Πόσα γνωρίζουμε για τον αφανισμό των 52.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου; Για την κοινότητα στο Βόλο, τα Ιωάννινα, τη Ζάκυνθο και φυσικά την Αθήνα; Πόσοι μπήκαν στα τρένα για τα στρατόπεδα του Αουσβιτς, του Μπέργκεν-Μπέλζεν, του Μαουτχάουζεν; Πώς κάποιοι κατάφεραν να ξεφύγουν και ποιοι τους έσωσαν; Η 33χρονη ηθοποιός Αννα Ρεζάν, παίρνοντας ως αφετηρία την ιστορία της προγιαγιάς της Ραχήλ (τα ίχνη της οποίας είχαν χαθεί), ξεκινά ένα προσωπικό οδοιπορικό, αλλά καταλήγει να αφηγείται την Ιστορία όλων των δικών της ανθρώπων - θέλοντας να υπογραμμίσει ότι το κοινό ιστορικό τραύμα ενώνει τον ελληνικό Εβραϊσμό με μία αδιάρρηκτη, διαγενεακή σχέση μνήμης και απώλειας.
Εικόνες της σύγχρονης επίσκεψής της στο Αουσβιτς επιχειρούν ένα πιο κινηματογραφικό βλέμμα, αλλά η πλειονότητα του υλικού του ντοκιμαντέρ αποτελείται από πλάνα αρχείου, που συνοδεύονται από την φωνή της Ρεζάν να εξιστορεί τα γεγονότα κατά τη διάρκεια της ελληνικής Κατοχής. Και αν η θερμοκρασία στο κείμενο κάποιες φορές ξεφεύγει σ' έναν διδακτικό λυρισμό, έρχονται οι προσωπικές αφηγήσεις των επιζώντων να συγκλονίσουν.
Ελληνες επιζώντες του Ολοκαυτώματος, όπως ο Μάκης Μάτσας, ο Ισαάκ Μισάν, η Νίνα Μπενρουμπή, η Στέλλα Κοέν, η Νίνα Μεγρίν καταθέτουν τις επώδυνες μνήμες τους με μία καθαρή, δυνατή, σπαρακτική απλότητα που τρυπώνει μέσα σου και σε ανατριχιάζει. Πώς εγκατέλειψαν τα σπίτια τους ως μικρά παιδιά, ο τρόμος των γονιών, ο αφανισμός των συγγενών, τα βιώματα από τις διαδικασίες στα στρατόπεδα, ή, αν ήταν τυχεροί, από την φυγάδευσή τους στις ελληνικές επαρχίες.
Αυτό που συγκινεί περισσότερο είναι η κοινή ομολογία περί αλληλεγγύης του ελληνικού λαού. Πώς ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δαμασκηνός στάθηκε ανοιχτά απέναντι στους Ναζί, στέλνοντας απέστειλε επίσημη επιστολή διαμαρτυρίας προς τις γερμανικές αρχές, πώς υπέγραψε πλαστές βαπτιστικές πράξεις, πώς οργάνωσε ιερείς και εκκλησίες να κρύψουν τον κόσμο. Πώς ο Δήμαρχος κι ο Μητροπολίτης Ζακύνθου παρέδωσε λίστα στους Γερμανούς με μόνο δύο ονόματα - τα δικά τους.
Δεν είναι τα μεγάλα λόγια («Οι ήρωες πολεμούν ως Ελληνες») που δίνουν ελπίδα. Είναι η αναγνώριση ότι κάπου, κάποτε υπήρχε ένας ισχυρός κοινωνικός ιστός που στεκόταν αυθόρμητα στο ύψος των καταστάσεων. Η αναγνώριση της ανθρωπιάς ως το μεγαλύτερο όπλο απέναντι στο φασισμό.
Το ντοκιμαντέρ της Ρεζάν έκανε πρεμιέρα το 2022. Πολλά έχουν συμβεί από τότε, κι ακόμα περισσότερα έχουν κλιμακωθεί. Οι φρικαλεότητες της ανθρωπότητας συνεχίζονται, αλλάζοντας ονόματα, κοινωνικές κάστες, θρησκείες και δέρματα. Αραγε αυτό το πρόσταγμα για ανθρωπιά παραμένει;