Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Τα ρούχα, μόνο θηλυκά, κολλητά, τα παπούτσια, γοβάκια, ψηλά, το μακιγιάζ άψογο, απαραίτητη περιβολή για μια γυναίκα που δούλευε ως γραμματέας τη δεκαετία του '80 (και πριν, και για αρκετές δεκαετίες μετά). Αλλά εκτός από την υποχρεωτικά κομψή και σέξι, κατά το τότε πρότυπο, εμφάνιση, πόσο επίκαιρη παραμένει η ουσία μιας εμβληματικής, εξαιρετικά πετυχημένης ταινίας (το φιλμ έσπασε τα ταμεία παγκόσμια, αλλά και η Ντόλι Πάρτον κέρδισε δύο Grammy κι ήταν υποψήφια για Οσκαρ για το τραγούδι της, 9 to 5), πέντε δεκαετίες αφότου έγινε, και σε μια εποχή όπου η θέση της γυναίκας και η ταυτότητα των φύλων βρίσκεται σε αναδιαμόρφωση;
Διαβάστε ακόμη: Αντίο στη Ντόλι Πάρτον, τη γυναίκα που ήταν μεγαλύτερη κι από τον ίδιο τον μύθο της
Το «9 to 5» του Κόλιν Χίγκινς, γραμμένο από τον ίδιο και την Πατρίσια Ρέσνικ, είναι μια ιστορία - μια φαντασίωση; - γυναικείας αλληλεγγύης, στην οποία τρεις γυναίκες, η αυστηρή Βάιολετ (Λίλι Τόμλιν), η αθώα και άπειρη Τζούντι (Τζέιν Φόντα) και η Ντοραλί (Ντόλι Πάρτον), που λόγω σέξι εμφάνισης θεωρείται αυτομάτως διαθέσιμη, αρνούνται ν' αποδεχτούν τους κανόνες ενός εργασιακού περιβάλλοντος σχεδιασμένου από άνδρες, για άνδρες. Το αφεντικό τους, ο Φράνκλιν Χαρτ, είναι, όπως επαναλαμβάνεται κωμικά στην ταινία, «a sexist, egotistical, lying, hypocritical bigot», ένας σεξιστής, εγωιστής, ψεύτης, υποκριτικός μισαλλόδοξος. Οι φαντασιώσεις των τριών γυναικών για εκδίκηση (που τρομερά διασκεδαστικά παρουσιάζονται ως μικρού μήκους ταινίες είδους, παίρνουν τη διάσταση επανάστασης, καθώς οι εργαζόμενες αποκτούν τον έλεγχο της εταιρείας και επιβάλλουν ίση αμοιβή, παιδικό σταθμό και δικαιότερη μεταχείριση.
Ναι, αισθητικά το «9 to 5» μοιάζει σήμερα με απομεινάρι μιας άλλης εποχής, παρότι τα... μεγάλα κοκκάλινα γυαλιά έχουν κάνει comeback. Γραφεία γεμάτα καπνό, γραφομηχανές και τεράστια φωτοτυπικά με δική τους βούληση, αλλά και μια εταιρική κουλτούρα όπου η σεξουαλική παρενόχληση αντιμετωπίζεται ως κάτι αυτονόητο. Κι όμως, όσο απομακρυνόμαστε από την εποχή που γυρίστηκε, τόσο πιο σύνθετη και διορατική δείχνει η ταινία.
Μπορεί ο διευθυντής του γραφείου, ο Φράνκλιν Χαρτ Τζούνιορ (ο υπέροχος Ντάμπνεϊ Κόουλμαν που έφυγε πριν δυο χρόνια), να σκιαγραφείται ως καρικατούρα, μπορεί η πλοκή να χρειάζεται να προσθέσει στην ήδη μακριά λίστα των «αμαρτημάτων» του και την υπεξαίρεση χρημάτων, σαν η σεξουαλική παρενόχληση να μην ήταν αρκετή για να τον καταστήσει κινηματογραφικό κάθαρμα, μπορεί η καθεμιά από τις τρεις ηρωίδες να πιέζει τα χαρακτηριστικά της στα κωμικά άκρα. Αλλά μήπως ακριβώς αυτή η υπερβολή είναι που κάνει την πολιτική ματιά του φιλμ τόσο αποτελεσματική; Η ταινία γελάει με έναν κόσμο όπου η ανικανότητα μπορεί να αποτελεί ανδρικό προνόμιο, ενώ η ικανότητα μιας γυναίκας να μην αρκεί για να την ανεβάσει στην ιεραρχία. Ο Φρανκ Χαρτ (ή F-art) είναι ο ανίκανος άνδρας, του οποίου το φύλο του επιτρέπει να ανελίσσεται, ενώ η όχι ιδιαίτερα αποκαλυπτική ή χειριστική Βάιολετ, προσπερνάται διαρκώς στην ιεραρχία. Οι μηχανισμοί που κρατούν τις γυναίκες σε υποδεέστερη θέση στην εργασία σατιρίζονται αλλά, ταυτόχρονα, υπογραμμίζονται.
Κυρίως, το «9 to 5» είναι... ό,τι πιο στρατευμένο μπορούσε να κάνει μια εμπορική ταινία το 1980. Κι αυτό υποδηλώνει, προφητικά, και το φινάλε της. Η φαντασίωση των γυναικών διαψεύδεται από την πραγματικότητα, ο Φρανκ Χαρτ εξακολουθεί να είναι το αφεντικό και, μάλιστα, σε ακόμα πιο ευνοϊκή θέση και τα αιτήματα (σχεδόν κεκτημένα) των γυναικών ακυρώνονται συνολικά. Αλλά είναι αυτή η τελευταία φράση της ταινίας, από το στόμα της Λίλι Τόμλιν και, φυσικά, το πλατύ χαμόγελο της Ντόλι Πάρτον, «and here's to the beginning»! Η επανάσταση έχει μόλις αρχίσει και, πενήντα χρόνια αργότερα, δεν έχει ολοκληρωθεί.
Λίλι Τόμλιν, Ντόλι Πάρτον, Τζέιν Φόντα στην πρεμιέρα της ταινίας
Οι τρεις πρωταγωνίστριες και φίλες στο reunion του 2017
Διαβάστε ακόμη: Αντίο στη Ντόλι Πάρτον, τη γυναίκα που ήταν μεγαλύτερη κι από τον ίδιο τον μύθο της