Συνέντευξη

«Ο Διευθυντής Φωτογραφίας επιλέγει ό,τι πρέπει να δει ο θεατής»: Μια συνέντευξη με τον Αγγελο Βισκαδουράκη

στα 10

Αναδημοσίευση μιας συνέντευξης του Αγγελου Βισκαδουράκη από τo 1997, την εποχή της «Βασιλικής» του Βαγγέλη Σερντάρη.

«Ο Διευθυντής Φωτογραφίας επιλέγει ό,τι πρέπει να δει ο θεατής»: Μια συνέντευξη με τον Αγγελο Βισκαδουράκη

Θυμόμαστε τον Αγγελο Βισκαδουράκη που έφυγε από τη ζωή, αναδημοσιεύοντας μια συνέντευξή του από το πρώτο τεύχος του περιοδικόυ Κινηματογραφιστής στον Τηλέμαχο Αναγνώστου το Νοέμβριο του 1997.


Ο Αγγελος Βισκαδουράκης κινηματογράφησε την καινούργια ταινία του Βαγγέλη Σερντάρη «Βασιλική». Πρόκειται για μια ερωτική ιστορία με φόντο την ελληνική επαρχία του '49, την εποχή που η μισαλλοδοξία και οι άλλες συνέπειες του εμφυλίου καθόριζαν αποφασιστικά τις ανθρώπινες σχέσεις. Το ρόλο της Βασιλικής, μιας νέας ωραίας, ερωτικής, με δυνατή προσωπικότητα γυναίκας, ενσαρκώνει η Ταμίλλα Κουλίεβα. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Λεωνίδα Λουφάκου, ενός νέου παρορμητικού και ρομαντικού ενωμοτάρχη της χωροφυλακής, που ερωτεύεται παράφορα τη Βασιλική, ο Πασχάλης Τσαρούχας, Η ταινία είναι παραγωγή του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, με την υποστήριξη της ΕΤΙ και του ταμείου EURIMAGES. Σημαντικό μέρος των γυρι- σμάτων έγινε στη Βουλγαρία, γυρίσματα έγιναν ακόμη στην Ξάνθη και στο Μεσολόγγι.

Συναντήσαμε τον Άγγελο Βισκαδουράκη στο στούντιο Παπάζογλου, όπου γινόταν το τελεσινέ της Βασιλικής.

Γιατί διάλεξες τη Βασιλική; τι σε προκάλεσε; ΤΙ σε συγκίνησε;

Το καλοκαίρι του 1996, ενώ βρισκόμουν σε διακοπές στην Πάτμο, μου τηλεφώνησε ένας λιγάκι απότομος αλλά κατά τα άλλα συμπαθέστατος κύριος, ο Βαγγέλης Σερντάρης, μου είπε πως κάνει μια ταινία κι ότι θέλει να μιλήσουμε. Συναντηθήκαμε τέλη Αυγούστου. Διάβασα το σενάριο το βρήκα απ' τα καλύτερα που είχα διαβάσει ποτέ. Με συγκίνησε η ιστορία, η έντονη πλοκή, η πραγματική και ταυτόχρονα δραματική απόδοση των χαρακτήρων. Ένα στοιχείο που βρήκα ότι κάνει την κινηματογραφική ιστορία λειτουργική; Αν και η ιστορία είναι τοποθετημένη στις αρχές της δεκαετίας του '50, θεωρώ ότι έχει διαχρονική δραματική αξία. Αγγίζει την ελληνική κοινωνία, τους Έλληνες, με ουσιαστικό τρόπο. Και κάθε ταινία που λέει κάτι ουσιαστικό για την κοινωνία στην οποία αναφέρεται έχει, αυτομάτως, διεθνή υπόσταση. Μου άρεσε λοιπόν το σενάριο και με προκάλεσε φωτογραφικά η εποχή στην οποία αναφέρεται.

Τι κάμερα χρησιμοποίησες; Ποιους φακούς;

Χρησιμοποιήσαμε την ARRI BL-3, με φακούς Zeiss 1,3. Το «πακέτο» της κάμερας ήταν λιτό, απόλυτα εναρμονισμένο στις ανάγκες της κινηματογράφησης της ιστορίας. Η κάμερα είναι το μάτι του θεατή, η πόρτα από την οποία μπαίνει η ιστορία στην κινηματογραφική αίθουσα. Ενώνει δυο κόσμους: αυτούς που είναι μπροστά στην κάμερα κι αυτούς που είναι μπροστά στη μηχανή προβολής. Η κάμερα έχει ένα φακό κι ένα μυαλό, αυτό του σκηνοθέτη. Και στη Βασιλική, επειδή ο σκηνοθέτης ταυτίζεται με τον Λουφάκο, αυτός είναι o αφηγητής της ταινίας, με τη δική του τη ματιά και το δικό του συναίσθημα. Βοηθός μου ήταν η Ολυμπία Μυτιληναίου.

βισκαδουράκης

Από τα γυρίσματα του «Κουαρτέτο σε 4 Κινήσεις»

Οταν θέλεις να πεις μια ιστορία με εικόνες πρέπει αυτές τις εικόνες να τις βλέπεις. Εκεί βρίσκεται όλη η τέχνη του διευθυντή φωτογραφίας και της φωτογραφίας στον κινηματογράφο: να επιλέγεις σωστά τις πληροφορίες που θα δει ο θεατής.»

Πώς ήταν η συνεργασία με ένα συνεργείο που δεν μιλούσε την ίδια γλώσσα;

Η εξειδίκευση και η εμπειρία των συνεργείων είναι απαραίτητη προϋπόθεση. Οι Βούλγαροι τεχνικοί ήταν πολύ έμπειροι, ιδιαίτερα οι ηλεκτρολόγοι και οι μακινίστες, Προερχόμενοι απ' τη βουλγαρική βιομηχανία, είχε ο καθένας στο ενεργητικό του περίπου διακόσιες ταινίες, με «κανονικές συνθήκες» γυρίσματος. Ετσι ξεπεράστηκαν τα προβλήματα επικοινωνίας.

Τι ρόλο έπαιξε η εποχή στη φωτογραφία; Υπήρχαν δυσκολίες;

Στη δεκαετία του '50, οι άνθρωποι στην ελληνική επαρχία δεν είχαν ηλεκτρικό ρεύμα. Βρέθηκα λοιπόν αντιμέτωπος με το ερώτημα, ποια πρέπει να είναι η φωτογραφική προσέγγιση. Πώς μπορούμε εμείς να χρησιμοποιήσουμε τους ηλεκτρικούς προβολείς μας, μ' έναν τρόπο ώστε να μη φαίνεται ότι είναι ηλεκτρικό φως; Τελικά, χρησιμοποίησα ανοιχτά διαφράγματα και flicker-master, που δίνει την αίσθηση ότι η φωτιά ή οι λάμπες τρεμοπαίζουν. Το αποτέλεσμα ήταν ικανοποιητικό.

Τι φιλμ χρησιμοποίησες για τα εξωτερικά και τι για τα εσωτερικά γυρίσματα;

Πήρα μια «τολμηρή» απόφαση: να γυρίσω την ταινία με Fugi, Εχω την εντύπωση ότι δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ των φιλμ, τουλάχιστον όσον αφορά την ποιότητα που έχουν στα μαύρα και άλλα τεχνικά χαρακτηριστικά στο επίπεδο της κόπιας. Αντίθετα, υπάρχουν ιδιομορφίες, που ο κάθε διευθυντής φωτογραφίας μπορεί να εκμεταλλευτεί. Στο επίπεδο του αρνητικού υπάρχουν διαφορές. Χρησιμοποίησα τρία στοκ: 250 Tungsten, 250 Daylight και 50 Daylight. O λόγος για το Daylight ήταν πολύ συγκεκριμένος: ακριβώς επειδή υπήρχε η αίσθηση της φωτιάς ή του φωτισμού στους εσωτερικούς χώρους από λάμπες, χρησιμοποίησα το Daylight, επειδή μου έδινε πολύ ωραίο χρωματικό διαχωρισμό ανάμεσα στο φυσικό φως της ημέρας που έμπαινε από κάπου και στο τεχνητό φως της λάμπας, της φωτιάς, ή οποιασδήποτε άλλης τεχνητής φωτιστικής πηγής με πολύ χαμηλότερη θερμρκρασία χρώματος. Αυτό το φως, το Fugi το αναπαράγει κρατώντας μεγάλη χρωματική διαφορά, αλλά με απόλυτα ρεαλιστικό τρόπο. Επίσης, αυτά τα τρία υλικά κόβονται πολύ καλά μεταξύ τους. Μπορείς να περνάς από το ένα στο άλλο, χωρίς κανένα πρόβλημα. Η χρωματική παλέτα της ταινίας είναι το γκρίζο, τα μαύρα, τα καφέ, γενικά τα χρώματα της εποχής, τα οποία αναπαράγονται με μεγαλύτερη αληθοφάνεια και βάθος. Υπήρχαν ημέρες γυρίσματος με μεγάλη ηλιοφάνεια και άλλες με συννεφιά. Και στις δύο περιπτώσεις, το φιλμ κράτησε την πλαστικότητά του. Πιστεύω ότι ο διευθυντής φωτογραφίας, ο σκηνοθέτης, ο παραγωγός και ο σκηνογράφο πρέπει να πειραματίζονται πριν ξεκινήσει μια ταινία με όλα τα στοκ της αγοράς για να ανακαλύψουν το ύφος της ταινίας. Τα φιλμ εξελίσσονται, κάθε κατασκευαστής φτιάχνει κάτι καινούργιο, δουλειά μας είναι να το τεστάρουμε, να καταγράφουμε τα αποτελέσματα των τεστ και να τα χρησιμοποιούμε την κατάλληλη στιγμή.

Είμαι ανοιχτός στην ανταλλαγή πληροφοριών με συναδέλφους. Είναι κατι που το κάνουμε, έτσι κι αλλιώς, οι οπερατέρ. Όμως, δεν βρισκόμαστε αρκετά συχνά, και δεν βρισκόμαστε όλοι - κι αυτό είναι κακό. Κάποια μέρα ελπίζω να καταφέρουμε να φτιάξουμε μια μικρή κοινότητα και να συμβάλλουμε έτσι στην ενίσχυση της κινηματογραφικής βιομηχανίας.»

Τι σκεπτόσουν για να φωτογραφήσεις όπως φωτογράφησες τα πρόσωπα;

Αυτό που κυρίως ήθελα να πετύχω ήταν η διαφοροποίηση στο χρώμα της επιδερμίδας των ανθρώπων. Με το Fugi «αισθάνονται και συμπεριφέρονται» λίγο πιο καλά στο χρώμα Magenta - που δηλώνει την αίσθηση του κρύου, ακόμα και στη λιακάδα. Η επιδερμίδα, όμως, μοιάζει απόλυτα πραγματική.

Υπάρχει κάτι που θεωρείς αισθητικά πρωτοποριακό σ' αυτή την ταινία;

Στην πραγματικότητα, η τεχνική, αισθητική και καλλιτεχνική αρτιότητα της ταινίας κρίνεται στην αίθουσα, Τεχνικά, αν η ταινία δεν λειτουργήσει σε ορισμέ- νους παράγοντες (η ποιότητα των άσπρων, των μαύρων, της χρωματικής συνέχειας και συνέπειας) γίνεται δυσανάγνωοτη. Ο θεατής δεν μπορεί να την παρακολουθήσει. Εκτός αν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για δημιουργικούς λόγους, Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν υπήρχε τέτοια ανάγκη, Είμαι πολύ ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα. Ελπίζω να είναι και οι υπόλοιποι που θα δουν

Πώς συνθέτεις την εικόνα σου; Ελέγχεις και οδηγείς το θεατή με συγκεκριμένα στοιχεία;

Όταν θέλεις να πεις μια ιστορία με εικόνες πρέπει αυτές τις εικόνες να τις βλέπεις. Εκεί βρίσκεται όλη η τέχνη του διευθυντή φωτογραφίας και της φωτογραφίας στον κινηματογράφο: να επιλέγεις σωστά τις πληροφορίες που θα δει ο θεατής.

Υπήρξαν δυσκολίες στα γυρίσματα;

Οι συνθήκες ήταν σκληρές για το συνεργείο και για τα μηχανήματα, Το κρύο ήταν ανυπόφορο, ειδικά στην Ξάνθη. Οι ηθοποιοί με 15 βαθμούς ταξίδευαν σε ανοιχτό τζιπ με ανοιξιάτικα ρούχα σχεδόν έχαναν το σαγόνι τους προσπαθώντας να μιλήσουν. Μερικές ερωτικές σκηνές γυρίστηκαν αργότερα,

Ποια θεωρείς φωτογραφικά την καλύτερη σκηνή της ταινίας;

Είναι δύσκολο να ξεχωρίσω μια σκηνή ως καλύτερη, αποσπασμένη από ολόκληρη την ταινία, Ο φωτογράφος φωτογραφίζει τη δραματουργική δομή. Ως θεατής μπορώ να πω ότι με συγκλονίζει η σκηνή όπου ο Λουφάκος βρίσκεται μόνος του σε ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι και, καπνίζοντας πάνω στο κρεβάτι, παίρνει την τελική του απόφαση. Η φωτογραφία είναι ένα στοιχείο που εξυπηρετεί την ηθοποιία και τη δραματουργική δομή. Δουλειά μου είναι να εξυπηρετώ αυτό που κάνει o ηθοποιός, σε σχέση με το σενάριο.

ddd

Στα γυρίσματα της «Βασιλικης» - από αριστερά: Νίκος Κρητικός, βοηθός σκηνοθέτη στα γυρίσματα που έγιναν στη Βουλγαρία, Ολυμπία Μυτιληvαίου, βοηθός οπερατέρ, o σκηνοθέτης Βαγγέλης Σερντάρης, οι ηθοποιοί Χάρης Γρηγορόπουλος και Πασχάλης Τσαρούχας και o διευθυντής φωτογραφίας Αγγελος Βισκαδουράκης.

Το πιο σημαντικό στον χώρο του κινημαογράφου είναι ο απόλυτος αλληλοσεβασμός μεταξύ όλων των παραγόντων μιας ταινίας και η επικοινωνία μεταξύ τους. Στην Ελλάδα λείπει το πνεύμα της συναδελφικότητας. Αν λειτουργήσουμε με λιγότερη υπεροψία, λιγότερο σνομπισμό και λιγότερο κακοπροαίρετη κριτική, όλα θα πάνε καλύτερα.»

Ταινίες χαμηλού προυπολογισμού: πρόκληση ή ταλαιπωρία;

Τα budget θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν αν θέλουμε οι ελληνικες ταινίες να φτάνουν στις αίθουσες. Όταν μια ευρωπαϊκή ταινία έχει φτάσει να κοστίζει ένα δισεκατομμύριο, δεν μπορεί εμείς να κάνουμε ταινίες με 15.000,000 ή με 80.000.000 δρχ. και να πιστεύουμε ότι η ταινία θα φτάσει στην αίθουσα γιατί εμείς είμαστε πιο έξυπνοι, Αυτές οι ταινίες μπορεί να είναι ωραίες για εκτόνωση, ψυχολογική ή καλλιτεχνική, αλλά δεν μπορούμε να πούμε ότι κάνουμε κινηματογράφο.

Τι είναι πιο σημαντικό στον επαγγελματικό χώρο του κινηματογράφου;

O απόλυτος αλληλοσεβασμός μεταξύ όλων των παραγόντων μιας ταινίας και η επικοινωνία μεταξύ τους. Στην Ελλάδα λείπει το πνεύμα της συναδελφικότητας. Αν λειτουργήσουμε με λιγότερη υπεροψία, λιγότερο σνομπισμό και λιγότερο κακοπροαίρετη κριτική, όλα θα πάνε καλύτερα. Πρέπει να προσαρμόζεις το εγώ σου μέσα σε μια ομάδα, σε ένα σύνολο. Όλες οι ειδικότητες είναι εξίσου σημαντικές. Πρέπει να είναι όλοι εξειδικευμένοι Ιδιαίτερα, μάλιστα, στο διοικητικό επίπεδο. Εκεί βρίσκεται το μυστικό. οι κινηματογραφιστές είναι κομμάτι ενός τομέα που σημαίνει πολλά για την Ελλάδα, για την οικονομία της, την κοινωνία της και την πολιτική της.

Πώς ήταν η συνεργασία σου με τον Βαγγέλη Σερντάρη;

Αν και ανήκει σε άλλη γενιά, με άλλη νοοτροπία, τελικά καταφέραμε να επικοινωνήσουμε και να τελειώσουμε μια δουλειά, με σεβασμό ο ένας για τον άλλλον. Αυτό που μας συνέδεσε ήταν ο κοινός σκοπός μας να κάνουμε μια καλή ταινία, Αυτό συνδέει τους κινηματογραφιστές. Και κινηματογραφιστής είναι ο κάθε άνθρωπος που ασχολείται με τον κινηματογράφο επαγγελματικά, σε οποιονδήποτε τομέα. Είμαι ανοιχτός στην ανταλλαγή πληροφοριων με συναδέλφους. Είναι κατι που το κάνουμε, έτσι κι αλλιως, οι οπερατέρ. Όμως, δεν βρισκόμαστε αρκετά συχνά, και δεν βρισκόμαστε όλοι - κι αυτό είναι κακό. Καποια μέρα ελπίζω να καταφέρουμε να φτιάξουμε μια μικρή κοινοτητα και να συμβάλλουμε έτσι στην ενίσχυση της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

βισκαδουράκης

Με τη Λουκία Ρικάκη στα γυρίσματα του «Κουαρτέτο σε 4 Κινήσεις»

Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας. Μάθετε περισσότερα.