Συνέντευξη

14 λεπτά με το Τζέιν Σένμπρουν

στα 10

14 λεπτά με το δημιουργό του «Σεξ και Αιμα στο Καμπ Μίασμα», την ταινία που ξαναδιαβάζει τα slasher των 80s και των 90s ως διακηρύξεις (και σεξουαλικής) απελευθέρωσης.

14 λεπτά με το Τζέιν Σένμπρουν
(φωτό: Tanner Abel για το περιοδικό Them)

Ακόμη και σε ένα βιαστικό zoom μέσα στον Αύγουστο, μέρος της προωθητικής καμπάνιας για το «Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα» που προβάλλεται ήδη στην Αμερική και έχει ξεκινήσει τις πρεμιέρες του στην Ευρώπη - στην Ελλάδα στις 27 Αυγούστου από τη Weird Wave, το Τζέιν Σένμπρουν παίρνει το χρόνο του για να μιλήσει στο Flix για τις ευθείες γραμμές που οδηγούν το σινεμά του πίσω σε μια οριακά μοναχική ενηλικίωση, για για τον τρόπο που το είδος του horror παραμένει το πιο αναζωογονητικό κοκτέιλ επιθυμίας και φόβου και για τη σημασία του να είσαι αυτό που θέλεις να είσαι.

Για πολλούς η πιο συναρπαστική φωνή αυτή τη στιγμή στο αμερικανικό σινεμά, το Τζέιν Σένμπρουν συνοδεύει εδώ και μερικά χρόνια εφήβους και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού με ταινίες που χρησιμοποιούν τον τρόμο και ως κίνητρο, αλλά και ως δικαιολογία για να μιλήσουν για τη δυσφορία φύλου, για τη μοναξιά και τελικά τη διαφορετικότητα που βρίσκει καταφύγιο στις οθόνες: του υπολογιστή («We're All Going to the World's Fair»), της τηλεόρασης («I Saw the TV Glow») ή του σινεμά, όπως συμβαίνει με το «Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα».

Jane Shoenbrun To Τζέιν Σένμπρουν στα γυρίσματα του «Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα

Στο «Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα», μια νεαρή σκηνοθέτης αποφασίζει να φέρει πίσω στη ζωή το αγαπημένο της slasher series που δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει τη φήμη ενός Παρασκευή και 13 ή ενός Εφιάλτη στο Δρόμο με τις Λεύκες. Το πιτσάρει στο στούντιο, με την προϋπόθεση σε αυτό να πρωταγωνιστήσει η scream queen των πρώτων ταινιών, που στα 60 της χρόνια έχει απσοσυρθεί ζώντας μέσα στο σκηνικό όπου γυρίστηκε η πρώτη ταινία της σειράς.

Θα αρκούσε και μόνο αυτό για να μιλήσει κανείς για το πώς το Τζέιν Σένμπρουν χτυπάει κέντρο στην αναβίωση του horror αυτή τη στιγμή παγκοσμίως, με έμφαση όμως στα slasher series της δεκετίας του ’80 και του 90’, όταν, όχι μόνο δεν υπήρχε ούτε υπόνοια πολιτικής ορθότητας, αλλά μάλλον περίσσευμα τοξικής αρρενοπώτητας και νεοπουριτανισμού.

Το «Σεξ και Αίμα στο Κάμπ Μίασμα» όμως δεν είναι μόνο ένας φόρος τιμής στα slasher movies.

Ταυτόχρονα είναι ένα ερωτικό γράμμα στο σινεμά, το φιλμ, το VHS που για όσους ζήσαμε την άνοδο και την πτώση του ζούμε ξανά τα τελευταία χρόνια την αναβίωση του. Είναι μια σάτιρα για το Χόλιγουντ και το χώρο που βρίσκει κανείς για να κάνει πραγματικότητα το «ανεξάρτητο» όραμα του. Είναι μια ταινία για τις ταινίες που σε διαμόρφωσαν όταν ήσουν παιδί και πώς αυτές επιστρέφουν, ακόμη και χωρίς να το καταλάβεις για να στο θυμίσουν όταν εσύ το έχεις ξεχάσει.

miasma

Μαζί είναι και η απόλυτη ταινία για την Gen Z που επιστρέφει στα 90s αναζητώντας πράγματα για να αγαπήσει, όπως ακριβώς έκαναν και οι millenials με τα 70s και η Generation X με τα 60s. Η απόλυτη ταινία για την Gen Z που δεν κάνει σεξ ή τουλάχιστον αυτό λένε οι έρευνες, εδώ σε μια απελευθερωτική δήλωση για τη σεξουαλικότητα που ξαφνιάζει.

Oπως αναφέρει και το ίδιο, η ταινία είναι ένα μανιφέστο εναντίον της καταπίεσης.

Σε μια φιλμογραφία που συνοδεύει τη φυλομετάβαση του Τζέιν Σένμπρουν, το «Σεξ και Αίμα στο Κάμπ Μίασμα» ολοκληρώνει την τριλογία που ξεκίνησε με το «We’re all Going to the World’s Fair» και το «I Saw the TV Glow» (δύο ταινίες που δεν βγήκαν στην Ελλάδα, προβλήθηκαν μόνο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης). Εδώ στην τρίτη ταινία, το Τζέιν Σένμπρουν μοιάζει να διασκεδάζει περισσότερο από ποτέ, με μια ταινία που μοιάζει με το δωμάτιο ενός μοναχικού παιδιού: γεμάτο από όλα τα πράγματα που αγαπάει είναι ο μοναδικός χώρος που νιώθει ο εαυτός του και είναι πλέον έτοιμο να το μοιραστεί με τους άλλους.

Οι περισσότερες ταινίες τρόμου ξεχειλίζουν από χαρά. Δεν τις βλέπεις για να φοβηθείς, αλλά για να νιώσεις αυτή την ανατριχίλα, όπως όταν βρίσκεσαι σε ένα roller coaster όπου θεωρητικά είσαι ασφαλής, αλλά στην πραγματικότητα είσαι εκτεθειμένος στον κίνδυνο.»

To «Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα» από το Τζέιν Σένμπρουν θα προβάλλεται στις ελληνικές αίθουσες από την Πέμπτη 27 Αυγούστου σε διανομή της Weird Wave.

miasma miasma miasma Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα

Στο Flix, το Τζέιν Σένμπρουν μίλησε για horror movies, ιστορίες φυλομετάβασης και ένα σινεμά που μιλάει λίγο διαφορετικά για τον κόσμο στον οποίο ζούμε.

Υπάρχουν πολλά είδη ταινιών τρόμου και βασικά μου αρέσουν όλα. Ημουν το είδος του παιδιού που ήθελε να τρομάζει. Για μένα το Halloween ήταν κάτι σαν η εθνική μας γιορτή, η πιο αγαπημένη μέρα της χρονιάς. Ηθελα πάντα να ζω σε έναν κόσμο που να νιώθω μια ανασφάλεια, μια μαγεία, κάτι το "νυχτερινό", παρά στα βαρετά προάστια όπου μεγάλωσα. Και ναι, υπάρχουν ταινίες τρόμου που μπορεί να σε καταστρέψουν - για μένα αυτό ήταν το «Ο Σχιζοφρενής Δολοφόνος με το Πριόνι», μετά από αυτήν την ταινία ένιωσα πραγματικά άσχημα. Οι περισσότερες όμως ταινίες τρόμου ξεχειλίζουν από χαρά. Δεν τις βλέπεις για να φοβηθείς, αλλά για να νιώσεις αυτή την ανατριχίλα, όπως όταν βρίσκεσαι σε ένα roller coaster όπου θεωρητικά είσαι ασφαλής, αλλά στην πραγματικότητα είσαι εκτεθειμένος στον κίνδυνο. Ειδικά αυτό που μου αρέσει στα slasher movies είναι το τελετουργικό. Δεν ξέρω μόνο τι θα συμβεί, αλλά και πότε θα συμβεί. Ξέρω τη σειρά των θυμάτων, ποιος θα σκοτωθεί πρώτος και ποιος τελευταίος. Και ποιος θα επιβιώσει. Είναι σαν ένα παιχνίδι ανάμεσα στην ταινία και σε μένα.

Ο φόβος και η επιθυμία είναι δύο πανίσχυρες δυνάμεις σε ψυχαναλυτικό επίπεδο. Ο Χίτσκοκ το είχε κατανοήσει πλήρως όταν έκανε το «Ψυχώ». Βλέποντας τη σκηνή του ντους ενεργοποιούνται ταυτόχρονα το υποσυνείδητο του τρόμου και το υποσυνείδητο της επιθυμίας. Αυτό ήθελα να κάνω στο «Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα». Να κάνω αυτή τη σχέση ανάμεσα στην επιθυμία και τον τρόμο ακόμη πιο πολύπλοκη. Να ξεκινήσω από ένα σημείο όπου τα δύο αυτά αισθήματα δεν έχουν καμία επαφή μεταξύ τους και τελικά να φτάσουμε σε ένα σημείο όπου η ταινία σπάει πλάκα και με τα δύο.

Τώρα νιώθω για πρώτη φορά ασφάλεια στο σώμα και τη σεξουαλικότητά μου. Δεν ήθελα σε καμία περίπτωση να εξηγήσω, αλλά να συλλάβω το συναίσθημα του πώς να είσαι παρόν σεξουαλικά μετά τη διαδικασία της φυλομετάβασης. Και δεν υπήρχε καλύτερος τρόπος από το να το καταφέρω μέσα από το είδος του κινηματογραφικού τρόμου και ειδικά τα slasher movies.»

jane world's fair jane We're All Going to the World's Fair

Ολες οι ταινίες που έχω κάνει μέχρι σήμερα γεννήθηκαν μέσα από μια διαδικασία πρώιμης φυλομετάβασης. Τώρα πια είμαι έξι χρόνια σε θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Δεν νιώθω πλέον το έφηβο άτομο που ένιωθα στην πρώτη και τη δεύτερη ταινία μου. Νιώθω πλέον τον ενήλικο εαυτό μου να βρίσκεται στο σωστό σώμα και τη σωστή ταυτότητα. Οι δύο πρώτες ταινίες δημιουργήθηκαν μέσα από τη διαδικασία της προσπάθειας να γίνω ο εαυτός μου. Και παρόλο που δημιουργήθηκαν αφού είχα αποφασίσει τι θέλω να είμαι, δεν μιλάνε στην πραγματικότητα για την μετάβαση, αλλά πώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είναι πιθανό. Αυτή είναι η πρώτη ταινία που δημιουργήθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον όπου ένιωσα πιο ευτυχισμένο, πιο απελευθερωμένο. Για χρόνια ένιωθα άβολα με τον εαυτό μου και μόλις τώρα νιώθω ότι οι πληγές επουλώνονται. Τώρα νιώθω για πρώτη φορά ασφάλεια στο σώμα και τη σεξουαλικότητά μου. Με να αισθάνεσαι αρκετά τρωτό το γεγονός ότι για πρώτη φορά σκέφτομαι το σεξ ως κάτι το υγιές και φυσιολογικό. Ο σκοπός και σε αυτήν την ταινία ήταν να εκφράσω όλη αυτή την επώδυνη διαδικασία με έναν τρόπο που να είναι ειλικρινής. Δεν ήθελα σε καμία περίπτωση να εξηγήσω, αλλά να συλλάβω το συναίσθημα του πώς να είσαι παρόν σεξουαλικά μετά τη διαδικασία της φυλομετάβασης. Και δεν υπήρχε καλύτερος τρόπος από το να το καταφέρω μέσα από το είδος του κινηματογραφικού τρόμου και ειδικά τα slasher movies. Πήρα όλες τις συμβάσεις του είδους: την εφηβική αγωνία, την καταπίεση, η επιθυμία και συνέθεσα την εμπειρία αυτού που είχα ζήσει μέχρι να βρεθώ μέσα στον εαυτό μου.

Δεν κάνεις μια ταινία προσπαθώντας να βάλεις όσες περισσότερες αναφορές μέσα προκειμένου αυτές να εντοπιστούν από τους φανατικούς του είδους. Στην ταινία περισσότερο προσπαθώ να δω τι μένει ως αποτύπωμα από την ίδια την ποπ κουλτούρα του τρόμου, η λογική, για παράδειγμα, ότι όλα μοιάζει να είναι ένα ριμέικ.»

i saw the tv glow i saw the tv glow i saw the tv glow i saw the tv glow I Saw the TV Glow

Για τον χαρακτήρα της Τζίλιαν Αντερσον επιστρέψαμε στα 40s. Είδαμε πολλά φιλμ νουάρ. Είδαμε ταινίες των 70s - μπορεί κανείς να διακρίνει την ενέργεια μιας Τζέιν Φόντα στο «Klute», για παράδειγμα. Φυσικά και υπάρχει ευθεία αναφορά στην Νόρμα Ντέσμοντ και στη «Λεωφόρο της Δύσης» του Μπίλι Γουάιλντερ, αλλά υπάρχει και πολύ υλικό από exploitation ταινίες που αγαπώ. Η λογική ήταν αυτός ο χαρακτήρας να είναι διαρκώς αναπάντεχος. Να μην ξέρεις την επόμενη κινησή της, να μην μπορείς να τη φανταστείς. Και σίγουρα κάτι πιο πολύπλοκο και πλούσιο από μια απλή femme fatale. Είναι ενδιαφέρουσα η αντίθεση ανάμεσα στις δύο πρωταγωνίστριες. Η Χάνα μπαίνει στην ταινία σαν να είναι ο «straight αντρας» που μαθαίνει να μπαίνει στον κόσμο του σινεμά. Η Τζίλιαν είναι μια φιγούρα larger than life που στο τέλος καταλήγει λίγο περισσότερο άνθρωπος.

Οι ταινίες τρόμου εμπεριέχουν το ίδιο το λεξικό των αναφορών τους. Δεν κάνεις μια ταινία προσπαθώντας να βάλεις όσες περισσότερες αναφορές μέσα προκειμένου αυτές να εντοπιστούν από τους φανατικούς του είδους. Είναι η ίδια η λογική του είδους του κινηματογραφικού τρόμου που εμπεριέχει συγκεκριμένη γραμματική και συντακτικό. Στην ταινία περισσότερο προσπαθώ να δω τι μένει ως αποτύπωμα από την ίδια την ποπ κουλτούρα του τρόμου, η λογική, για παράδειγμα, ότι όλα μοιάζει να είναι ένα ριμέικ.

jane Με την Τζίλιαν Αντερσον και την Χάνα Αϊνμπιντερ στα γυρίσματα της ταινίας

Μου αρέσει το κίνημα που δημιουργείται αυτή τη στιγμή στην Αμερική. Ταινίες από τρανς και non-binary άτομα που όχι μόνο βλέπω τον εαυτό μου σε αυτές, αλλά νιώθω πως έχουμε κοινές αναφορές όσο διαφορετικά κι αν είναι τα στιλ μας. Ονόματα όπως Βέρα Ντριου, Αλις Μάιο Μακέι, Ντίλαν Μαρς Γκρίνμπεργκ και άλλα δίνουν αυτή τη στιγμή την ελπίδα για ένα σινεμά διαφορετικό από αυτό που συναντάς αν πας σε ένα multiplex οπουδήποτε στην Αμερική. Ελπίζω να συνεχίσουμε να κάνουμε ταινίες, να βρίσκουμε τους τρόπους και τη χρηματοδότηση για να γίνεται αυτό και να συναντάμε και το κοινό στο οποίο απευθύνονται οι ιστορίες μας.

To «Σεξ και Αίμα στο Καμπ Μίασμα» από το Τζέιν Σένμπρουν θα προβάλλεται στις ελληνικές αίθουσες από την Πέμπτη 27 Αυγούστου σε διανομή της Weird Wave.

jane