Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Με τον Κωνσταντίνο Καϊμάκη γνωριζόμαστε από τα μέσα της δεκαετίας του '90, περίπου όταν ξεκινήσαμε κι οι δυο να δουλεύουμε - σπίτι μας ήταν το Περιοδικό Σινεμά που μας μόρφωσε και μας διαμόρφωσε κινηματογραφικά κι ανθρώπινα.
Ο Κωνσταντίνος, εκτός από σινεφίλ και χαριτωμένος άνθρωπος, ήταν πάντα γλυκός κι ευγενικός, ακόμα κι όταν μιλούσε για το (άλλο) μεγάλο πάθος του, την κόκκινη φανέλα του Ολυμπιακού, κοινή αγάπη και με τον τότε διευθυντή μας κι ακόμα αγαπημένο μας, τον Γιώργο Τζιώτζιο. Τα χρόνια πέρασαν, ο Κωνσταντίνος συνέχισε να δουλεύει σε περιοδικά, εφημερίδες, sites, στην τηλεόραση και στο ραδιόφωνο, τώρα είναι ο κριτικός κινηματογράφου της Athens Voice, ενώ συνεργάζεται και με το monopoly.gr. Ομως, όσο κι αν ο κόσμος γύρω μας και μέσα μας άλλαξε, εκείνος παραμένει τόσο ίδιος, με τόσο μεγάλη γλυκύτητα κι ευγένεια και τέτοια αγάπη στο σινεμά και στον Ολυμπιακό. Αυτή, μάλιστα, τη δεύτερη (στη σειρά της πρότασης, γιατί στην καρδιά είναι μάλλον ισάξιες), την έβαλε κι αυτή στο χαρτί.
Πριν λίγους μήνες εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο, από τις εκδόσεις Δίχτυ, με τίτλο Η Τέχνη του να είσαι Ολυμπιακός και με υπότιτλο «Η παρουσία των ερυθρόλευκων στον κινηματογράφο». Και το βιβλίο είναι ακριβώς αυτό: μια αναδρομή στην ιστορία του Ολυμπιακού, μέσα από το αποτύπωμα που άφησε στις ταινίες και στους ανθρώπους του σινεμά (και όχι μόνο). Ενα βιβλίο που θα ενθουσιάσει τους Ολυμπιακούς αλλά θ' αγαπηθεί απ' όλες τις ομάδες, ακόμα κι απ' όσους δεν έχουν ενδιαφέρον για την μπάλα, αλλά για το παρασκήνιο των ελληνικών ταινιών. Διαβάστε όσα μας είπε ο Κωνσταντίνος Καϊμάκης για το βιβλίο του και σπεύστε να το αγοράσετε για καλοκαιρινό ανάγνωσμα, όποια ομάδα κι αν σας πορώνει.
Πότε ξεκίνησε η αγάπη για το σινεμά και τον Ολυμπιακό;
O κινηματογράφος και ο Ολυμπιακός μπήκαν σχεδόν ταυτόχρονα στη ζωή μου, στην τρυφερή ηλικία των 5-6 ετών. Η πρώτη φορά που είδα ταινία στο σινεμά ήταν η κλασική «Χιονάτη» της Ντίσνεϊ που είδα μαζί με την μητέρα και την αδελφή μου στο Σινεάκ του Πειραιά ένα κυριακάτικο πρωινό. Οπως μαγεύτηκα από εκείνη τη μεταφυσική σχεδόν - για το αθώο παιδικό βλέμμα - εμπειρία, αντίστοιχα συναισθήματα ένιωσα εκείνη τη βραδιά στο Καραϊσκάκη όπου μαζί με τον πατέρα μου, από τον οποίο έχω μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού αναμνήσεις, βίωσα την πρώτη «γνωριμία» με την ομάδα με τα ερυθρόλευκα. Πώς λέγεται αυτή η ομάδα, τον ρώτησα και μου είπε «Ολυμπιακός». Από τότε ο Ολυμπιακός με συντροφεύει μόνιμα στη ζωή μου όπως και ο κινηματογράφος. Δεν είναι υπερβολή αν πω ότι από τότε πουθυμάμαι τον εαυτό μου, το σινεμά και ο Ολυμπιακός «κλέβουν» πολλές ώρες από την καθημερινότητά μου.
Μπορεί να υπάρξει και υγιής "οπαδισμός" (όχι μόνο στο ποδόσφαιρο...) χωρίς φανατισμό και ακρότητες.»
Μια σημαντική κινηματογραφική βραδιά ή ένα κρίσιμο ματς του Ολυμπιακού;
Στην πραγματικότητα δεν είναι και τόσο δύσκολο να αποφασίσω. Συχνά με ρωτούν τι θα διάλεγα, για παράδειγμα, ανάμεσα σε μια βραδιά στα Οσκαρ κι ενα σημαντικό ματς του Ολυμπιακού. Αν και δεν έχω βρεθεί ποτέ σε μια οσκαρική τελετή, δεν έχω και ιδιαίτερη κάψα να βρεθώ εκεί κάποια στιγμή. Λόγω της επαγγελματικής μουενασχόλησης όλα αυτά τα χρόνια με το σινεμά, έχω απομυθοποιήσει κάπως τα Οσκαρ, οπότε θα προτιμούσα να δω έναν ευρωπαϊκό κρίσιμο αγώνα του Ολυμπιακού από κοντά. Οποιος έχει ζήσει την αδρεναλίνη της κερκίδας σε ένα αξέχαστο ποδοσφαιρικό ματς καταλαβαίνει τι εννοώ. Βέβαια αν το δίλημμα αφορούσε μια συνέντευξη με τον Κιούμπρικ ή τον Ταρκόφσκι και ένα παιχνίδι του Ολυμπιακού, τότε το δίλημμα θα ήταν σαφώς πιο δύσκολο...
Πότε και πώς πρωτοσκέφτηκες να γράψεις το βιβλίο;
Στην πραγματικότητα δεν ήταν δική μου η πρωτοβουλία αλλά του Κώστα Πάλλη των εκδόσεων Δίχτυ, που είχε έρθει σε μια δημοσιογραφική προβολή στο Αστορ τον περσινό Φεβρουάριο. Μιλήσαμε ελάχιστα αλλά στις δύο-τρεις κουβέντες που ανταλλάξαμε, κράτησε μια κουβέντα που του είπα («φέτος ο Ολυμπιακός κλείνει έναν αιώνα ζωής... καλό θα ήταν να βγάλετε ένα βιβλίο για τον Θρύλο»). Μετά από λίγη ώρα χτυπάει το τηλέφωνό μου - του το έδωσε η συνάδελφος Ευάννα Βενάρδου - και τονακούω από την άλλη γραμμή να μου λέει: «Είδα τον ενθουσιασμό σου όταν μίλησες για τον Ολυμπιακό. Θες να βγάλουμε ένα βιβλίο που να συνδυάζει την ομάδα του Πειραιά με τον κινηματογράφο;».
Πώς προέκυψε η δομή του βιβλίου;
Μάλλον τυχαία. Αρχικά σκεφτόμουν μια καταγραφή όλων των αναφορών της ομάδας σε κινηματογραφικές ταινίες με συνοδεία κριτικού κειμένου. Ομως δεν με κάλυπτε αυτή η ιδέα. Μου φαινόταν σαν εύκολη λύση, όπως λέμε πολλές φορές οι κριτικοί για μια ταινία που τεμπελιάζει επικίνδυνα όσο προχωρά η πλοκή. Το γεγονός ότι δεν είχα περιορισμούς στο πώς θα έπρεπε να φτιαχτεί το βιβλίο (δεν υπήρχαν συγκεκριμένες οδηγίες για το περιεχόμενο ή αυστηρό dead line από τον εκδότη) δημιούργησεμια ελευθερία που θεωρώ ότι λειτούργησε υπέρ του βιβλίου το οποίο τελικά πήρε τη μορφή ενός λευκώματος με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και άψογο σχεδιασμό (τα εύσημα εδώ στον εκδότη, ο οποίος βρήκε και τον τίτλο, «Η τέχνη του να είσαι Ολυμπιακός» και τον γραφίστα Σταύρου Αλεξανδράτου που έκαναν σπουδαία δουλειά) αλλά και κείμενα που δεν ακολουθούν τη λογική του «μια από τα ίδια» . Στο βιβλίο επιχειρήσαμε να ανιχνεύσουμε τη σύνδεση του Ολυμπιακού με τον κινηματογράφο από τα πρώτα χρόνια της σχετικά κοινής ιστορίας τους - η λαοφιλής ομάδα γεννήθηκε στα χρόνια του βωβού σινεμά - καθώς και τον αντίκτυπο στην ελληνική κοινωνία κυρίωςσε πολιτικό επίπεδο (για πολλές δεκαετίες ο Ολυμπιακός ήταν η ομάδα της εργατιάς και της Αριστεράς) αλλά και στον τρόπο με τον οποίο οι σκηνοθέτες αντιλαμβάνονταν την επίδραση του Ολυμπιακού στα λαϊκά κυρίως στρώματα.
Η πρώτη φορά που ο Ολυμπιακός εμφανίζεται στον ελληνικό κινηματογράφο γίνεται σχεδόν ταυτόχρονα σε δύο ταινίες. Η ηθογραφική με ψήγματα ψευδοντοκιμαντέρ ταινία του Βασίλη Γεωργιάδη οι «Οι Ασοι του Γηπέδου» το 1956 και η «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη το 1955. Κοινό στοιχείο και στα δύο φιλμ η υπογραφή του Ιάκωβου Καμπανέλλη.»
Και πού καταλήξατε;
Τελικά καταλήξαμε σε ένα κράμα χρονικογραφήματος, ιστορικής μελέτης και καταγραφής των σημαντικότερων σταθμών όπου Ολυμπιακός και έβδομη τέχνη συναντιούνται - στην ερώτηση του Χρήστου Σωτηρακόπουλου αν το βιβλίο γινόταν ταινία με τι θα έμοιαζε, η απάντηση ήταν «με υβρίδιο ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας» - με συνοδευτικά κείμενα ανθρώπων από το σινεμά αλλά και από άλλους χώρους της τέχνης ή των επιστημών, οι οποίοι έχουν εκφράσει ανοιχτά την αγάπη τους για την ομάδα του Πειραιά.
Πώς διάλεξες τους ανθρώπους που έγραψαν στο βιβλίο; Ποιος-ποια σου λείπει που θα ήθελες να γράψει αλλά δεν μπόρεσε;
Αν και η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων που φιλοξενήθηκαν στο βιβλίο ήταν δηλωμένοι οπαδοί του Ολυμπιακού, τον πρόλογο έγραψε ένας παναθηναϊκός, οσκηνοθέτης Ηλίας Γιαννακάκης που έχει υπογράψει μερικά από τα καλύτερα αθλητικά ντοκιμαντέρ («Ο Πυρετός του Μουντιάλ», «Τα Χρόνια της Αθωότητας», «Μνήμες Γηπέδων» κ.ά.) της ελληνικής τηλεόρασης. Η παρουσία του Γιαννακάκη στο βιβλίο ήταν και μια έμμεση δήλωση ότι μπορεί να υπάρξει και υγιής «οπαδισμός» (όχι μόνο στο ποδόσφαιρο...), χωρίς φανατισμό και ακρότητες. Συνολικά 24 ήταν οι άνθρωποι που μας έκαναν την τιμή να εμπιστευτούν τη συγκεκριμένη έκδοση. Οι περισσότεροιείναι φίλοι που εκτιμώ την αξία, το ήθος και κυρίως την ικανότητά τους στο γράψιμο, ενώ αρκετοί ήταν καταξιωμένοι στο χώρο τους καλλιτέχνες που ήθελα το όνομά τους να κοσμεί το βιβλίο. Είναι άνθρωποι του σινεμά (Αλέκος Αναστασίου, Γιώργος Αρβανίτης, Κώστας Βαρυμποπιώτης, Πυγμαλίων Δαδακαρίδης, Βασίλης Δούβλης, Γιάννης Μπέζος, Νίκος Περάκης, Θανάσης Σκρούυμπέλος, Σωτήρης Τσαφούλιας, Σταύρος Ψυλλάκης) αλλά και συγγραφείς, ιστορικοί ή δημοσιογράφοι (Θανάσης Καραμπάτσος, Αχιλλές Κυριακίδης, Παντελής Μπουκάλας, Ολγα Νικολαϊδου, Λόλα Νταϊφά, Γιώργος Ρούσης, Αλέξης Σταμάτης, Αντώνης Φουντής και φυσικά ο Παναγιώτης Φρούντζος με τον οποίο έχουμε πορευτεί όλα αυτά τα χρόνια από αίθουσα σε αίθουσα κι από γήπεδο σε γήπεδο). Επίσης στο βιβλίο μας φιλοξενούνται οι κριτικοί κινηματογράφου Αλέξης Δερμεντζόγλου, Γιάννης Ζουμπουλάκης - που γράφει πώς από Παναθηναϊκός έγινε εν μια νυκτί Ολυμπιακός! - και Παναγιώτης Τιμογιαννάκης, ενώ υπάρχει και μια παλιά συνέντευξη του στιχουργού Κώστα Βίρβου που είχαμε κάνει με τον Παναγιώτη Φρούντζο πριν από 25 χρόνια για το επίσημο περιοδικό του Ολυμπιακού. Φυσικά αν μπορούσα θα έβαζα ακόμη περισσότερους αλλά δεν υπήρχε ούτε ο χώρος ούτε ο χρόνος για κάτι τέτοιο. Θα ήθελα όμως να ήταν μαζί μας σήμερα για να γράψει ένα (ως συνήθως απολαυστικό) κείμενο για τη λατρεία του στον Ολυμπιακό ο Γιώργος Τζιώτζιος, ο πρώτος διευθυντής του περιοδικού ΣΙΝΕΜΑ και ιδρυτής του φεστιβάλ τηςΑθήνας Νύχτες Πρεμιέρας.
Ποιες είναι οι σπουδαιότερες ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες που σχετίζονται με τον Ολυμπιακό;
Η πρώτη φορά που ο Ολυμπιακός εμφανίζεται στον ελληνικό κινηματογράφο γίνεται σχεδόν ταυτόχρονα σε δύο ταινίες. Η ηθογραφική με ψήγματα ψευδοντοκιμαντέρ ταινία του Βασίλη Γεωργιάδη οι «Οι Ασοι του Γηπέδου» (γνωστή και ως «Κυριακάτικες Ιστορίες») άρχισε να γυρίζεται το 1955 και βγήκε στις αίθουσες στις αρχές του 1956, ενώ η «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη πρόλαβε να κάνει την πρεμιέρα της στο φεστιβάλ των Κανών του 1955 πριν βγει στους ελληνικούς κινηματογράφουςστις 21 Νοεμβρίου του ίδιου έτους. Κοινό στοιχείο και στα δύο φιλμ η υπογραφή του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Στο φιλμ του Βασίλη Γεωργιάδη ο γνωστός θεατρικός συγγραφέας υπογράφει το σενάριο που βασίζεται σε ένα αυθεντικό γεγονός - η ανταρσία ποδοσφαιριστών της εθνικής ομάδας ενάντια σε παράγοντες τηςΕλληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας το 1953 όπου πρωτοστατεί ο αρχηγός του Ολυμπιακού Ανδρέας Μουράτης - ενώ στη «Στέλλα» το σενάριο του Κακογιάννη αποτελεί διασκευή του θεατρικού έργου του Καμπανέλλη «Η Στέλλα με τα Κόκκινα Γάντια».
Στους πρωτοποριακούς «Ασους του Γηπέδου» εμφανίζονται, εκτός από τον αναλφάβητο Μουράτη που υποδύεται τον εαυτό του (!) και άλλοι γνωστοί ποδοσφαιριστές της εποχής (Λινοξυλάκης, Μανταλόζης κ.ά.), ενώ τα γυρίσματα περιλαμβάνουν αυθεντικά πλάνα από αγώνες του Ολυμπιακού. Στη «Στέλλα» το ερωτικό πάθος της ηρωίδας (Μελίνα Μερκούρη) για τον Μίλτο, τον σέντερ φορ του Ολυμπιακού (Γιώργος Φούντας) πυροδοτεί το κλείσιμο μιας σκληρής αρχετυπικής τραγωδίας, με την εμβληματική σκηνή του φινάλε που αναπαριστά την πρώτη ίσως σκηνή γυναικοκτονίας στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου.
Οι αναφορές στον Ολυμπιακού πυκνώνουν τις επόμενες δεκαετίες σε φιλμ από όλα τα είδη. Από δράματα και μιούζικαλ («Ποτέ την Κυριακή», «Μια Κυρία στα Μπουζούκια», «Θύρα 7, Η Μεγάλη Στιγμή» κ.ά.) μέχρι κωμωδίες και φιλμ μικρού μήκους («Η Ρένα Είναι Οφσάιντ», «Ο Ανθρωπος Ρολόι», «Ο Τρελάρας», «Ο Βετεράνος» κ.ά.). Η λίστα συνεχίζεται μέχρι σήμερα αφού στιγμιότυπα και αναφορές στον Ολυμπιακό συναντάμε σε εγχώριες ταινίες και σειρές («Ριφιφί», «ΠάμπτωχοιΑ.Ε.» κ.ά.) καθώς και σε διεθνείς παραγωγές («Goal 2», «Casa de Papel» κ.ά.).
Το βιβλίο δεν είναι μόνο για τους Ολυμπιακούς παρότι απευθύνεται πρωτίστως σε αυτούς. Με έχει χαροποιήσει το γεγονός ότι άνθρωποι από «αντίπαλα στρατόπεδα» (κυρίως ΑΕΚτζήδες αλλά και Παναθηναϊκοί, Πανιώνιοι και ΠΑΟΚτζήδες) εξέφρασαν το θαυμασμό τους για το λεύκωμα μας, ενώ αρκετοί σινεφίλ βρήκαν σε αυτό πολύτιμες πληροφορίες γύρω από τα παρασκήνια ταινιών.»
Ποια ήταν η σημαντικότερη ανακάλυψη στην έρευνα που κάνατε;
Βρήκαμε αμέτρητες συνεντεύξεις και παρασκήνια που δείχνουν την αγάπη που είχαν για το ποδόσφαιρο και τον Ολυμπιακό αρκετοί «επώνυμοι» του ελληνικού κινηματογράφου. Αφιερώσαμε ένα ειδικό κεφάλαιο φυσικά στον Νίκο Σταυρίδη που ήταν ίσως με διαφορά ο πιο «άρρωστος» οπαδός του Ολυμπιακού αλλά μεέκπληξη είδαμε πως εκτός του Μίκη Θεοδωράκη που ήταν γνωστός για τα κόκκινα φρονήματά του, επίσης οπαδός του Ολυμπιακού ήταν κι ο άλλος κορυφαίος μας μουσικοσυνθέτης, Μάνος Χατζιδάκις. Σε συνέντευξη του στον Αρη Μελισσινό το 1960 για το «Φως», ο Χατζιδάκις αναφέρει ένα σπαρταριστό επεισόδιο όπου παράτησε σύξυλους σε μια θεατρική πρόβα τον Μινωτή και την Παξινού για να παρακολουθήσει ένα ματς του Θρύλου ενώ δηλώνει την αδιαπραγμάτευτη αγάπη του για τον«Ολυμπιακό όπου εκεί ανήνει η καρδιά μου καθώς με συναρπάζει, αφού είναι μια δυναμική ομάδα με όλη τη σημασία της λέξης»!
Γιατί να αγοράσει ένας σινεφίλ που δεν ασχολείται με το ποδόσφαιρο το βιβλίο «Η Τέχνη του να είσαι Ολυμπιακός;»
Το βιβλίο δεν είναι μόνο για τους Ολυμπιακούς παρότι απευθύνεται πρωτίστως σε αυτούς. Με έχει χαροποιήσει το γεγονός ότι άνθρωποι από «αντίπαλα στρατόπεδα» (κυρίως ΑΕΚτζήδες αλλά και Παναθηναϊκοί, Πανιώνιοι και ΠΑΟΚτζήδες) εξέφρασαν το θαυμασμό τους για το λεύκωμα μας, ενώ αρκετοί σινεφίλ βρήκαν σε αυτό πολύτιμες πληροφορίες γύρω από τα παρασκήνια ταινιών, αποσπάσματα παλιών συνεντεύξεων που δεν υπάρχουν στο διαδίκτυο κ.ά. Ιδιαίτερα όμως εκτίμησα τις γνώμες κάποιων δύσκολων φίλων και γνωστών. Οι περισσότεροι βρήκαν το βιβλίο θαυμάσιο και χορταστικό («υπερπλήρες στην προσέγγισή του» έγραψε κάποιος ενώ ορισμένοι στάθηκαν στην άψογη ισορροπία μεταξύ των κειμένων μας που αφορούν στη σχέση Ολυμπιακού-ταινιών και των εξομολογήσεων κάποιων εκλεκτών φιλοξενούμενών μας. Με έκπληξη διάβασα από κάποιους πως, παρότι δεν έχουν σχέση με το ποδόσφαιρο, μπόρεσαν να ταυτιστούν «λόγω της συναισθηματικής αφήγησης και του ήθους που αναδίδει» το βιβλίο ενώ ιδιαίτερα κολακευτικό ήταν το σημείωμα που έλαβα από έναν αναγνώστη που στέκεται στα «καίρια και ουσιώδη κείμενα που δίνουν τον συνολικό τόνο της σύνδεσης μεταξύ κινηματογράφου και Ολυμπιακής ταυτότητας σε ένα υψηλού επιπέδου βιβλίο, καθώς δεν συμβαίνει πάντα αυτό στην Ελλάδα σε ανάλογα εγχειρήματα αφού επικρατεί η προχειρότητα».
Αυτό είναι το πρώτο σου βιβλίο. Να περιμένουμε και συνέχεια;
Μόνο αν βρεθεί πάλι μια ιδέα που θα με ενθουσιάσει και μου ανοίξει την όρεξη για νέα ταξίδια και περιπέτειες.
Μπορείτα ν' αγοράσετε το βιβλίο από τις Εκδόσεις Δίχτυ και από τα βιβλιοπωλεία.
