Η ευτυχία δεν είναι η φήμη. Η ευτυχία είναι να κάνεις μια δουλειά που αγαπάς.»
Με αυτή τη λιτή αλλά αποκαλυπτική φράση, η Ναταλί Μπάι είχε συνοψίσει τη στάση ζωής και καριέρας που την καθόρισε για περισσότερες από πέντε δεκαετίες στο σινεμά. Σε μια εποχή όπου η λάμψη και η προβολή συχνά επισκιάζουν την ουσία, εκείνη επέλεξε σταθερά τον δρόμο της αφοσίωσης στην τέχνη, χτίζοντας μια πορεία βασισμένη στην ποιότητα των επιλογών της και στη βαθιά εσωτερικότητα των ρόλων της. Δεν υπήρξε ποτέ η ηθοποιός που κυνηγούσε τα φώτα, αλλά εκείνη που τα κέρδιζε αθόρυβα μέσα από την παρουσία της στην οθόνη, αφήνοντας ένα αποτύπωμα που ξεπερνά κατά πολύ τη φήμη.
Ετσι, η είδηση του θανάτου της Ναταλί Μπάι σε ηλικία 77 ετών σκόρπισε συγκίνηση στον κόσμο του κινηματογράφου, κλείνοντας ένα κεφάλαιο που συνδέθηκε άρρηκτα με την εξέλιξη του σύγχρονου γαλλικού σινεμά. Η σπουδαία ηθοποιός έφυγε από τη ζωή στο σπίτι της στο Παρίσι, έπειτα από επιδείνωση της υγείας της λόγω άνοιας με σωμάτια Lewy, μιας ασθένειας που είχε ήδη επηρεάσει σοβαρά την καθημερινότητά της το τελευταίο διάστημα.
Οι ταινίες μπορούν να επιλέγουν μια σκοτεινή ή μια φωτεινή αντιμετώπιση της ζωής. Για τον εαυτό μου, μπορώ να πω ότι δεν μου ταιριάζει ακριβώς κανένα από τα δύο. Είμαι μια ρεαλίστρια που αγαπά τον οπτιμισμό.»
Διαβάστε εδώ τη συνέντευξη της Ναταλί Μπάι στο Flix από το 2017.
Με τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ και τον τότε σύντροφό της Τζόνι Χάλιντεϊ στα γυρίσματα του «Detective» (1982)
Στο «Detective» (1982)
Με τον Σερζί Λοπέζ στο «Μια Πορνογραφική Σχέση» (1999)
Γεννημένη το 1948 στη Νορμανδία, η Μπάι μεγάλωσε σε ένα καλλιτεχνικό περιβάλλον που διαμόρφωσε από νωρίς τη σχέση της με την τέχνη. Αντιμετωπίζοντας δυσκολίες όπως η δυσλεξία, εγκατέλειψε το σχολείο σε νεαρή ηλικία για να αφοσιωθεί στον χορό, πριν στραφεί οριστικά στην υποκριτική. Αυτή η διαδρομή, από τη σωματική έκφραση στη δραματική ερμηνεία, θα αποδεικνυόταν καθοριστική για το ιδιαίτερο ύφος που τη χαρακτήρισε αργότερα στη μεγάλη οθόνη.
Η πρώτη της ουσιαστική αναγνώριση ήρθε τη δεκαετία του 1970, όταν συμμετείχε στη θρυλική «Αμερικάνικη Νύχτα» του Φρανσουά Τριφό, μια ταινία που όχι μόνο την έφερε στο προσκήνιο αλλά και την τοποθέτησε στο κέντρο της γαλλικής κινηματογραφικής αναγέννησης. Από εκεί και πέρα, συνεργάστηκε με εμβληματικούς δημιουργούς όπως ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ και ο Μορίς Πιαλά, χτίζοντας μια φιλμογραφία που ισορροπούσε ανάμεσα στο καλλιτεχνικό και το πιο ευρύ κοινό.
Το μεγαλύτερο μάθημα που πήρα από το σινεμά ήταν η ανεκτικότητα. Αν δεν ήμουν ηθοποιός θα ήμουν επικριτική με τους ανθρώπους. Η ζωή είναι τόσο πολύπλοκη. Δεν γεννιόμαστε αλκοολικοι, δεν γεννιόμαστε κακοί, δεν γεννιόμαστε με ψυχολογικά προβλήματα. Η ζωή μας κάνει έτσι. Και μέσα από τους ρόλους που έχω παίξει έχω μάθει να είμαι πιο ανεκτική με το διαφορετικό. Εχω μάθει να κατανοώ τον κόσμο γύρω μου καλύτερα.»
Μιλώντας στο Flix από την Αθήνα το 2014, ως ανάδοχος του Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου, η Ναταλί Μπάι είχε μιλήσει και για τον Φρανσουά Τριφό και τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ.
Για τον Φρανσουά Τριφό: «Ο Φρανσουά Τριφό φταίει που ερωτεύθηκα το σινεμά. Ημουν χορεύτρια και όταν αποφάσισα ότι θα γίνω ηθοποιός, ήμουν σίγουρη πως θα ασχοληθώ με το θέατρο. Δεν ονειρευόμουν ποτέ να γίνω ηθοποιός του σινεμά. Οταν έπαιξα όμως στην "Αμερικάνικη Νύχτα" ήταν αδύνατον να μην ερωτευτώ το σινεμά από κάποιον που το αγαπούσε τόσο πολύ. Είναι μια σπουδαία ταινία για την ίδια την τέχνη του σινεμά. Ενιωθα, όμως, χαμένη. Δεν ήξερα ποιοι ήταν οι ηθοποιοί, ποιοι οι τεχνικοί και ποιος έπαιζε ποιον. Ο Τριφό φταίει που κάνω σινεμά.»
Για τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ: «Ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ μου έμαθε να είμαι αληθινή. Είναι αδύνατον να κοροϊδέψεις τον Γκοντάρ. Οι ηθοποιοί σε όλες τις ταινίες του - ακόμη και σε αυτές που μπορεί να μην σου αρέσουν - είναι καταπληκτικοί. Γιατί αυτό που τον ενδιέφερε στους ηθοποιούς που διάλεγει είναι η αλήθεια τους. Και έχει τον τρόπο να τους κάνει να την ανακαλύψουν.»
Με τον Φρανσουά Τριφό στα γυρίσματα της «Αμερικάνικης Νύχτας» (1973)
Στο «Sauve qui Peut (la vie)» του Ζαν-Λικ Γκοντάρ το 1981
Η δεκαετία του 1980 αποτέλεσε την περίοδο της καθιέρωσής της, με διαδοχικές βραβεύσεις στα Σεζάρ που επιβεβαίωσαν την ερμηνευτική της δύναμη. Συνολικά απέσπασε τέσσερα βραβεία, ενώ η παρουσία της στο ευρωπαϊκό σινεμά χαρακτηρίστηκε από μια σπάνια ικανότητα να αποδίδει χαρακτήρες με εσωτερικότητα και λεπτότητα. Παράλληλα, δεν περιορίστηκε σε ένα είδος, καθώς κινήθηκε με άνεση ανάμεσα σε δραματικούς και πιο εμπορικούς ρόλους.
Στο «Πιάσε με αν Μπορείς» του Στίβεν Σπίλμπεργκ
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές του 2000, η Μπάι επανήλθε δυναμικά, αποσπώντας βραβείο στο Φεστιβάλ Βενετίας για την ταινία «Μια Ερωτική Σχέση» και διευρύνοντας την καριέρα της και εκτός Γαλλίας. Η συμμετοχή της στο «Πιάσε με αν Μπορείς» του Στίβεν Σπίλμπεργκ, δίπλα στον Λεονάρντο Ντι Κάπριο, αποτέλεσε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες διεθνείς εμφανίσεις της, αποδεικνύοντας ότι η παρουσία της μπορούσε να σταθεί με την ίδια άνεση και στο Χόλιγουντ.
Οι καριέρες φτιάχνονται από τα όχι που θα πεις. Είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα σήμερα για τους νέους ηθοποιούς. Κάνεις ένα φιλμ και ξαφνικά είσαι σταρ, όλοι ασχολούνται μαζί σου. Και μετά τελειώνει απότομα. Η μόνη συμβουλή που θα έδινα σε μια νέα ηθοποιό είναι να μην βιάζεται, να είναι προσεκτική, να είναι ειλικρινής με τις επιλογές της και με τη δημοσιότητα. Η όρεξη ενός νέου ηθοποιού είναι αδηφάγα. Θες να δουλέψεις με όλους και να τα κάνεις όλα από την αρχή. Τα όχι που λες δίνουν σημασία στα ναι που τελικά θα καθορίσουν τη ζωή σου.»
Πέρα από το σινεμά, η προσωπική της ζωή απασχόλησε κατά καιρούς τη δημοσιότητα, κυρίως λόγω της θυελλώδους σχέσης της με τον Τζόνι Χαλιντέι, με τον οποίο απέκτησε την κόρη της, Λορά Σμετ. Η ίδια η Σμετ ακολούθησε τα βήματά της στην υποκριτική, δημιουργώντας μια ενδιαφέρουσα καλλιτεχνική συνέχεια που συνδέει δύο γενιές του γαλλικού θεάματος.
Διαβάστε ακόμα: 15 λεπτά ευτυχίας με τη Ναταλί Μπάιγ