Η παιδική ηλικία έχει έναν μοναδικό τρόπο να μεταμορφώνει την πραγματικότητα. Οσα για έναν ενήλικα μοιάζουν ασήμαντα, για ένα παιδί μπορούν να αποκτήσουν σχεδόν κοσμικές διαστάσεις. Μια γεύση, ένας ήχος, μια στιγμή σιωπής μπορεί να χαραχθεί στη μνήμη σαν ένα μικρό θαύμα. To animation «Η Μικρή Αμελί» επιχειρεί να αποτυπώσει ακριβώς αυτή τη μαγεία, μετατρέποντας τις πρώτες εμπειρίες της ζωής σε μια λεπτή και βαθιά ανθρώπινη κινηματογραφική αφήγηση.
Ο κόσμος είναι ένα αινιγματικό μυστήριο για την Αμελί - ένα μικρό κορίτσι από το Βέλγιο που γεννιέται και μεγαλώνει στην Ιαπωνία — μέχρι που μια θαυματουργή συνάντηση με μια λευκή σοκολάτα ξυπνά την ακατάβλητη περιέργειά της. Η καθημερινότητα γρήγορα μεταμορφώνεται σε ένα ονειρικό και βαθιά συγκινητικό ταξίδι αυτογνωσίας, όπου το ασήμαντο γίνεται μαγικό και κάθε μικρή στιγμή κρύβει μια αποκάλυψη.
Οι σκηνοθέτες Μαϊλίς Βαλάντ και Λιάν-Σο Χαν, εδώ στο σκηνοθετικό τους ντεμπούτο, προσεγγίζουν το υλικό τους με μια ευαισθησία που σπάνια συναντά κανείς στο σύγχρονο animation. Η ταινία βασίζεται στο αυτοβιογραφικό βιβλίο της Αμελί Νοτόμπ και ακολουθεί τα πρώτα χρόνια της ζωής της μικρής Αμελί, όταν η οικογένειά της ζούσε στην Ιαπωνία λόγω της διπλωματικής καριέρας του πατέρα της. Ωστόσο η ιστορία δεν αντιμετωπίζεται ως μια συμβατική βιογραφία. Οι δημιουργοί επιλέγουν να αφηγηθούν την παιδική εμπειρία σαν μια ακολουθία από μνήμες, εικόνες και συναισθήματα που σχηματίζουν σταδιακά την πρώτη συνειδητοποίηση του κόσμου.
Το animation είναι εξαιρετικό και αποτελεί το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ταινίας. Η αισθητική του φιλμ θυμίζει υδατογραφία που κινείται απαλά πάνω στην οθόνη. Οι χρωματικές παλέτες είναι απαλές και φωτεινές, δημιουργώντας έναν κόσμο που μοιάζει ταυτόχρονα πραγματικός και ονειρικός. Οι σκηνοθέτες χρησιμοποιούν την εικόνα για να εκφράσουν την εσωτερική εμπειρία της ηρωίδας. Τα τοπία της Ιαπωνίας, οι κήποι, τα σπίτια και οι καθημερινές σκηνές αποκτούν μια σχεδόν ποιητική ποιότητα καθώς παρουσιάζονται μέσα από το βλέμμα ενός παιδιού που ανακαλύπτει τα πάντα για πρώτη φορά. Το αποτέλεσμα είναι ένα animation που δεν επιδιώκει τον εντυπωσιασμό μέσω της τεχνικής υπερβολής αλλά μέσω της ευαισθησίας και της λεπτομέρειας.
Η σκηνοθεσία λειτουργεί με ρυθμό ήρεμο και παρατηρητικό, δίνοντας χώρο στις μικρές στιγμές να αναπνεύσουν. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η σκηνή στην κουζίνα όπου η νταντά της Νίσιο-σαν μιλά για τον πόλεμο ενώ ετοιμάζει φαγητό. Η μικρή Αμελί δεν μπορεί να αντιληφθεί πλήρως το βάρος των λέξεων της γυναίκας, όμως η ατμόσφαιρα γεμίζει με μια σιωπηλή συγκίνηση. Μέσα από απλές κινήσεις, ήχους και βλέμματα η ταινία καταφέρνει να μεταφέρει την ιστορική μνήμη και τη θλίψη μιας ολόκληρης εποχής χωρίς να καταφεύγει σε δραματικές εξάρσεις.
Σε μια άλλη τρυφερή στιγμή, η ανακάλυψη μιας απλής σοκολάτας μετατρέπεται σε μια εμπειρία σχεδόν αποκαλυπτική για τη μικρή ηρωίδα. Η σκηνή παρουσιάζεται σαν μια μικρή εσωτερική επανάσταση, σαν την πρώτη στιγμή που η συνείδηση αρχίζει πραγματικά να ξυπνά. Τέτοιες λεπτομέρειες δείχνουν πόσο προσεκτικά η ταινία παρατηρεί τις αισθήσεις και τα συναισθήματα της παιδικής ηλικίας.
Πέρα από την ομορφιά της εικόνας, το φιλμ αγγίζει βαθύτερα θέματα που σχετίζονται με τη μνήμη, την ταυτότητα και τη συνύπαρξη πολιτισμών. Αρκέτα (Λακανικά) ψυχαναλυτική στον πυρήνα της, η σχέση της Αμελί με τη Νίσιο-σαν αποκτά ιδιαίτερη σημασία, λειτουργώντας σαν μια γέφυρα ανάμεσα στην ευρωπαϊκή της καταγωγή και στην ιαπωνική κουλτούρα που την περιβάλλει, καθώς μέσα από αυτή τη σχέση η ταινία υπογραμμίζει ότι η προσωπική ταυτότητα διαμορφώνεται συχνά από τις πιο απλές ανθρώπινες επαφές.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ταινία αναδείχθηκε ανάμεσα στα πιο ξεχωριστά animation της χρονιάς, κερδίζοντας διακρίσεις σε φεστιβάλ και φτάνοντας μέχρι την υποψηφιότητα για το Οσκαρ Καλύτερου Animation. Ο συνδυασμός προσωπικής αφήγησης, ευαίσθητης σκηνοθεσίας και ιδιαίτερης εικαστικής ταυτότητας το καθιστά μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ευρωπαϊκές παραγωγές του είδους τα τελευταία χρόνια.
Με το που πέφτουν οι τίτλοι τέλους το μόνο που αφήνει πίσω της η ταινία είναι μια σπάνια αίσθηση γλυκιάς μελαγχολίας. Δεν είναι από εκείνα τα animation που προσπαθούν να συγκινήσουν με μεγάλες δραματικές κορυφώσεις. Η δύναμή της βρίσκεται στην ηρεμία και στην ειλικρίνεια με την οποία παρατηρεί τις μικρές στιγμές της ζωής. Καθώς η ιστορία φτάνει στο τέλος της, συνειδητοποιείς ότι έχει παρακολουθήσει κάτι βαθύτερο από μια απλή αφήγηση της παιδικής ηλικίας. Εχεις βιώσει μια υπενθύμιση του πόσο εύθραυστες αλλά και πολύτιμες είναι οι πρώτες αναμνήσεις που μας διαμορφώνουν.
Μια ταινία που δύσκολα (ή μάλλον καθόλου) θα κατανοήσουν τα παιδιά (που ίσως μαγευτούν από το εντυπωσιακό animation), μιας και καταφέρνει να αγγίξει μια λεπτή (ενήλικη) χορδή που δύσκολα αποδίδεται κινηματογραφικά. Σε κάνει να θυμηθείς εκείνες τις σχεδόν ξεχασμένες στιγμές της παιδικής ηλικίας όπου ο κόσμος έμοιαζε απέραντος και μυστηριώδης. Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη επιτυχία της, καθώς φεύγοντας δεν κουβαλάς απλώς εικόνες από ένα όμορφο animation αλλά μια παράξενη, βαθιά συγκίνηση, σαν να έχεις επιστρέψει για λίγο σε ένα κομμάτι του εαυτού σου που είχες αφήσει πίσω.