της Επαγγελίας πια η Αμερική. Δεν την ενδιαφέρουν οι πολλοί, η δημοκρατία, η αλληλεγγύη. Πέθανε το αμερικάνικο πνεύμα. Και δεν νομίζω ότι μπορεί να αναστηθεί. Δεν υπάρχει γυρισμός σε κανέναν ρομαντισμό, σε κανένα ιδεώδες. Ειδικά στην αμερικανική πολιτική, η ατμόσφαιρα πλέον μυρίζει μπαρούτι προδοσίας. Οι πολιτικοί της κακοποιούν τις δημοκρατικές αξίες που η χώρα τους έστελνε ως διάγγελμα στον κόσμο. Η απληστία είναι το νέο νόμισμα. Ειδικά αυτός ο απαίσιος άνθρωπος, αυτός ο πορτοκαλί τύπος, ο Πρόεδρος Τραμπ διέπεται μόνο από απληστία, συμφέρον και διαφθορά. Και το κακό είναι ότι κανείς δεν το βλέπει. Πώς είναι δυνατόν να τον πιστεύουν; Πώς είναι δυνατόν; Πώς έγινε ένας ολόκληρος λαός θύμα ενός τέτοιου τύπου;»
Είμαι εξαιρετικά χαρούμενος που το φεστιβάλ παίρνει πάντα πολιτική θέση. Κι ελπίζω αυτό να κάνει και στο μέλλον» | Βιμ Βέντερς, Berlinale 2025
Μόλις στο περσινό Φεστιβάλ Βερολίνου, σε ερώτηση στο κόκκινο χαλί, ο Βέντερς δήλωνε για την απόφαση της Berlinale να αποκλείσει μέλη του νεοναζιστικού κόμματος από το να λάβουν προσκλήσεις για την πρεμιέρα: «Είμαι εξαιρετικά χαρούμενος που το φεστιβάλ παίρνει πάντα πολιτική θέση. Κι ελπίζω αυτό να κάνει και στο μέλλον»
Είναι προφανές όμως ότι οι θέσεις των Γερμανών κλονίζονται και μουδιάζουν απέναντι σε οτιδήποτε αφορά στο Ισραήλ. Είναι βαθιά τα τραύματα της πρόσφατης Ιστορίας τους, και το να σε κατηγορήσουν για αντισημιτισμό στη Γερμανία (όπως πάντα καταφεύγουν όλοι όταν ρωτούνται για τη γενοκτονία) δεν βιώνεται το ίδιο με όλο τον υπόλοιπο κόσμο.
Οσο αφορά πάντως τη θέση της Berlinale θέλουμε να κρατήσουμε μία δήλωση της Τρίσια Τατλ, όταν ανέλαβε πέρσι πρώτη φορά τη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας: «Το Φεστιβάλ στηρίζει την ελευθερία του λόγου και το δικαίωμα όλων να σχολιάζουν και να συζητούν όποιο θέμα επιλέξουν - ναι και το Παλαιστινιακό. Ολοι οι καλεσμένοι μας έχουν αυτό το δικαίωμα. Η Berlinale θέλει να ακούγονται όλες οι διαφορετικές απόψεις ακόμα κι αν αυτές προκαλούν εντάσεις ή αντιπαραθέσεις...»
Το 76ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου διεξάγεται φέτος από τις 12 μέχρι και τις 22 Φεβρουαρίου. Οπως κάθε χρόνο, το Flix βρίσκεται εδώ για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες μέσα από το ειδικό τμήμα του που ανανεώνεται συνεχώς.