Ο Τζέιμς Γκαντολφίνι πέθανε στις 19 Ιουνίου 2013 στην Ρώμη, σε ηλικία 51 ετών, αφήνοντας πίσω του έναν ρόλο που τον ανέδειξε σε παγκόσμιο σύμβολο της τηλεοπτικής υποκριτικής, αλλά ταυτόχρονα τον βάρυνε βαθιά: τον Τόνι Σοπράνο.
Ο δημιουργός της σειράς, Ντέιβιντ Τσέις, είχε περιγράψει τον Γκαντολφίνι ως «ιδιοφυΐα», συγκρίνοντάς τον με τον Μότσαρτ, και τονίζοντας πως η δύναμη της ερμηνείας του κρυβόταν κυρίως στο βλέμμα του, σε εκείνη τη μόνιμη αίσθηση θλίψης και εσωτερικής σύγκρουσης που μετέφερε στην οθόνη.
Ο ίδιος ο ηθοποιός, ωστόσο, υπήρξε βαθιά επιφυλακτικός απέναντι στη βία και το ψυχολογικό βάρος του ρόλου που τον καθιέρωσε. Δεν τον απέρριψε ποτέ, αλλά τον αντιμετώπισε ως μια διαρκή πρόκληση, χτίζοντας έναν χαρακτήρα που άλλαξε για πάντα τα δεδομένα της τηλεοπτικής αφήγησης.
Πριν από το «The Sopranos», ο Γκαντολφίνι είχε ήδη αφήσει το στίγμα του σε ρόλους σκληρών, εσωτερικά αντιφατικών ανδρών, όπως στο «True Romance» του Τόνι Σκοτ και στο «Crimson Tide», όπου η βία συνυπήρχε με μια σχεδόν αδιόρατη ευαισθησία.
Η καθοριστική του συνεργασία με τον Ντέιβιντ Τσέις επέτρεψε να αναδειχθεί πλήρως αυτή η διττότητα: ένας άνδρας εγκλωβισμένος ανάμεσα στην εξουσία, την οικογένεια και την ανάγκη για λύτρωση.
Ο Τόνι Σοπράνο δεν ήταν απλώς ένας μαφιόζος, αλλά ένα πορτρέτο βαθιά ανθρώπινης κατάρρευσης.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Γκαντολφίνι κινήθηκε σε διαφορετικά αφηγηματικά πεδία, με συμμετοχές σε έργα όπως το «Zero Dark Thirty» και το «Cinema Verité», όπου συνέχισε να ερμηνεύει χαρακτήρες με ηθική πολυπλοκότητα και βάρος.
Ακόμη και τότε, όμως, διατηρούσε την αυτοσαρκαστική του πλευρά και μια σχεδόν παιδική αμηχανία απέναντι στη δημόσια εικόνα του. Σε μια χαρακτηριστική επιστολή προς τον πρώην επικεφαλής της CIA, Λέον Πανέτα —τον οποίο υποδύθηκε στην ταινία— ζήτησε συγγνώμη με χιούμορ, γράφοντας: «Συγγνώμη για όλα… για την περούκα, για τα πάντα».
Μια μικρή, ανθρώπινη στιγμή που αποτυπώνει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τον ίδιο τον Γκαντολφίνι: έναν ηθοποιό που κουβαλούσε πάντα την ένταση των ρόλων του, αλλά ποτέ δεν έχασε την ευαισθησία πίσω από αυτούς.
