Διαβάστε ακόμη: Ο,τι χρειάζεται να γνωρίζετε για το 28ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Το Flix βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη (αποστολή: Λήδα Γαλανού, Βένα Γεωργακοπούλου, Ρόμπυ Εκσιέλ, Μανώλης Κρανάκης), παρακολουθεί ταινίες και παράλληλες δράσεις και σημειώνει τις ενδιαφέρουσες τοποθεσίες στον κινηματογραφικό χάρτη.
Ας το πιάσουμε κινηματογραφικά. Στην τελετή έναρξης του TiDF28, ζήσαμε το meta με διάφορους τρόπους.
Once Upon a Time in Thessaloniki
Κατ' αρχάς, ένα συνεργείο τριγύριζε έξω από και μέσα στο Ολύμπιον, που δεν έμοιαζε με τα άλλα: ο Τζώρτζης Γρηγοράκης (του «Digger») και η ομάδα του κινηματογραφούσαν την Κωνσταντίνα Μεσσίνη (του «Buzzheart» του Ντένη Ηλιάδη), που κινηματογραφούσε τον Χρήστο Πασσαλή που παρακολουθούσε την τελετή έναρξης. Γιατί;
Ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ, Ορέστης Ανδρεαδάκης, εξήγησε ήδη από την αρχή της βραδιάς: Φέτος εκτός από τις ταινίες που θα δούμε στις αίθουσες, τα αφιερώματα, τις συζητήσεις, τα μάστερκλάσις, τις δράσεις της Αγοράς, συμμετέχουμε όλοι μας σε μια ταινία που γυρίζεται αυτή τη στιγμή και θα συνεχίσει να γυρίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ. Είναι μια ταινία για την ιστορία και την εμπειρία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με πρωταγωνιστές τον Χρήστο Πασσαλή και την Κωνσταντίνα Μεσσήνη, οι οποίοι θα κυκλοφορούν σαν φαντάσματα ανάμεσά μας για να απαθανατίσουν όλα τα μυστικά του φεστιβάλ και της Θεσσαλονίκης. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτή η ταινία είναι μια ερωτική ιστορία για όλους τους έρωτες, τους πραγματικούς και τους φανταστικούς, που άρχισαν σε μια σκοτεινή αίθουσα και θα μας συνοδεύουν για πάντα με την μαγεία των κινούμενων εικόνων. Η ταινία αυτή αποτελεί μια (ακόμα) συνεργασία του Φεστιβάλ με την Cosmote Telekom και θα τη δούμε στο κοντινό μέλλον, σε κάποιο φεστιβάλ.
To 28o Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης διεξάγεται από τις 5 μέχρι και τις 15 Μαρτίου. Περισσότερες πληροφορίες στο επίσημο site του Φειστιβάλ Θεσσαλονίκης και στις σελίδες του στο Facebook και το Instagram. Μάθετε τα πάντα για το TiDF28 στην ειδική ενότητα του Flix που ανανεώνεται συνεχώς.
The odd couple
Χρέη οικοδεσπότη στην τελετή έναρξης ανέλαβαν όχι ένας, αλλά δύο Καλλιτεχνικοί Διευθυντές, τρεις μαζί με του Φεστιβάλ. Γιατί;
Γιατί, όπως δήλωσε ο Ανδρεαδάκης, σ' έναν κόσμο γεμάτο ανησυχία, αμφιβολία, πόλεμο, φόβο, σημασία έχει να είμαστε ενωμένοι. Κι αυτό που μας ενώνει εδώ, στην πόλη της Θεσσαλονίκης, είναι ο πολιτισμός. Αρα, την παρουσίαση της τελετής έκαναν ο διακεκριμένος βιολονίστας και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης, Χρίστος Γαλιλαίας και ο ηθοποιός, σκηνοθέτης και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, Αστέρης Πελτέκης.
Βέβαια οι διάλογοι των δυο λιγότερο παρέπεμψαν στην καλλιτεχνία και περισσότερο... στον Αρη (τον κιτρινόμαυρο, της μπάλας), διαιωνίζοντας ίσως ένα στερεότυπο ότι ως εκεί φτάνουν τα ενδιαφέροντα των Θεσσαλονικαίων. Ωστόσο, πέραν του ότι η μισή αίθουσα ήταν γεμάτη κινηματογραφιστές από το εξωτερικό στους/στις οποίους/οποίες πρέπει να γεννήθηκαν μπόλικα ερωτηματικά, η πόλη αυτή μάς έχει αποδείξει πολλές φορές πια ότι είναι πολιτισμικά μάχιμη και δημιουργική.
Ολη η Μνήμη του Κόσμου
Παίρνοντας τον λόγο, η Γενική Διευθύντρια του Φεστιβάλ, Ελίζ Ζαλαντό, διατύπωσε τον σύνδεσμο της κεντρικής θεματικής του φετινού φεστιβάλ, που είναι τα Αρχεία, με τη ζοφερή πραγματικότητα. «Ολες και όλοι μαζί, συλλογικά,» είπε, «βιώνουμε αυτή την παράξενη και ιλιγγιώδη αίσθηση τού να βλέπουμε την Ιστορία να ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια μας, κυριολεκτικά. Για κάποιους, η Ιστορία επαναλαμβάνεται. Για άλλους, με τρόπο τραγικό, σκοντάφτει. Για όλους, όμως, αποτελεί το κλειδί για να κατανοήσουμε όσα συμβαίνουν γύρω μας σήμερα. Στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ, αποφασίσαμε να εστιάσουμε σε αυτό το παρελθόν που ακούγεται τόσο δυνατά, μέσα από ταινίες αρχείου, που ανοίγουν τις πόρτες σε «όλη τη μνήμη του κόσμου», όπως έλεγε ο Αλέν Ρενέ. Η ταινία του, «Νύχτα και Ομίχλη», την οποία προβάλλουμε, διδασκόταν στα παιδιά στη Γαλλία σε όλα τα σχολεία, όταν φοιτούσα στο γυμνάσιο. Ηταν μια τραγικη ταινία για τα παιδιά που ήμασταν τότε, αλλά απολύτως αναγκαία για τη διαμόρφωση πολιτών με συνείδηση σε μια Ευρώπη που τότε βρισκόταν ακόμη υπό διαμόρφωση. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε ανάγκη το παρελθόν μας, τα αρχεία μας, τη μνήμη μας, για να κατανοήσουμε από πού ερχόμαστε πριν αποφασίσουμε πού πηγαίνουμε. Χρειαζόμαστε αυτή τη μνήμη προσβάσιμη και ζωντανή, όπως προτείνουμε μέσα από την πλατφόρμα μας, το Filmography.gr, η οποία συγκεντρώνει όχι όλη τη μνήμη του κόσμου, αλλά όλη τη μνήμη του ελληνικού κινηματογράφου. Εναν κόσμο ολόκληρο από μόνο του, θεμέλιο για τη διαμόρφωση του ελληνικού κινηματογράφου του αύριο.
Μετά από μια μίνιμαλ, αξιοπρεπέστατη δήλωση-αστραπή από τον Αντιπεριφερειάρχη Πολιτισμού και Αθλητισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Χρήστο Μήττα, στο πόντιουμ ανέβηκε ο Υφυπουργός Πολιτισμού, Υπεύθυνος για Θέματα Σύγχρονου Πολιτισμού, Ιάσωνας Φωτήλας, με παρουσία διττή. Οσο διάβασε τον λόγο που είχε προετοιμάσει, τα πήγε μια χαρά (σύμφωνοι, τα χρήματα που δίνονται από τον ετήσιο προϋπολογισμό για τα Ντοκιμαντέρ είναι ελάχιστα, αλλά, εν πάσει περιπτώσει, βρίσκονται σε προοδευτική αύξηση). Οταν, όμως, βγήκε εκτός κειμένου (πράγμα που, δυστυχώς, συνηθίζει, αν θυμηθεί κανείς την περσινή απόδοση Σαββόπουλου), έχασε τον λογαριασμό. Να οι δύο φάσεις της ομιλίας του:
Jusqu’ici, tout va bien
Πριν: Αξιότιμες κυρίες και κύριοι, με ιδιαίτερη χαρά, εκπροσωπώντας και τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά βέβαια και την Υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, σας καλωσορίζω στην έναρξη του 28ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Θεσσαλονίκης. Από σήμερα μέχρι 15 Μαρτίου, για άλλη μια χρονιά, η Θεσσαλονίκη μετατρέπεται σε ένα ζωντανό εργαστήριο ιδεών. 252 ντοκιμαντέρ μικρού και μεγάλου μήκου, 80 παγκόσμιες πρεμιέρες, αριθμοί ρεκόρ για την ιστορία του θεσμού.
Φίλες και φίλοι, σε μια εποχή όπου ο κυνισμός, η αγριότητα, η ωμότητα διεκδικούν καθημερινά χώρο στον δημόσιο λόγο, το ντοκιμαντέρ αναδεικνύεται σε αναγκαίο αντίβαρο. Το ντοκιμαντέρ δεν είναι απλώς ένα κινηματογραφικό είδος, είναι πράξη ευθύνης. Είναι ο μάρτυρας των καιρών, το επίμονο βλέμμα που φωτίζει όσα απειλούνται να χαθούν μέσα στον θόρυβο της πληροφορίας. Η δύναμη της εικόνας σήμερα είναι τεράστια. Μπορεί να ενημερώσει και να αφυπνύσει, να καλλιεργήσει ενσυναίσθηση και κριτική σκέψη. Μπορεί, όμως, και να παραπλανήσει. Οι εικόνες συχνά μετατρέπονται σ' ένα όπλο προπαγάνδας, σε εργαλείο χειραγώγησης, σε φορέα παραπληροφόρησης. Η ταχύτητα της διάδοσής τους δεν συνοδεύεται πάντα από την αναγκαία τεκμηρίωση.
Ακριβώς γι' αυτό, το ντοκιμαντέρ, με τον χρόνο της έρευνας και το βάθος της ανάλυσης που απαιτεί, αποτελεί θεμέλιο μιας ώριμης δημοκρατικής κοινωνίας. Παρατηρώ τον παγκόσμιο διάλογο που διεξάγεται για τη σημασία του ντοκιμαντέρ και χαίρομαι που τμήμα του διαλόγου αυτού διεξάγεται στο πλαίσιο και του δικού μας Φεστιβάλ. Σ' αυτό το πλαίσιο, αλλά και τιμώντας την ιστορική προσφορά των δημιουργών μας, το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά σε ουσιαστικές πρωτοβουλίες στήριξης.
Για πρώτη φορά, στα Επιλεκτικά Προγράμματα χρηματοδότησης (διαβάστε περισσότερα εδώ), δημιουργούμε διακριτή και ξεχωριστή δράση, την οποία συνοδεύει ξεχωριστός και διακριτός προϋπολογισμός για το ντοκιμαντέρ. Κι αυτό γίνεται αναγνωρίζοντας τη δυναμική και τη σημασία του είδους και τη συνεισφορά των δημιουργών του για την ελληνική οπτικοακουστική δημιουργία. Είναι μια νέα και δίκαιη μεταρρύθμιση που εντάσσεται στη συνολική αύξηση του συνολικού προϋπολογισμού των Επιλεκτικών Προγραμμάτων. Μια αύξηση εγκεκριμένη από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, έπειτα από συντονισμένες προσπάθειες του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΕΚΚΟΜΕΔ. Ο προϋπολογισμός σήμερα ανέρχεται, πλέον, στα 15 εκ. ευρώ από 7 εκ. ευρώ το 2025, ποσό που ήδη αποτελούσε σημαντική αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, όπου ήταν κάτω από τα 4 εκ. ευρώ. Δηλαδή το 2019 ήταν 4 εκ. ευρώ, το 2025 7 εκ. ευρώ, το 2026 15 εκ. ευρώ. Μέσα σε μόλις 16 μήνες, το Υπουργείο Πολιτισμού μέσω ΕΚΚΟΜΕΔ κατάφερε να διπλασιάσει δύο φορές τον προϋπολογισμό των Επιλεκτικών Προγραμμάτων. Ετσι, ενισχύουμε ουσιαστικά τις δυνατότητες στήριξης της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής, δίνουμε στους δημιουργούς τα εργαλεία για να συνεχίσουν να καταγράφουν, να ερευνούν και να αφηγούνται.
Ο Κατήφορος
Μετά: Θα το πω τώρα, γιατί δεν μπορώ κι εγώ, δεν κρατιέμαι. Μου λέει ένας φίλος, όταν συζητούσαμε το παραπάνω, «Και τώρα τι νομίζεις Υπουργέ μου, νομίζεις θα σταματήσουν οι καλλιτέχνες κι οι δημιουργοί να διεκδικούν, ότι θα δηλώσουν ικανοποιημένοι και θα πουν, εντάξει; Τόσα καταλαβαίνει, τόσα λέει.» Του απάντησα ότι δεν έχει καταλάβει ένα... τίποτα. Δεν έχει καταλάβει τίποτα γιατί αν είχε καταλάβει, δεν θα αναρωτιόταν, θα ήξερε πως η μοίρα των καλλιτεχνών και των δημιουργών, όπως και η μοίρα του Υπουργείου Πολιτισμού είναι προδιαγεγραμμένες. Οι καλλιτέχνες και οι δημιουργοί θα συνεχίσουν να διεκδικούν περισσότερα για τον κλάδο και τους ανθρώπους τους. Γιατί αυτό πρέπει να κάνουν. Και το Υπουργείο Πολιτισμού θα συνεχίσει να τους ακούει και να τους στηρίζει έμπρακτα. Γιατί αυτό πρέπει να κάνει. «Κατάλαβες, Κώστα μου;», του είπα. Τώρα πρέπει να καταλάβεις. Εδώ χωράει, ρε παιδιά κι ένα χειροκρότημα.
Εύχομαι λοιπόν, κλείνοντας, στο Φεστιβάλ να αποτελέσει έναν ακόμα σταθμό δημιουργίας, στοχασμού και ουσιαστικού διαλόγου. Καλές προβολές, να είστε καλά.
Ask E. Jean
Την ισορροπία έφερε, όπως πάντα, το ίδιο το σινεμά. Ταινία έναρξης ήταν το ντοκιμαντέρ «Ask E. Jean» («Ρώτα την Ι. Τζιν»), της Αμερικανίδας Αϊβι Μίροπολ, η οποία και βρισκόταν στην αίθουσα και την παρουσίασε. Πρόκειται για ένα πορτρέτο της δημοσιογράφου και συγγραφέα Ελίζαμπεθ Τζιν Κάρολ, η οποία, αφού άσκησε μήνυση στον Ντόναλντ Τραμπ για σεξουαλική κακοποίηση και συκοφαντική δυσφήμιση, έγινε η μοναδική γυναίκα που τον κέρδισε δύο φορές σε δικαστική αίθουσα.
«Σας ευχαριστώ για αυτό το απίστευτο δώρο, να μας καλωσορίζετε εδώ, στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης,» είπε η Μίροπολ. «Ιδιαίτερα ευχαριστώ την Αγγελική και τον Γιώργο, που στήριξαν αυτή την ταινία ήδη από έναν χρόνο πριν, όταν είδαν ένα πρώιμο rough cut και μας είπαν πόσο τους ενδιέφερε και πόσο ήθελαν να τη στηρίξουν. Για τους κινηματογραφιστές αυτό σημαίνει τα πάντα όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, οπότε σας ευχαριστώ.»
«Υστερα από περισσότερα από έξι χρόνια δουλειάς πάνω σε αυτή την ταινία, φτάσαμε στη διεθνή της πρεμιέρα, που γίνεται απόψε. Σε αυτή την όμορφη και ζωντανή πόλη, όπου τιμώνται ο κινηματογράφος και η αλήθειαι. Και όμως, τι τρομερή εποχή είναι αυτή στον κόσμο για όλους εμάς που νοιαζόμαστε για την αλήθεια, τη δικαιοσύνη και τη δυνατότητα να ζούμε ελεύθερα, χωρίς τον φόβο της βίας, του εκτοπισμού ή των αντιποίνων. Οταν πρωτοπλησίασα την Τζιν για να τη ρωτήσω αν θα συμμετείχε σε ένα ντοκιμαντέρ, μου είπε: "Προτιμώ να φάω το παπούτσι μου". Ακόμη και οι πιο τολμηροί αγωνιστές για τη δικαιοσύνη μπορεί να μη θέλουν να γίνει μια ταινία για τη ζωή τους. Ομως επέμεινα και τελικά κατάφερα να την πείσω. Εγινε δική μου ευθύνη να αφηγηθώ την ιστορία της, αλλά και να δείξω στην ίδια την Τζιν πόσο σημαντική θα ήταν αυτή η ιστορία για όλους μας. Αν εκείνη ήταν εδώ μαζί μας απόψε, θα μας προέτρεπε όχι μόνο να αισθανθούμε οργή, αλλά και ελπίδα και έμπνευση από τον αγώνα της - και ταυτόχρονα να γελάσουμε και να απολαύσουμε την ίδια και την ιστορία της. Σας ευχαριστώ επίσης που μου δίνετε τη δυνατότητα να βρίσκομαι εδώ για αυτή την ταινία μαζί με τη δική μου κόρη, που είναι μαζί μου απόψε.»
Και, κάπως έτσι, δόθηκε το σήμα για την έναρξη του 28ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που θα παρακολουθήσουμε, παρέα, τις επόμενες δέκα μέρες.
To 28o Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης διεξάγεται από τις 5 μέχρι και τις 15 Μαρτίου. Περισσότερες πληροφορίες στο επίσημο site του Φειστιβάλ Θεσσαλονίκης και στις σελίδες του στο Facebook και το Instagram. Μάθετε τα πάντα για το TiDF28 στην ειδική ενότητα του Flix που ανανεώνεται συνεχώς.