Ενας πασχαλινός κινηματογραφικός μαραθώνιος δεν χρειάζεται να ακολουθεί αυστηρά το δόγμα για να αποτυπώσει το πνεύμα των ημερών. Αρκεί να έχει ένταση, διαδρομή και εκείνη τη βαθιά ανθρώπινη σύγκρουση που οδηγεί από την πτώση στην πιθανότητα της λύτρωσης.
Από τη σιωπή της Μεγάλης Εβδομάδας μέχρι την έκρηξη της Ανάστασης, το σινεμά μπορεί να λειτουργήσει σαν μια παράλληλη τελετουργία, όπου κάθε ταινία προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι σε μια εμπειρία γεμάτη πάθος, απώλεια και εσωτερική μεταμόρφωση.
Οι επιλογές που ακολουθούν δεν σχηματίζουν μια συμβατική λίστα, αλλά μια διαδρομή που θυμίζει στάσεις σε έναν σύγχρονο κινηματογραφικό Γολγοθά. Ιστορίες που κινούνται από το φως στο σκοτάδι και ξανά πίσω, γεμάτες προδοσίες, θυσίες, σώματα που δοκιμάζονται και ψυχές που αναζητούν νόημα μέσα στο χάος. Είναι ένας μαραθώνιος που δεν υπόσχεται εύκολη κάθαρση, αλλά προσφέρει κάτι πιο ουσιαστικό, την εμπειρία της μετάβασης, εκεί όπου το τέλος δεν είναι πάντα λύτρωση, αλλά η αρχή μιας άλλης κατανόησης.
Γράφουν οι: Φανή Εμμανουήλ, Χρήστος Μπακατσέλος.
Αλίμονο στους Νέους του Αλέκου Σακελλάριου
Στην ταινία του Αλέκου Σακελλάριου, το πασχαλινό πλαίσιο δεν είναι απλώς ένα χρονικό φόντο αλλά η ίδια η ψυχή της αφήγησης, αφού η ιστορία ξεκινά μέσα στη Μεγάλη Εβδομάδα, σε μια στιγμή που τα πάντα μοιάζουν να ισορροπούν ανάμεσα στη φθορά και την υπόσχεση της αναγέννησης. Ο ηλικιωμένος Ανδρέας, εγκλωβισμένος στο βάρος του χρόνου και των ανεκπλήρωτων επιθυμιών του, προχωρά σε μια συμφωνία με τον Διάβολο, επαναλαμβάνοντας με ελληνικούς όρους τον μύθο του Φάουστ, ανταλλάσσοντας την ψυχή του με τη νεότητα και μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή και στον έρωτα. Ωστόσο, αυτή η φαινομενική λύτρωση μετατρέπεται σταδιακά σε υπαρξιακή δοκιμασία, καθώς η επιστροφή στα νιάτα δεν φέρνει την ελευθερία που υπόσχεται αλλά μια νέα μορφή σύγχυσης και εσωτερικής σύγκρουσης,
Καθώς φτάνουμε στην κορύφωση του Μεγάλου Σαββάτου, η Ανάσταση δεν παρουσιάζεται ως κυριολεκτική σκηνή αλλά ως βαθιά συμβολική κατάληξη, με την ηθική επιλογή να παίρνει τη θέση του θαύματος. Ετσι, η ταινία (που θα παραμένει πάντα αυτή που στην πιο ωραία της σκηνή παίζει το «Πες μου μια λέξη» σε στίχους του ίδιου του Αλέκου Σακελλάριου και μουσική του Μάνου Χατζιδάκι) μετατρέπεται σε μια αυθεντική πασχαλινή αλληγορία, όπου η πραγματική Ανάσταση δεν είναι η επιστροφή της νεότητας αλλά η ηθική ωρίμανση, η αποδοχή και η ικανότητα του ανθρώπου να αγαπήσει πέρα από τον εαυτό του. Εκεί στο μπαλκόνι όπου τα πυροτεχνήματα θα σκάσουν την 12η βραδυνή, ο Δημήτρης Χορν - βλέποντας το αντικείμενο του πόθου του, τη νεαρή Μάρω Κοντού στην αγκαλιά του φτωχού αλλά επίσης νέου Αντρέα Ντούζου - θα αποδεχτεί πολλά περισσότερα από τα γηρατεία του... Χ.Μ.
«Easter Parade» του Τσάρλς Γουόλτερς
Η μοναδική φορά που οι δύο μεγαλύτεροι σταρ των χολιγουντιανών μιούζικαλ, ο Φρεντ Αστέρ και η Τζούντι Γκάρλαντ, συνεργάστηκαν στην μεγάλη οθόνη ήταν σχεδόν τυχαία καθώς ο Τζιν Κέλι, ο οποίος προορίζονταν για τον ρόλο του Ντόν, είχε σπάσει τον αστράγαλό του και ο Αστέρ ανέλαβε ως αντικαταστάτης. Η πλοκή του «Easter Parade» εκτυλίσσεται την παραμονή του Πάσχα του 1911, όταν ο χορευτής Ντον Χιούς βλέπει τη συνεργάτιδά του και αγαπημένη του, Νάντιν Χέιλ, να αρνείται να ανανεώσει το συμβόλαιό της. Προκειμένου να δείξει ότι μπορεί να προχωρήσει χωρίς εκείνη, αναλαμβάνει την άπειρη Χάνα Μπράουν, υποσχόμενος να τη μετατρέψει σε σταρ μέχρι την επόμενη πασχαλινή παρέλαση.
Μέσα από κωμικά ατυχήματα και ρομαντικές ανατροπές, οι δύο πρωταγωνιστές ζωντανεύουν ένα μιούζικαλ γεμάτο τραγούδι και χορό, όπου τα διαχρονικά νούμερα και τα τραγούδια του Ίρβινγκ Μπέρλιν δίνουν στην ταινία μια ιδαιίτερη λάμψη, από αυτές που χαρακτηρίζουν την χρυσή εποχή της MGM. Ως πασχαλινό μιούζικαλ, το «Easter Parade» μπορεί να μην εστιάζει στους εορτασμούς του Πάσχα, εκτός από κάποιες σκηνές όπως η αγορά ενός τεράστιου κουνελιού και η φημισμένη παρέλαση της 5ης Λεωφόρου, το φινάλε όμως, με το τραγούδι «Easter Parade» παραμένει μια από τις πιο μαγικές στιγμές στην ιστορία του είδους. Φ.Ε.
«The Fountain» του Ντάρεν Αρονόφσκι
Το «The Fountain» (από την πρώτη στιγμή της πρώτης προβολής του μια ταινία φτιαγμένη για να διχάσει) μοιάζει να συνομιλεί υπόγεια με την ίδια την έννοια του Osterbrunnen, εκείνης της γερμανικής πασχαλινής παράδοσης όπου το νερό, τα αυγά και η κοινότητα γιορτάζουν τη ζωή που επιστρέφει.
Εδώ, όμως, η «πηγή» δεν είναι ένα στολισμένο πηγάδι αλλά μια εμμονή, μια αναζήτηση που διαπερνά αιώνες, με τον ήρωα να κυνηγά μια μορφή αιώνιας ζωής σαν να προσπαθεί να ελέγξει το ίδιο το μυστήριο της αναγέννησης. Το νερό, που στην πασχαλινή παράδοση συμβολίζει την κάθαρση και τη ζωή, μετατρέπεται σε κάτι πιο αφηρημένο και κοσμικό, μια δύναμη που υπόσχεται συνέχεια αλλά δεν χαρίζεται εύκολα. Οπως τα διακοσμημένα πηγάδια σηματοδοτούν το τέλος του χειμώνα και την επιστροφή της ζωής, έτσι και η ταινία κινείται διαρκώς γύρω από την ιδέα της ανανέωσης, μόνο που εδώ η άνοιξη δεν έρχεται μέσα από γιορτή αλλά μέσα από απώλεια, αποδοχή και εσωτερική μεταμόρφωση.
Σε αυτή τη διαδρομή που ο Αρονόφσκι ολοκληρώνει κυριολεκτικά χωρίς φόβο Θεού, η «πηγή» παύει να είναι τόπος και γίνεται κατάσταση, μια ήσυχη, σχεδόν μυστικιστική ανάσταση που δεν ανήκει στο σώμα αλλά σε κάτι βαθύτερο και πιο διαρκές. Οσοι αγαπούν αυτήν την ταινία θα την αγαπούν για πάντα. Χ.Μ.
It’s the Easter Beagle, Charlie Brown του Φιλ Ρόμαν
Το «It’s the Easter Beagle, Charlie Brown» φέρνει τον κόσμο των Peanuts στο πασχαλινό πνεύμα, με τον γνώριμο συνδυασμό τρυφερότητας και ελαφριάς μελαγχολίας που χαρακτηρίζει τις ιστορίες του Τσαρλς Σουλτς. Καθώς το Πάσχα πλησιάζει, η παρέα του Τσάρλι Μπράουν προσπαθεί να προετοιμαστεί για τη γιορτή, από το βάψιμο των αυγών μέχρι το κυνήγι πασχαλινών αυγών, όμως τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα περιμένουν. Ο Λάινους επιμένει πως όλες αυτές οι προετοιμασίες είναι περιττές, αφού ο μυστηριώδης «Easter Beagle» θα φροντίσει για όλα, μια ιδέα που οι περισσότεροι αντιμετωπίζουν με δυσπιστία.
Το μικρού μήκους φιλμ, περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία μιας πασχαλινής ιστορίας, ενώ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κωμωδία και στις μικρές καθημερινές στιγμές των χαρακτήρων. Η άνοιξη ζωντανεύει μέσα από φωτεινά χρώματα, δέντρα και λουλούδια, ενώ η χαρακτηριστική μουσική του Βινς Γκουαράλντι συνοδεύει ιδανικά τη δράση. Τελικά, ο μυστηριώδης «Easter Beagle» αποκαλύπτεται πως είναι ο φίλος τους, Σνούπι, ο οποίος μοιράζει πασχαλινά αυγά στους φίλους του, χαρίζοντας ένα γλυκό και αισιόδοξο φινάλε. Το αποτέλεσμα είναι ένα χαριτωμένο, χαμηλών τόνων πασχαλινό special - αντίβαρο στο αρχετυπικό «A Charlie Brown Christmas» που έτσι κι αλλιώς δεν είχε να κάνει ποτέ με τη γέννηση του Χριστού. Φ.Ε.
Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο του Πιερ Πάολο Παζολίνι
Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι προσεγγίζει τη ζωή του Χριστού με μια λιτότητα που μοιάζει σχεδόν επαναστατική.
Δεν υπάρχει εδώ η μεγαλοπρέπεια των κλασικών βιβλικών επών, αλλά μια ωμή, σχεδόν ντοκιμαντερίστικη ματιά που φέρνει την αφήγηση πιο κοντά στον άνθρωπο. Ο Χριστός του Παζολίνι είναι αυστηρός, συχνά οργισμένος, ένας άνθρωπος που κουβαλά το βάρος της αποστολής του χωρίς καμία διάθεση εξιδανίκευσης, με την πορεία προς τη Σταύρωση να αποκτά έναν χαρακτήρα αναπόφευκτης (στο όριο της ταξικής) σύγκρουσης. Δεν είναι μόνο μια θεϊκή δοκιμασία, αλλά και μια κοινωνική καταδίκη απέναντι σε όποιον τολμά να ταράξει την τάξη των πραγμάτων, με την ταινία να κορυφώνεται μέσα σε μια ατμόσφαιρα σχεδόν ασφυκτική. Και όταν έρχεται η στιγμή της θυσίας, δεν υπάρχει τίποτα λυτρωτικό, μόνο μια βαθιά ανθρώπινη οδύνη.
Ακριβώς ότι συμβαίνει και στη μικρού μήκους «La Ricotta», οπου ο Παζολίνι, ένα χρόνο πριν, στρέφει το βλέμμα του όχι στη θεία ιστορία, αλλά στον τρόπο που αυτή αναπαρίσταται - με τον Ορσον Γουέλς, μάλιστα στο ρόλο του σκηνοθέτη. Η Σταύρωση γίνεται σκηνικό, ένα κινηματογραφικό γύρισμα μέσα στο οποίο οι άνθρωποι χάνουν την ουσία και κρατούν μόνο την εικόνα. Ο Παζολίνι δείχνει πως ο σύγχρονος κόσμος μπορεί να αναπαράγει το θείο χωρίς να το κατανοεί, να αναπαριστά τον πόνο χωρίς να τον νιώθει. Και αυτό ίσως είναι πιο τρομακτικό από την ίδια τη Σταύρωση. Χ.Μ.
Ανθισμένες Μανόλιες του Χέρμπερτ Ρος
Μια από τις πιο αγαπημένες δραματικές κομεντί των ’80s, οι «Ανθισμένες Μανόλιες» είναι μια συγκινητικά τρυφερή ιστορία που περιστρέφεται γύρω από μια δεμένη παρέα γυναικών σε μια μικρή πόλη της Λουιζιάνα. Το κέντρο της καθημερινότητάς τους είναι το τοπικό κομμωτήριο, όπου μοιράζονται εμπειρίες ζωής που αποδεικνύουν πως η φιλία μπορεί να γίνει το πιο ισχυρό στήριγμα στις δύσκολες στιγμές. Με ένα εντυπωσιακό καστ, από τη Ντόλι Πάρτον και τη Σάλι Φιλντ μέχρι την Τζούλια Ρόμπερτς και τη Σίρλεϊ ΜακΛέιν, η ταινία ισορροπεί ανάμεσα στο δράμα και την κωμωδία, θυμίζοντας πως οι πιο εύθραυστες «μανόλιες» μπορούν να κρύβουν μέσα τους ατσάλινη δύναμη.
Η ιστορία ξεκινά μέσα σε πασχαλινό κλίμα, με την πόλη στολισμένη για την άνοιξη και τους κατοίκους να ετοιμάζονται για γιορτές, γάμους και οικογενειακές συγκεντρώσεις. Τα παστέλ χρώματα, τα στολισμένα σπίτια και τα βαμμένα αυγά δημιουργούν μια ζεστή, γιορτινή ατμόσφαιρα που διατρέχει ολόκληρη την ταινία. Τα αυγά του Πάσχα, σύμβολα νέας ζωής και αναγέννησης, λειτουργούν σχεδόν σαν υπαινιγμός για τα θέματα της ιστορίας: την οικογένεια, την απώλεια, αλλά και την ανθεκτικότητα του ανθρώπινου πνεύματος. Καθώς η αφήγηση προχωρά μέσα από τις εποχές, η ταινία επιστρέφει ξανά στην άνοιξη και στο Πάσχα, κλείνοντας τον κύκλο της με μια αίσθηση ανανέωσης και ελπίδας. Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ηρωίδες, η ζωή συνεχίζεται, με γέλια, δάκρυα και αγκαλιές, με την αισιοδοξία που φέρνει κάθε νέα άνοιξη. Φ.Ε.
Οι Δέκα Εντολές του Σέσιλ Μπ. ΝτεΜιλ
Στο μεγαλειώδες και επικό ταυτόχρονα έργο του Σέσιλ Μπ. ΝτεΜιλ (τόσο κινηματογραφικά όσο και στη διάρκειά του), η βιβλική αφήγηση (τόσο κλασική που μοιάζει με απόλυτα μετα-μοντέρνα) μετατρέπεται σε ένα κινηματογραφικό σύμπαν όπου η πίστη δοκιμάζεται μέσα από φωτιά, άμμο και αίμα.
Εδώ η «Εξοδος» από την Αίγυπτο δεν είναι μια απλή φυγή αλλά μια πορεία θυσίας, μια απογύμνωση από τα πάντα. Κάθε βήμα του Μωυσή τον φέρνει πιο κοντά στην ευθύνη του απέναντι σε έναν λαό που αμφιβάλλει, προδίδει και φοβάται. Στη στιγμή της διάβασης της Ερυθράς Θάλασσας, η οποία παραμένει μια από τις καλύτερες κινηματογραφικές αναπαραστάσεις της ιστορίας αυτής ακόμα και σήμερα, το σινεμά συναντά το θαύμα με τρόπο σχεδόν σωματικό. Ταυτόχρονα, η ταινία δεν φοβάται να δείξει την ανθρώπινη αδυναμία, την προδοσία, την ειδωλολατρία, την ανάγκη για κάτι απτό όταν η πίστη δοκιμάζεται.
Το Πάσχα ζει μέσα σε αυτές τις αντιφάσεις, στην πίστη που κλονίζεται και ξαναχτίζεται. Χ.Μ.
Το Δέντρο της Ζωής του Τέρενς Μάλικ
Ο Τέρενς Μάλικ δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία, αλλά δημιουργεί μια κινηματογραφική εμπειρία που απλώνεται από τη γέννηση του σύμπαντος μέχρι τη σιωπή ενός σπιτιού που πενθεί. Το «Δέντρο της Ζωής» είναι μια προσευχή χωρίς λέξεις, μια ροή εικόνων που ενώνει το κοσμικό με το προσωπικό, το αιώνιο με το εφήμερο. Καθώς η ταινία εξελίσσεται, η αφήγηση διαλύεται και επανασυντίθεται μέσα από μνήμες, εικόνες και ερωτήματα που δεν ζητούν απαντήσεις αλλά αποδοχή. Η απώλεια εδώ είναι η ίδια η σταύρωση. Η μνήμη είναι ο πόνος που δεν λέει να φύγει. Αλλά κάπου ανάμεσα σε εικόνες φωτός και χάους, γεννιέται μια αίσθηση συμφιλίωσης, σε μια ήσυχη, σχεδόν ανεπαίσθητη, ανάσταση της ψυχής. X.M.
«Harvey» του Χένρι Κόστερ
Στην καρδιά της πλοκής της ταινίας του Χένρι Κόστερ, βρίσκεται ο Ελγουντ Π. Ντάουντ, τον οποίο υποδύεται με απίστευτη γοητεία ο Τζέιμς Στιούαρτ. Ο Ελγουντ είναι ένας καλοκάγαθος, ελαφρώς μεθυσμένος κύριος που συστήνει παντού τον καλύτερό του φίλο, τον Χάρβεϊ, ένα αόρατο κουνέλι ύψους σχεδόν δύο μέτρων, το οποίο μπορεί να δεί μόνο αυτός. Ο Χάρβεϊ είναι στην πραγματικότητα ένας «πούκα», ένα σκανταλιάρικο πνεύμα της κελτικής μυθολογίας, αλλά για τον Ελγουντ είναι απλώς ένας καλοπροαίρετος σύντροφος για βόλτες, ποτά και φιλοσοφικές συζητήσεις.
Η αλλόκοτη αυτή φιλία προκαλεί φυσικά αμηχανία στο περιβάλλον του. Η αδελφή του, απελπισμένη από τις κοινωνικές συνέπειες της «ιδιαιτερότητάς» του, προσπαθεί να τον κλείσει σε σανατόριο, πυροδοτώντας μια σειρά από απολαυστικές παρεξηγήσεις και κωμικές καταστάσεις. Βασισμένη στο βραβευμένο με Πούλιτζερ θεατρικό έργο της Μαίρη Τσέις, η ταινία κρατά τον θεατρικό της ρυθμό μέσα από πνευματώδεις διαλόγους και μοναδικές ερμηνείες, με την Τζόζεφιν Χαλ να κερδίζει Όσκαρ Β’ Γυναικείου Ρόλου ως η πανικόβλητη αδελφή που αρχίζει σχεδόν να πιστεύει και η ίδια στην ύπαρξη του Χάρβεϊ. Πέρα από την παράξενη κεντρική ιδέα, η ταινία είναι πάνω απ’ όλα μια γλυκιά, αισιόδοξη ιστορία για την καλοσύνη, την αποδοχή της διαφορετικότητας και τη χαρά του να βλέπεις τον κόσμο με λίγο περισσότερη φαντασία. Φ.E.
Alien Saga
Στο σύμπαν του «Alien», το Πάσχα μοιάζει να έχει περάσει μέσα από έναν εφιάλτη και να έχει επιστρέψει παραμορφωμένο.
Η έννοια της Aνάστασης δεν συνδέεται με τη λύτρωση αλλά με μια διεστραμμένη μορφή «δημιουργίας», όπου η ζωή δεν γεννιέται αλλά επιβάλλεται βίαια. Το εξωγήινο αυγό λειτουργεί σαν μια σκοτεινή αντιστροφή του πασχαλινού συμβόλου, δεν υπόσχεται νέα αρχή αλλά φέρνει τρόμο, μια γέννηση που δεν έχει τίποτα το ιερό. Η ίδια η ύπαρξη του xenomorph θυμίζει μια διαστροφική εκδοχή θεϊκής δημιουργίας, μια μορφή «μηχανικής ανάστασης» όπου το σώμα γίνεται εργαλείο για κάτι ξένο και ανεξέλεγκτο. Σε αυτό το πλαίσιο, η ταινία μοιάζει να παίζει με την ιδέα ότι η δημιουργία μπορεί να γίνει εφιάλτης όταν αποσυνδεθεί από την ηθική και την πίστη, μετατρέποντας το θαύμα της ζωής σε έναν κύκλο τρόμου που δεν λυτρώνει αλλά καταβροχθίζει. Πολλές φορές, σε διαφορετικές ταινίες, ακόμη και σε μία (αυτή του Ζενέ) που τιτλοφορείται «Resurrection» πριν οδηγήσει ξανά στο θάνατο και από εκεί πάλι στην Ανάσταση. Χ.Μ.
Ιησούς Χριστός, Υπέρλαμπρο Αστρο του Νόρμαν Τζούισον
Η ταινία του Νόρμαν Τζούισον μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη τη διάσημη ροκ όπερα των Αντριου Λόιντ Γουέμπερ και Τιμ Ράις, προσφέροντας μια τολμηρή ματιά στις τελευταίες ημέρες του Ιησού. Με τον Τεντ Νίλι στον ρόλο του Χριστού και τον Καρλ Αντερσον ως έναν έντονα ανθρώπινο και παθιασμένο Ιούδα, η ταινία προσεγγίζει την ιστορία μέσα από μια διαφορετική οπτική: ο Ιησούς παρουσιάζεται σχεδόν σαν ο πρώτος «σούπερσταρ» της ιστορίας, ένας χαρισματικός ηγέτης που μαγνητίζει τα πλήθη αλλά ταυτόχρονα αρχίζει να προκαλεί ανησυχία ακόμη και στους πιο κοντινούς του ανθρώπους.
Η αφήγηση ξεδιπλώνεται εξ ολοκλήρου μέσα από μουσική, με δυναμικά ροκ νούμερα που λειτουργούν ως η κινητήρια δύναμη της ιστορίας. Τραγούδια όπως το «What’s the Buzz?», «Superstar» και «Gethsemane (I Only Want to Say)» είναι ενδεικτικά της μουσικής του Αντριου Λόιντ Γουέμπερ που κινείται ανάμεσα στη ροκ, την ποπ και το μιούζικαλ, δίνοντας μια εκρηκτική θεατρική διάσταση στη βιβλική αφήγηση. Η κινηματογράφηση αξιοποιεί εντυπωσιακά τα τοπία της ερήμου, δημιουργώντας εικόνες μεγάλης κλίμακας που προσδίδουν στην ταινία μια σχεδόν μυθική ατμόσφαιρα. Τα μακρινά πλάνα των χαρακτήρων μέσα στο άγριο τοπίο, αλλά και οι σκηνές που λούζονται στο φως του ήλιου, δίνουν στο φιλμ μια ξεχωριστή οπτική δύναμη.
Αν και προκάλεσε αρκετές αντιδράσεις κατά την κυκλοφορία του, το μιούζικαλ παραμένει μέχρι σήμερα μια από τις πιο ιδιαίτερες κινηματογραφικές προσεγγίσεις της βιβλικής ιστορίας, με πλήθος «αναστάσεών» του από νεότερους ερμηνευτές - από τη Σίνθια Ερίβο μέχρι το τέλος του κόσμου. Φ.Ε.
«Donnie Darko» του Ρίτσαρντ Κέλι,
Το «Donnie Darko» ήταν από την πρώτη στιγμή μια παράξενη, σκοτεινή πασχαλινή αλληγορία, όπου ο χρόνος, η μοίρα και η θυσία μπλέκονται σε μια διαδρομή 28 ημερών που θυμίζει μια συμπυκνωμένη περίοδο πνευματικής δοκιμασίας.
Ο Ντόνι λειτουργεί σαν μια σύγχρονη, αλλόκοτη μεσσιανική φιγούρα, ένας «αμνός» που οδηγείται συνειδητά προς τη θυσία για να αποτρέψει μια καταστροφή και να σώσει όσους αγαπά, αποδεχόμενος τελικά τον θάνατό του ως πράξη αγάπης και λύτρωσης. Η επιστροφή του στο δωμάτιό του, εκεί όπου όλα ξεκίνησαν, μοιάζει με μια ιδιότυπη «ανάσταση», όχι ως επιβίωση αλλά ως ολοκλήρωση της αποστολής του, μια επανεκκίνηση της πραγματικότητας που επιτρέπει στους άλλους να συνεχίσουν.
Δίπλα του, ο Φρανκ, ο απόκοσμος λαγός, λειτουργεί σαν ένας παράξενος αγγελιοφόρος, ταυτόχρονα προειδοποίηση και οδηγός, μια φιγούρα που κουβαλά τη διπλή φύση του συμβόλου του λαγού, ανάμεσα στον θάνατο και την αναγέννηση, σαν μια σκοτεινή εκδοχή του πασχαλινού οιωνού. Μέσα από αυτή τη διαδρομή, η ταινία μετατρέπει την έννοια της Ανάστασης σε μια πράξη επιλογής, όπου η σωτηρία δεν έρχεται μέσα από θαύμα αλλά μέσα από την αποδοχή της θυσίας. Ακόμη και στη μορφή μιας ταινίας - φαινόμενο που δεν επανέλαβε ποτέ ο δημιουργός της. Χ.Μ.
Watership Down των Μάρτιν Ρόουζεν και Τζον Χάμπλεϊ
Ποιος θα περίμενε πως μια «παιδική ταινία» του 1978 θα είχε τόσο βαθιές ρίζες στο βιβλίο της Εξόδου;
Κι όμως η ταινία κινουμένων σχεδίων των Μάρτιν Ρόουζεν και Τζον Χάμπλεϊ, «Watership Down», βασισμένη στο υπερ-κλασικό παιδικό βιβλίο του Ρίτσαρντ Ανταμς, που αφηγείται την ιστορία μιας ομάδας κουνελιών που εγκαταλείπουν το σπίτι τους που απειλείται με καταστροφη προς αναζήτηση μιας νέας ασφαλούς κατοικίας, κρύβει μέσα στα λαγούμια της μια σειρά χριστιανικών παραβολών...
Η ταινία παίζει με αυτή την ιδέα της Εξόδου σαν να πρόκειται για ένα παράξενο παιχνίδι επιβίωσης, όπου οι κανόνες αλλάζουν συνεχώς και η αθωότητα συγκρούεται με τη σκληρότητα του κόσμου. H ταινία όμως παίζει και με ακόμη πιο ενήλικα θέματα, όπως αυτά του θανάτου, της οικολογικής καταστροφής, του παραμυθιού που δεν αρκεί να αφηγηθείς αλλά πρέπει με κάποιο τρόπο να πείσει πως μπορεί να γίνει πραγματικότητα.
Η τελετουργία - διάσημη ως το πιο βίαιο κατάλληλο animation που γυρίστηκε ποτέ - ολοκληρώνεται σε μια μελαγχολική, μάλλον πιο σκοτεινή ατμόσφαιρα από όσο θεωρεί κανείς ότι θα άρμοζε στα απανταχού «easter bunnies», με το Bright Eyes του Μάικ Μπατ ερμηνευμένο από τον Αρτ Γκαρφάνκελ να μοιάζει ταυτόχρονα με παιδικό τραγούδι, προσευχή ή και ένας μικρός θρήνος. Χ.Μ.
Mallrats του Κέβιν Σμίθ
Το «Mallrats» του Κέβιν Σμιθ ίσως να μην είναι η πρώτη ταινία που έρχεται στο μυαλό όταν σκέφτεται κανείς το Πάσχα, αλλά αν το «Πολύ Σκληρός για να Πεθάνει» μπορεί να θεωρηθεί χριστουγεννιάτικο, τότε γιατί όχι; Η ιστορία ακολουθεί δύο φίλους, τον Τι-Ες και τον Μπρόντι, οι οποίοι μετά από προβλήματα με τις σχέσεις τους καταλήγουν να περνούν τη μέρα τους στο τοπικό εμπορικό κέντρο, περιπλανώμενοι ανάμεσα σε εκκεντρικούς υπαλλήλους, περίεργους θαμώνες και μια σειρά από ολοένα πιο παράλογες καταστάσεις.
Καθώς η μέρα εξελίσσεται, οι δυο τους μπλέκουν σε μια χαοτική περιπέτεια που περιλαμβάνει -μεταξύ άλλων- τη διοργάνωση ενός τηλεπαιχνιδιού μέσα στο mall, τον εκνευριστικό «κακό» Σάνον Χάμιλτον που ερμηνεύει με ξεκαρδιστικό τρόπο ο Μπέν Αφλεκ και μια σειρά από απρόσμενες συναντήσεις. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το περίφημο «Easter Bunny Court», ο χώρος όπου τα παιδιά φωτογραφίζονται με το εποχιακό πασχαλινό κουνέλι, ένα σκηνικό που οδηγεί σε μία από τις πιο αξέχαστες σκηνές της ταινίας που έχει περάσει στο πάνθεον της ποπ κουλτούρας.
Με το χαρακτηριστικό, αιχμηρό χιούμορ του Κέβιν Σμιθ, καυστικούς διαλόγους, την παρουσία των Τζέι και Σάιλεντ Μπομπ και ένα απολαυστικό cameo του θρυλικού δημιουργού των Marvel κόμικς Σταν Λι, το «Mallrats» αποτελεί μια νοσταλγική βουτιά στην κουλτούρα των εμπορικών κέντρων των ’90s. Ίσως να μην είναι η πιο προφανής πασχαλινή επιλογή, αλλά σίγουρα είναι από τις πιο απρόσμενες και διασκεδαστικές για ένα εναλλακτικό movie marathon. Φ.Ε.
Ο Τελευταίος Πειρασμός του Μάρτιν Σκορσέζε
Η ταινία «Ο Τελευταίος Πειρασμός» του Μάρτιν Σκορσέζε, βασισμένη στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη, αποτελεί μία από τις πιο αμφιλεγόμενες κινηματογραφικές προσεγγίσεις της ζωής του Ιησού. Με τον Γουίλεμ Νταφόε στον πρωταγωνιστικό ρόλο, η ταινία παρουσιάζει έναν Χριστό βαθιά ανθρώπινο: έναν άνθρωπο γεμάτο αμφιβολίες, φόβους και εσωτερικές συγκρούσεις, που παλεύει να κατανοήσει την αποστολή και τη θεϊκή του φύση. Η προσέγγιση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις όταν κυκλοφόρησε, με θρησκευτικούς φορείς να την χαρακτηρίζουν αιρετική και να ζητούν ακόμη και την απαγόρευση της προβολής της σε αρκετές χώρες, μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα.
Η ταινία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον εσωτερικό αγώνα του Ιησού και λιγότερο στη θεϊκή του εικόνα, παρουσιάζοντάς τον ως έναν άνθρωπο που συχνά αμφιβάλλει για τον ρόλο του. Σε αυτή την εκδοχή της ιστορίας, ο Ιούδας του Χάρβεϊ Καϊτέλ αποκτά έναν απροσδόκητα σημαντικό ρόλο ως ο πιο κοντινός σύμμαχος και συνομιλητής του Ιησού, ενώ η σχέση τους παρουσιάζεται με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο από την παραδοσιακή αφήγηση.
Ο Σκορσέζε εστιάζει περισσότερο στις υπαρξιακές και πνευματικές διαστάσεις της ιστορίας παρά στην κλασική βιβλική αφήγηση. Γυρισμένη σε σκληρά, σχεδόν ερημικά τοπία που ενισχύουν την αίσθηση μιας αρχέγονης και αφιλόξενης γης, με τη μουσική του Πίτερ Γκάμπριελ να αντηχεί θεία δράματα που δεν εξαντλούνται στην εποχή αλλά φτάνουν μέχρι το σήμερα, η ταινία δημιουργεί μια ιδιαίτερα έντονη και στοχαστική ατμόσφαιρα. Τελικά μια βαθιά προσωπική κινηματογραφική ματιά πάνω στο μυστήριο της διπλής φύσης του Χριστού, ως Θεού και ανθρώπου, ζητούμενο εδώ και αιώνες σε κάθε αφήγηση που τελειώνει με μια... αυτήν την μόνη Ανάσταση. Φ.Ε.