Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Κάθε χρόνο, όταν η Ακαδημία ανακοινώνει τους αποδέκτες των Τιμητικών Οσκαρ, η ίδια συζήτηση επιστρέφει σχεδόν αναπόφευκτα. Πρόκειται για την ύψιστη αναγνώριση μιας σπουδαίας διαδρομής ή για μια καθυστερημένη προσπάθεια να διορθωθούν αδικίες που σημάδεψαν την ιστορία των βραβείων;
Η αφορμή αυτή τη φορά είναι η Γκλεν Κλόουζ, μια από τις σημαντικότερες ηθοποιούς της γενιάς της, η οποία θα τιμηθεί φέτος με Τιμητικό Όσκαρ έπειτα από μια καριέρα δεκαετιών γεμάτη διακρίσεις, αλλά χωρίς ούτε μία νίκη στα βραβεία της Ακαδημίας.
Η περίπτωσή της αναζωπυρώνει ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια «οσκαρολόγους» και μη: μήπως το Τιμητικό Οσκαρ αποτελεί συχνά τον τρόπο με τον οποίο η Ακαδημία αναγνωρίζει, έστω και καθυστερημένα, καλλιτέχνες που θα έπρεπε να είχαν ήδη βραβευτεί;
Η αλήθεια βρίσκεται μάλλον κάπου στη μέση.
Η Γκλεν Κλόουζ χάνει το Οσκαρ από την Ολίβια Κόλμαν το 2019.
Η Γκλεν Κλόουζ συγκαταλέγεται εδώ και χρόνια στις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις «χαμένων» του θεσμού. Με οκτώ υποψηφιότητες, ισοφαρίζει το ρεκόρ των περισσότερων υποψηφιοτήτων για ηθοποιό χωρίς νίκη. Από την «Ολέθρια Σχέση» και τις «Επικίνδυνες Σχέσεις» μέχρι την «Σύζυγο», η παρουσία της στην οθόνη υπήρξε σταθερά επιβλητική, όμως το χρυσό αγαλματίδιο αποδείχθηκε άπιαστο. Το φετινό Τιμητικό Οσκαρ έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που το κοινό και η βιομηχανία γνωρίζουν εδώ και χρόνια: ότι η αξία μιας καριέρας δεν μετριέται πάντα από τον αριθμό των νικών.
Η πραγματική καταξίωση δεν βρίσκεται πάντα στη στιγμή της νίκης, αλλά στο γεγονός ότι, δεκαετίες αργότερα, το όνομα ενός καλλιτέχνη εξακολουθεί να θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του κινηματογράφου.»
Γι’ αυτό και η φετινή της βράβευση μοιάζει για πολλούς ως μια καθυστερημένη δικαίωση. Για άλλους, όμως, αποτελεί ακόμη μία απόδειξη ότι το Τιμητικό Οσκαρ συχνά χρησιμοποιείται ως ένας τρόπος της Ακαδημίας να διορθώνει λάθη του παρελθόντος.
Και η ιστορία προσφέρει αρκετά τέτοια παραδείγματα.
Ο Πίτερ Ο’Τουλ με το Τιμητικό του Οσκαρ από τα χέρια της Μέριλ Στριπ
Πριν από εκείνη, ο Πίτερ Ο’Τουλ είχε γίνει σχεδόν συνώνυμο της λέξης «αδικία» στα Όσκαρ. Ο θρυλικός πρωταγωνιστής του «Λόρενς της Αραβίας» προτάθηκε οκτώ φορές χωρίς να καταφέρει ποτέ να κερδίσει. Το 2003 η Ακαδημία του απένειμε Τιμητικό Οσκαρ, αναγνωρίζοντας τελικά μια καριέρα που είχε επηρεάσει ολόκληρες γενιές ηθοποιών.
Στην ίδια κατηγορία ανήκουν και μερικά από τα πιο λαμπερά ονόματα του κλασικού Χόλιγουντ. Η Ντέμπορα Καρ μέτρησε έξι υποψηφιότητες χωρίς επιτυχία, ενώ η Μπάρμπαρα Στάνγουικ έφτασε τις τέσσερις. Ο Κερκ Ντάγκλας, ένας από τους μεγαλύτερους σταρ του αμερικανικού κινηματογράφου, έφυγε από την εποχή της ακμής του χωρίς κάποιο Οσκαρ, παρά τις τρεις υποψηφιότητές του. Το ίδιο συνέβη και με τη Λορίν Μπακόλ, η οποία χρειάστηκε να περιμένει μέχρι το 2009 για να λάβει την επίσημη αναγνώριση της Ακαδημίας.
Ακόμη πιο εντυπωσιακές είναι οι περιπτώσεις δημιουργών εκτός της υποκριτικής. Ο συνθέτης Αλεξ Νορθ, δημιουργός μερικών από τις πιο εμβληματικές μουσικές στην ιστορία του κινηματογράφου, συγκέντρωσε δεκαπέντε υποψηφιότητες χωρίς ούτε μία νίκη. Αντίστοιχα, η Νταϊάν Γουόρεν έσπασε κάθε σχετικό ρεκόρ, φτάνοντας τις δεκαεπτά υποψηφιότητες προτού λάβει Τιμητικό Οσκαρ.
Ανιές Βαρντά
Στον χώρο της σκηνοθεσίας, ο Ντέιβιντ Λιντς και ο Ρίντλεϊ Σκοτ αποτελούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα δημιουργών που επηρέασαν βαθιά τη σύγχρονη κινηματογραφική γλώσσα χωρίς να κατακτήσουν ποτέ Οσκαρ. Το ίδιο ισχύει για τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ και την Ανιές Βαρντά, δύο εμβληματικές μορφές του ευρωπαϊκού σινεμά, των οποίων η επιρροή ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια των βραβείων. Στη λίστα συναντά κανείς επίσης τον Σάμιουελ Λ. Τζάκσον, τον Τζέιμς Ερλ Τζόουνς και τον Ντόναλντ Σάδερλαντ. Ειδικά η περίπτωση του Σάδερλαντ παραμένει αξιοσημείωτη, καθώς δεν έλαβε ποτέ ούτε μία υποψηφιότητα για Οσκαρ, παρά το εύρος και τη σημασία της φιλμογραφίας του.
Κάπως έτσι δημιουργήθηκε η αντίληψη ότι το Τιμητικό Οσκαρ είναι το βραβείο που δίνεται σε όσους «τους χρωστάει κάτι» η Ακαδημία. Δεν είναι απαραίτητα μια άδικη άποψη. Πράγματι, σε αρκετές περιπτώσεις το συγκεκριμένο βραβείο μοιάζει να λειτουργεί ως μια συμβολική συγγνώμη για παραλείψεις δεκαετιών.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το Τιμητικό Οσκαρ δεν αποτελεί πάντα το τελευταίο κεφάλαιο μιας καριέρας ούτε μια οριστική παραδοχή αποτυχίας του θεσμού να αναγνωρίσει εγκαίρως έναν καλλιτέχνη.
Ο Πολ Νιούμαν με το Οσκαρ του για το «Χρώμα του Χρήματος».
Η ιστορία έχει δείξει ότι ορισμένοι δημιουργοί κατάφεραν να μετατρέψουν αυτή τη διάκριση σε απλώς έναν ακόμη σταθμό της διαδρομής τους. Ο Πολ Νιούμαν έλαβε Τιμητικό Οσκαρ το 1986 και λίγους μήνες αργότερα κέρδισε το πρώτο του Οσκαρ για Α' Ανδρικό Ρόλο για το «Χρώμα του Χρήματος» του Μάρτιν Σκορσέζε. Ο Χένρι Φόντα τιμήθηκε για τη συνολική προσφορά του και έναν χρόνο αργότερα βραβεύτηκε για την ταινία «Στη Χρυσή Λίμνη». Αντίστοιχα, ο Ενιο Μορικόνε, μετά το Τιμητικό Οσκαρ του 2007, κατέκτησε τελικά το πολυπόθητο αγαλματίδιο για το «Οι Μισητοί Οκτώ», ενώ και ο Χαγιάο Μιγιαζάκι συνέχισε να προσθέτει Οσκαρ στο ενεργητικό του μετά την ειδική αναγνώριση της Ακαδημίας.
Αν ο Τομ Κρουζ επιβεβαιωθεί πως φέτος φτάνει στα Οσκαρ ως φαβορί για το «Digger» του Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιάριτου, θα είναι ακόμη μια επιβεβαίωση της εξαίρεσης στον κανόνα, αφού τιμήθηκε με το Τιμητικό Οσκαρ μόλις πέρσι.
Τομ Κρουζ
Το παράδοξο με τα Οσκαρ είναι ότι, όσο περνούν τα χρόνια, τα βραβεία συχνά ξεχνιούνται, ενώ οι καλλιτέχνες μένουν. Ελάχιστοι θυμούνται σήμερα ποιος κέρδισε μια συγκεκριμένη κατηγορία πριν από τριάντα ή σαράντα χρόνια, όμως όλοι θυμούνται τον Πίτερ Ο’Τουλ, τον Ντέιβιντ Λιντς, τη Λόρεν Μπακόλ ή τον Κερκ Ντάγκλας. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο μάθημα πίσω από την ύπαρξη του Τιμητικού Οσκαρ. Δεν απονέμεται για μια ερμηνεία, μια σκηνή ή μια χρονιά, αλλά για ένα αποτύπωμα που άντεξε στον χρόνο.
Και αν η φετινή βράβευση της Γκλεν Κλόουζ υπενθυμίζει κάτι, είναι ότι η πραγματική καταξίωση δεν βρίσκεται πάντα στη στιγμή της νίκης, αλλά στο γεγονός ότι, δεκαετίες αργότερα, το όνομα ενός καλλιτέχνη εξακολουθεί να θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του κινηματογράφου. Αυτό είναι ένα βραβείο που κανείς δεν μπορεί να του το στερήσει.
Τα φετινά Τιμητικά Οσκαρ θα απονεμηθούν στους Γκλεν Κλόουζ, Ρίντλεϊ Σκοτ, ο animator Φλόιντ Νόρμαν και οι παραγωγοί Κριστίν Βασόν και Πάμελα Κόφλερ. Η τελετή απονομής θα γίνει στις 15 Νοεμβρίου 2026.