Μόνιμος πλέον κάτοικος Ελλάδας, ο Γερμανός Τίτους Μίλεχ είναι ο ιδανικός άνθρωπος για να μιλήσει για την έννοια της «πατρίδας». Αυτοεξόριστος σε νεαρή ηλικία στη Γαλλία, απαρνήθηκε στην πραγματικότητα την γερμανική του καταγωγή (και γλώσσα) και μόνο μετά από πολλά χρόνια κατάφερε να αναμετρηθεί με την «ανοίκεια πατρίδα» όπως την ονομάζει στο βιβλίο του «Ο Τόπος του Εγκλήματος: Γερμανία, η Ανοίκεια Πατρίδα» του 2013 που υπήρξε έμπνευση για αυτό το ντοκιμαντέρ. H επιστροφή του στη Γερμανία για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες υπήρξε αποκαλυπτική, αφού επισκέφθηκε τα περισσότερα στρατόπεδα συγκέντρωσης, αλλά και ανθρώπους που έζησαν τη φρίκη, τη μελέτησαν και υπήρξαν «συνοδοιπόροι» στην ερευνά του περί «γερμανικότητας», δηλαδή μιας υπεροχής που ανέκαθεν (και δικαιολογημένα σε πολλά επίπεδα) χαρακτήριζε τη Γερμανία και υπήρξε μοχλός για την άνοδο του Ναζισμού αλλά και για την μετακύλιση ανθρώπων σε τέρατα, σε μια από τις πιο αποτρόπαιες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας αυτού του κόσμου.
Με συνοδοιπόρους εδώ τον Ακή Κερσανίδη και τη Χρύσα Τζελέπη, σε μια από τις πιο φιλόδοξες και ολοκληρωμένες δουλειές τους, ο Τίτους Μίλεχ ταξιδεύει ξανά στη Γερμανία σε μια «επιστροφή στην πατρίδα» που πλέον θα αποκτήσει και εικόνα. Η μορφή του road movie είναι προφανής, ίσως και αυτή του σχήματος ενός γουέστερν, καθώς ο Μίλεχ διασχίζει τη χώρα του ταυτόχρονα σαν ξένος αλλά και σαν κάποιος που τη γνωρίζει πολύ καλά. Και είναι σε αυτήν την αντίθεση που οι δύο ντοκιμαντερίστες εναποθέτουν την ατμόσφαιρα μιας ταινίας που φέρει έντονο το αποτύπωμα μιας μοναξιάς, μιας θλίψης, μιας ελεγειακής περιπλάνησης σε «τόπους» (σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται πρωτίστως και οι άνθρωποι) γνώριμους μόνο φαινομενικά, αφού εδώ για πρώτη φορά νιώθεις ότι είναι έτοιμοι να αποκαλύψουν το πραγματικό τους «πρόσωπο».
Δεν είναι εύκολο να αποφασίσεις ποιες από τις στάσεις της «επιστροφής» του Μίλεχ είναι πιο βασανιστικά λυτρωτικές: αυτές που μόνος του, σαν ένα φάντασμα από το μέλλον, εισβάλλει μέσα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης για να αφουγκραστεί τη φρίκη ή αυτές που συναντά ανθρώπους που και οι ίδιοι προσπάθησαν να απεκδυθούν την καταγωγή τους, πετυχαίνοντας μόνο μερικώς να εξαλείψουν την προαιώνια ενοχή που μοιάζει να επανέρχεται ως υπενθύμιση και - με την Ευρώπη και τον κόσμο στα πρόθυρα μιας ακροδεξιάς επέλασης - ως προειδοποίηση. Η νηφαλιότητα με την οποία ο Μίλεχ αντιμετωπίζει την «πατρίδα» του αποκαλύπτει τόσο έναν άνθρωπο που έχει δουλέψει και συνεχίζει να δουλεύει (από τη φύση του ως ψυχαναλυτής) πάνω στο βάρος που κουβαλάει, όσο και τη διαχρονική διστακτικότητα του να δώσει άφεση αμαρτιών, αντιμέτωπος και με ένα γερμανικό παρόν που παρά την προσπάθεια, δεν μοιάζει να έχει γίνει σοφότερο από το παρελθόν του.
Χωρίς να λείπει η αληθινή συγκίνηση, ιδιαίτερα στη σκηνή της συνάντησης του Μίλεχ με την κόρη μιας επιζήσασας του Αουσβιτς στη Θεσσαλονίκη, ο τόνος του ντοκιμαντέρ είναι ψυχρός, αποστασιοποιημένος, καθώς οι ρωγμές προκαλούνται μόνο από το ίδιο το «βάρος» μιας θεματικής (της «λευκής ενοχής») που εξερευνάται στην εποχή μας όλο και πιο σπάνια, αλλά και μιας γενικότερης διάθεσης να αποτελέσει αυτό το οδοιπορικό και μια - ευτυχώς όχι στρατευμένη ή φανατική - νύξη πάνω στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη και ο υπόλοιπος πλανήτης έχει καταχωρήσει τη Γερμανία ως παίχτη στο γεωπολιτικό και οικονομικό παιχνίδι που παίζεται ερήμην παρελθόντος - αλλά και μέλλοντος. Η εμμονή του Μίλεχ γίνεται και εμμονή των δύο ντοκιμαντεριστών που, είναι αλήθεια ότι παρασύρονται περισσότερο από τη δική του σκέψη, αντιμετωπίζοντας τον περισσότερο σαν ήρωα μιας (κι όμως αδιανόητα αληθινής) μυθοπλασίας. Γι΄αυτό και η κινηματογράφηση τους προσομοιάζει σε ρυθμούς μιας υπαρξιακής έρευνας πάνω στην ταυτότητα και το διαγενεακό τραύμα και είναι κυρίως σε αυτά τα σημεία, όταν ο Μίλεχ αναζητά σαν από την αρχή μια συγχώρεση και νέες ρίζες για να υπάρξει, που το «Επιστροφή στην Πατρίδα» μεγαλώνει τόσο σε (συναισθηματικό) εκτόπισμα όσο και σε οικουμενικότητα.
Προβολές παρουσία συντελεστών και ομιλητριών/ομιλητών στον κινηματογράφο Δαναό:
Πέμπτη, 22/1/26 | 20.00| Πρεμιέρα. Μετά το τέλος της προβολής θα ακολουθήσει συζήτηση με τους σκηνοθέτες Ακη Κερσανίδη και Χρύσα Τζελέπη, τους συντελεστές καθώς και τον πρωταγωνιστή Τίτους Μίλεχ. Προλογίζει και συντονίζει ο Γιάννης Καντέα - Παπαδόπουλος, κριτικός κινηματογράφου.
Παρασκευή, 23/1/26 | 17.30 | Θα προλογίσει ο Κώστας Κωστάκος (Οld Βoy), κριτικός κινηματογράφου και μετά το τέλος της προβολής θα συμμετέχει στη συζήτηση με το κοινό. Παρουσία των σκηνοθετών.
Σάββατο, 24/1/26 | 17.30 | Μετά το τέλος της προβολής μία συνομιλία του ιστορικού Αντώνη Λιάκου με τον ψυχίατρο-ψυχαναλυτή Δημήτρη Πλουμπίδη. Παρουσία των σκηνοθετών.
Κυριακή, 25/1/26 | 17.30 | Θα προλογίσει ο Δημήτρης Χριστόπουλος, ιστορικός – πολιτικός επιστήμονας, και μετά το τέλος της προβολής θα συμμετέχει στη συζήτηση με το κοινό. Παρουσία των σκηνοθετών.
Τετάρτη, 28/1/26 | 20.00 | Θα προλογίσει ο σκηνοθέτης Γιώργος Τσεμπερόπουλος και μετά το τέλος της προβολής θα συμμετέχει στη συζήτηση με το κοινό. Παρουσία των σκηνοθετών.