Ο Ρόμπερτ Ντιβάλ τα κατάφερε τόσο ωραία: έχτισε μια καριέρα με συναρπαστική ποικιλία σε ρόλους, τους οποίους, όλους ανεξαιρέτως, ερμήνευσε ιδανικά, συνεργάστηκε με τους σπουδαιότερους σύγχρονούς του Αμερικανούς σκηνοθέτες, διατήρησε το προφίλ του ευγενικού, σταθερού, καλοπροαίρετου ανθρώπου, του αξιόπιστου και γλυκού επαγγελματία και συνεργάτη, διατήρησε φίλους και φίλες ζωής κι έφυγε στα 95 χρόνια του, ήσυχα, στο σπίτι του.
Η ζωή του Ντιβάλ θα μπορούσε να γίνει ταινία, μια ιστορία ανόδου, με happy end, χωρίς πτώση. Γεννήθηκε στην Καλιφόρνια, στο Σαν Ντιέγκο, το 1931, ήταν γιος αξιωματικού του ναυτικού, υπηρέτησε και για λίγο στον στρατό. Σπούδασε υποκριτική στο Σεντ Λούις και αποφάσισε να πάει στη Νέα Υόρκη να συνεχίσει σ' αυτή την κατεύθυνση. Γράφτηκε, το 1955, στο Neighborhood Playhouse School κι άρχισε να κάνει στενή παρέα με κάποιους συμμαθητές του: τον Ντάστιν Χόφμαν, τον Τζιν Χάκμαν (με τον οποίο συμπρωταγωνίστησαν στη «Συνομιλία» του Κόπολα) και τον Τζέιμς Κάαν (συνοδοιπόρο του στον «Νονό»), μάλιστα με τους δυο πρώτους συγκατοικούσε, μια και κανείς τους δεν είχε αρκετά χρήματα για τα ενοίκια της πόλης.
To Kill a Mockingbird
Ξεκίνησε γρήγορα να παίζει μικρούς ρόλους στην τηλεόραση και στο θέατρο, αλλά ο πρώτος κινηματογραφικός ρόλος του, εμβληματικός, αινιγματικός και καθοριστικός, ήταν αυτός του «διαφορετικού» γείτονα της οικογένειας Φιντς, του Μπου Ράντλεϊ, στο «To Kill a Mockingbird» του Ρόμπερτ Μάλιγκαν, το 1962. Ακολούθησαν άλλοι μικροί ρόλοι στο σινεμά, όπως στο «Bullit» και το πρωτότυπο «True Grit», ήταν όμως το «MAS*H» (1970) του Ρόμπερτ Ολτμαν που τον έφερε στο προσκήνιο, ως Φρανκ Μπερνς, περίγελο της μονάδας.
«Αποκάλυψη Τώρα!» και με τον Κόπολα στα διαβόητα γυρίσματα
Εχοντας αποκτήσει, λόγω ηλικίας, ίδιας κοσμοθεωρίας και κοινής φιλοδοξίας, στενές φιλικές σχέσεις με αυτό που τότε, τη δεκαετία του '70, αποκαλούνταν «νέο Χόλιγουντ», πρωταγωνίστησε στο «THX 1138» (1971) του πρωτοεμφανιζόμενου Τζορτζ Λούκας κι ανέλαβε τον, εμβληματικό πλέον, ρόλο του «κονσιλιέρι», του συβούλου Τομ Χέιγκεν, στον «Νονό Ι και ΙΙ». Η συνεργασία του με τον Κόπολα οδήγησε και στη συμμετοχή του στο «Αποκάλυψη Τώρα!» (1979), όπου ενσάρκωσε τον παρανοϊκό, αλόγιστο σαδιστή Αντισυνταγματάρχη Κίλγκορ, που του έδωσε και μια από τις κλασικές, υπαρξιακές θα έλεγε κανείς, ατάκες του κινηματογράφου: «I love the smell of napalm in the morning».
Ο Ντιβάλ συνέχισε να παίζει και σε πιο εμπορικές ταινίες, όπως το πολεμικό θρίλερ «The Eagle Has Landed» (1976), τη συναρπαστική, καυστική απεικόνιση του κόσμου των media, το «Δίκτυο» (1976), το συγκινητικό «The Natural» (1984), ένα δράμα με πεδίο το μπέιζμπολ.
Με τη Φέι Ντάναγουεϊ στο «Δίκτυο»
Πήρε τη θέση του σκηνοθέτη για πρώτη φορά το 1983, με το «Angelo my Love», ένα δράμα αυτοσχεδιασμών για έναν νεαρό Ρομά στη Νέα Υόρκη. Κράτησε κυρίως δεύτερους ρόλους στο σινεμά, παρότι το 1984 τιμήθηκε με Οσκαρ για το «Tender Mercies». Ετσι, όμως, «συμπληρωματικά», καθόρισε ταινίες σαν το «Colors» του φίλου του, Ντένις Χόπερ, το «Days of Thunder», δίπλα στον Τομ Κρουζ, μέχρι το 1997, όταν ο ίδιος σκηνοθέτησε τον «Απόστολο», όπου και κράτησε τον πρώτο ρόλο ενός ιεροκήρυκα που σκοτώνει τον εραστή της γυναίκας του, κερδίζονταςι και το Οσκαρ Α' ανδρικού. Σκηνοθέτησε δύο ακόμα ταινίες, το «Assassination Tango» το 2002 και το υπέροχο γουέστερν «Wild Horses» το 2015.
Συνέχισε να παίζει σε ταινίες μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του '20, πάντα με μια ευρεία γκάμα, από το θρίλερ «Gone in 60 Seconds» ως πιο «καλλιτεχνικές» επιλογές, σαν το «We Own the Night» του Τζέιμς Γκρέι και το «The Road» του Τζον Χίλκοουτ, διατηρώντας, έτσι, τη σχέση του με το αμερικανικό ανεξάρτητο σινεμά. Αλλωστε, για το ρόλο του στο «The Judge» του Ντέιβιντ Ντόμπκιν (2014), βρέθηκε για έβδομη φορά υποψήφιος για Οσκαρ, ο μεγαλύτερο σε ηλικία υποψήφιος ηθοποιός στην ως τότε πορεία του θεσμού.
Με τον Μάρλον Μπράντο στον «Νονό»
Ο Ντιβάλ ήταν ένας από τους πιο προβεβλημένους Ρεπουμπλικανούς στο Χόλιγουντ, αλλά δήλωσε ότι σταματά να στηρίζει το κόμμα το 2014. Παντρεύτηκε τέσσερις φορές και δεν απέκτησε παιδιά (όχι, η Σέλεϊ Ντιβάλ δεν είναι κόρη του).
Τον Ρόμπερτ Ντιβάλ αποχαιρέτησαν οι στενοί φίλοι και συνεργάτες του, που (δεν) τυχαίνει να είναι κομμάτια της κινηματογραφικής Ιστορίας.
Ο Φράνσις Φορντ Κόπολα έγραψε στο προφίλ του, «Τι μεγάλο πλήγμα να μαθαίνω για την απώλεια του Ρόμπερτ Ντιβάλ. Τόσο σπουδαίος ηθοποιός και τόσο ουσιαστικό μέρος της American Zoetrope από τα πρώτα της βήματα.»
Ο Αλ Πατσίνο, συμπρωταγωνιστής του Ντοβάλ στον «Νονό», είπε, «Ηταν αυτό που λένε γεννημένος ηθοποιός. Η σύνδεσή του με την τέχνη, η κατανόηση και το εκπληκτικό του χάρισμα θα μείνουν για πάντα αξέχαστα. Θα μου λείψει.»
Ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο, συνεργάτης του και στον «Νονό» αλλά και στο θρίλερ «True Confessions», έγραψε, «Ο Θεός να ευλοκεί τον Μπόμπι. Μακάρι να ζήσω μέχρι τα 95. Ας αναπαυθεί εν ειρήνη.»
Ενώ ο Ανταμ Σάντλερ, που έπαιξε δίπλα στον Ντιβάλ στο «Hustle» το 2022, έναν από τους τελευταίους ρόλους του, έδωσε μια άλλη πτυχή της δουλειάς του: «Αστείος όσο δεν πάει. Δυνατός όσο δεν πάει. Ενας από τους μεγαλύτερους ηθοποιούς που είχαμε ποτέ. Υπέροχος άνθρωπος για να μιλάς και να γελάς μαζί του. Τον αγαπούσα πολύ. Τόσες θρυλικές ταινίες για να διαλέξει κανείς, δείτε τις όποτε μπορείτε.»
Στην επετειακή προβολή για τα 45 χρόνια του «Νονού», στο Φεστιβάλ της Τραϊμπέκα, το 2017, από αριστερά Νταϊάν Κίτον, Ντε Νίρο, Ντιβάλ, Κόπολα, Κάαν, Πατσίνο, Τάλια Σάιρ
Την είδηση του θανάτου του ανακοίνωσε η γυναίκα του, Λουσιάνα, στο facebook: «Ο Μπομπ έφυγε ήρεμα στο σπίτι, περιτριγυρισμένος από αγάπη και θαλπωρή. Για τον κόσμο ήταν ένας βραβευμένος με Οσκαρ ηθοποιός, σκηνοθέτης, αφηγητής. Για μένα ήταν απλώς τα πάντα. Το πάθος του για την τέχνη του το ξεπερνούσε μόνο η βαθιά του αγάπη για τους χαρακτήρες, για ένα καλό γεύμα και για το να αποτελεί το επίκεντρο της συζήτησης. Ο Μπομπ έδινε τα πάντα στους ήρωες που ενσάρκωνε και στην αλήθεια του ανθρώπινου πνεύματος που εκείνοι εκπροσωπούσαν. Με αυτόν τον τρόπο μας αφήνει κάτι διαχρονικό και αξέχαστο.»
Και για να μην ξεχνάμε το χιούμορ του, να τι απάντησε ο Ρόμπερτ Ντιβάλ σ' έναν φέρελπι ηθοποιό που τον ρώτησε τι κάνει όταν βρίσκεται μεταξύ ρόλων: «Χόμπι, χόμπι και πάλι χόμπι. Σε κρατάνε μακριά από τα ναρκωτικά!».