Η συζήτηση δεν είναι καινούρια, καθώς η διαρκής αναζήτηση της Gen Z για «κινηματογραφική εμπειρία» είναι πρόδηλη όχι μόνο στην Αμερική και την Ευρώπη, αλλά τώρα πια και στην Ελλάδα.
Ειδικές προβολές και αφιερωματικοί μαραθώνιοι γεμίζουν ασφυκτικά - κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη - από νέο κόσμο που ανακαλύπτει το σινεμά από την αρχή, βρίσκει γοητεία στην επιστροφή χαμένων μορφών προβολής (φιλμ, αναλογικό) και δημιουργεί κοινότητες που ξαναγράφουν από την αρχή λίστες με αγαπημένες ταινίες, δημιουργούς προς ανακάλυψη, «σημεία συνάντησης» μιας νέας συλλογικής ποπ κουλτούρας.
Από προβολή του Cinobo Πατησίων, με πρόγραμμα ρεπερτορίου
Η «συνήθεια» αυτή που περιορίζεται σε μεμονωμένες αίθουσες και συνθήκες δεν δημιουργεί ακριβώς ένα συμπαγές κοινό για τις προβολές «κανονικής» διανομής, αλλά έρχεται να απαντήσει στη γενικότερη πτώση της κινηματογραφικής εξόδου από τη μεγάλη μάζα των θεατών αλλά κυρίως στην κατηγορία πως το short attention span των νέων γενιών δεν επιτρέπει να αφοσιωθούν στην μεγαλύτερης διάρκειας και προσοχής κινηματογραφική αφήγηση. Ειδικά αυτό το τελευταίο, δημιουργεί και μια τάση αντιστροφής, με το slow cinema να γίνεται trend ακριβώς λόγω της διάρκειας και του ρυθμού του, εκ διαμέτρου αντίθετα από το βασίλειο του Tik Tok και του Instagram που αυτή τη στιγμή παραμένουν οι κυρίαρχοι της κινηματογραφικής ενημέρωσης ανάμεσα στους Gen Z και τους Millenials.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Fandango, παντοδύναμη υπηρεσία έκδοσης εισιτηρίων στην Αμερική, ανάμεσα σε 5000 θεατές, η Gen Z με 87% έχει παρακολουθήσει τουλάχιστον μια ταινία στην αίθουσα τον τελευταίο χρόνο. Ακολουθούν οι Millenials με 82%, οι οποίοι πρωτοστατούν και στον αριθμό ταινιών που βλέπουν ετησίως (7.2) με τους θεατές της Gen Z να ακολουθούν με 7 ταινίες το χρόνο. Παρόμοια τάση είχε δείξει και πριν το κλείσιμο του 2025 έρευνα της Cinema United, του μεγαλύτερος διεθνή εμπορικού σύνδεσμου κινηματογραφικών αιθουσών με τους θεατές της Gen Z να βρίσκονται στη κορυφή της μεγαλύτερης αύξησης επισκεψιμότητας στην κινηματογραφική αίθουσα.
Η έρευνα της Fandango ξεχωρίζει Gen Z και Millenials ως την δύναμη αυτή τη στιγμή στην κινηματογραφική εμπειρία. Εντοπίζει όμως και τις διαφορές τους, τόσο στον τρόπο προσέγγισης όσο και στους λόγους που τελικά τους κάνουν να πηγαίνουν ή να μην πηγαίνουν σινεμά.
Για την Gen Z, το «πάω σινεμά» είναι ένα είδος κοινωνικής συνεύρεσης. Επίσης έχει πολύ μεγάλη σημασία η «ζωντανή» εμπειρία, δηλαδή ότι κάτι συμβαίνει στην πόλη και «πρέπει να βρίσκομαι εκεί για να το μοιραστώ». Ετσι εξηγείται και η εμμονή με το φιλμ, προβολές δηλαδή από φιλμ που δίνουν ευκαιρία για μια «ζωντανή προβολή» με κάτι που είναι απτό και δεν μοιάζει με τον ψηφιακό κόσμο στον οποίο η γενιά αυτή έχει μάθει να ζει. Τα κοινωνικά δίκτυα ωστόσο παραμένουν για την Gen Z ο μοναδικός τρόπος ενημέρωσης για το σινεμά και ο μοναδικός τόπος επίσης συζήτησης για το σινεμά, με το Letterbox να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας ως κοινότητα χρηστών που θα μοιραστούν αυτό που είδαν. Πρώτο στις προτιμήσεις τους είναι το YouTube και ακολουθούν το Tik Tok και το Instagram, ενώ τα τρέιλερ, σκηνές από τις ταινίες και βιντεοκριτικές είναι αυτά που χτίζουν την κινηματογραφική εμπειρία. Αποκλειστικά εικόνα δηλαδή και όχι κείμενο.
Τα κοινωνικά δίκτυα είναι το νούμερο ένα μέσο ενημέρωσης και για τους Millenials οι οποίοι ωστόσο πηγαίνουν σινεμά πιο πολύ για να βγουν έξω, μια «απόδραση από την καθημερινή ρουτίνα». Εδώ νούμερο 1 μέσο, όπως είναι λογικό είναι το Facebook, ενώ υπάρχει ακόμη μια αντίσταση στην εποχή της εικόνας, με αναζήτηση κριτικών στο δίκτυο σε γραπτή μορφή.
Ενδιαφέρουσα είναι και η επιθυμία Gen Ζ και Millenials για «ειδικές προβολές» ακόμη και σε σινεμά μαζικής διανομής. Οι Millenials προτιμούν τις επανεκδόσεις ειδών, ενώ η Gen Z βάζει στην κορυφή τον κινηματογραφικό τρόμο, δίνοντας προτεραίοητα στη δεκαετία του '90 που αυτή τη στιγμή βρίσκεται με αξιοσημείωτη ένταση στο ραντάρ της. Στο ίδιο μήκος κύματος η ειδική προβολή σε IMAX κερδίζει διαρκώς έδαφος στην Αμερική και σε όσες χώρες της Ευρώπης είναι εξοπλισμένες με αντίστοιχες οθόνες. Δεύτερη προτίμηση σε συνθήκες θέασης το Dolby (με την έννοια της άριστης ηχητικής κάλυψης) και τρίτο το 3D που αρχίζει να ζει νέες μέρες αναγέννησης καθώς το ανακαλύπτουν νέες γενιές θεατών.
Από προβολή της «Λάμψης» από τις Νύχτες Πρεμίερας
Το 2026 θα είναι καθοριστικό - και στην Ελλάδα - για την μέτρηση της επιστροφής στην αίθουσα, αλλά και για τις νέες συνήθειες που σταθεροποιούνται μέσα από την κινηματογραφική συμπεριφορά της Gen Z και των Millenials. Αυτό, όπως είναι προφανές, δίνει περισσότερη δουλειά στις αίθουσες, οι οποίες, αν θέλουν να προσελκύσουν νέο (και νεαρό) κόσμο θα πρέπει να μπουν στη λογική των ειδικών προβολών, των live events και των επανεκδόσεων - αφιερώματων, αφού για την ώρα αυτά είναι τα μόνα που φέρνουν τη νέα γενιά στην αίθουσα.
Ενδεικτική είναι η απουσία των νέων και στις κανονικές προβολές (νέες ταινίες της εβδομάδας) με λίγες μόνο φωτεινές εξαιρέσεις, για ταινίες που αν προβάλλονταν σε μία μόνο προβολή ή σε ένα αφιερωματικό πλαίσιο θα είχαν καλύτερη τύχη. Αυτό ωστόσο δεν αποτελεί έναν κανόνα, καθώς η μόδα των αφιερωμάτων και του σινεμά ρεπερτορίου είναι μια μόδα και άρα μπορεί έτσι ακριβώς όπως ξεκίνησε να εξαφανιστεί. Το ζητούμενο είναι πάντα το χτίσιμο ενός υγιούς πυρήνα θεατών από νεαρές ηλικίες που θα μπορέσουν να συντηρήσουν την κινηματογραφική αίθουσα μακροπρόθεσμα. Και αυτό δεν το βλέπουμε να συμβαίνει σίγουρα στην Ελλάδα αλλά και σε Αμερική, Αγγλία, Γαλλία πρωτίστως αλλά και σε άλλες χώρες της Ευρώπης που διαθέτουν ωστόσο μια πιο υγιή βιομηχανία κινηματογραφικής εξόδου.
Μια συνηθισμένη ημέρα στον Απόλλωνα στη Θεσσαλονίκη