Μετά από δύο ταινίες μικρού μήκους («Μotorway 65» και «Στο Θρόνο του Ξέρξη») που ταξίδεψαν στο Φεστιβάλ Καννών και δήλωσαν ευθαρσώς και διεθνώς το ιδιοσυγκρασιακό κινηματογραφικό της σύμπαν, η Εύη Καλογηροπούλου παραδίδει με το μεγάλου μήκους ντεμπούτο της μια ονείρωξη φτιαγμένη από σκόνη, δάκρυα, ιδρώτα σε έναν αριστοτεχνικό εικαστικό διάκοσμο που μετατρέπει την οθόνη σε έναν καμβά που χωράει μέσα του από το κόμικ μέχρι το (σε κάθε πιθανή του έννοια) heavy metal και από το «Mad Max» μέχρι τον Μίμη Πλέσσα και μαζί την queer επανατοποθέτηση των ορίων της θυλυκότητας και του cult.
Ξεκινώντας από το Φεστιβάλ Βενετίας και την Εβδομάδα Κριτικής, όπου και έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της, η «Gorgonà» συνεχίζει τα ταξίδια της στα φεστιβάλ του κόσμου και φτάνει στην Ελλάδα από τις 2 Απριλίου. Λίγο πριν, η Εύη Καλογηροπούλου μιλάει στο Flix για όλα όσα όρισαν το μεγάλου μήκους κινηματογραφικό της ντεμπούτο, τις δυστοπίες του παρόντος και του μέλλοντος, την queer μεταφεμινιστική ματιά της και τις γοργόνες που επιβιώνουν στις πατριαρχίες του σινεμά και της κοινωνίας.
Θυμηθείτε κι αυτό: Μια καυτή μέρα στα γυρίσματα του «Gorgonà» της Εύης Καλογηροπούλου
H Εύη Καλογηροπούλου με τον Διευθυντή Φωτογραφίας Γιώργο Βαλσαμή (φωτό: Πέτρος Χυτήρης)
Τι είναι το «Gorgonà»;
Μια ταινία που μιλάει για τον έρωτα δύο γυναικών σε μια δυστοπική περιοχή κοντά στην Ελευσίνα, που περιβάλλεται από άντρες. Οι άντρες διοικούν την κατεστραμμένη από την περιβαλλοντική καταστροφή πόλη. Οι γυναίκες ανταλλάσσονται, όπως και τα τρόφιμα, με βαρέλια πετρελαίου. Προσωπικά, θα έλεγα ότι πρόκειται για μια δυστοπία η οποία μπορεί να εκφράζει πώς μπορεί να είναι το μέλλον.
Τι σχέση έχει με τις γοργόνες;
Οι γοργόνες για εμένα είναι οι γυναίκες τέρατα με ανεπτυγμένη τη γυναικεία γοητεία, που υπάρχουν από τη μυθολογία, οι οποίες πάντα αντιμετωπίζονται σαν οι κακές και επικίνδυνες γυναίκες που κάνουν κακό στους άντρες με την ομορφιά τους, με το βλέμμα τους, με τη φωνή τους. Οπότε στην ταινία μου η μία είναι η Μέδουσα, η οποία έχει το βλέμμα και τα μαλλιά και που όταν κοιτάει τους άντρες τους παγώνει. Και η άλλη είναι η Σειρήνα που έρχεται με την σχεδία και έχει την ωραία φωνή και τραγουδάει. Γοργόνα είναι οποιαδήποτε γυναίκα του σήμερα που μπορεί να χαρακτηριστεί τρελή, επικίνδυνη, σκληρή, που οι άλλοι πιστεύουν ότι χρησιμοποιεί τη γοητεία της για να κάνει κακό.
(φωτό: Πέτρος Χυτήρης)
Αν έπρεπε να τοποθετήσεις την ταινία μέσα σε ένα κινηματογρφικό είδος ποιο θα ήταν αυτό;
Προσπάθησα, δεν ξέρω επιτυχώς ή όχι να χρησιμοποιήσω πολλά genres από δυστοπικές ταινίες, ταινίες δράσης, b movies, sci fi, arthouse ταινίες. Δεν ξέρω τι όνομα να του δώσω γιατί προσπάθησα να συνδυάσω πολλά είδη. Μ’ αρέσει πολύ το κορεάτικο σινεμά, ο Μπονγκ Τζουν-χο και ο Παρκ Τσαν-γουκ. Και ο Ταραντίνο, το πώς χρησιμοποίησε τα b films στο action, αλλά και ο Λαρς Φον Τρίερ. Μ αρέσει και η Σαντάλ Ακερμάν. Η Κλερ Ντενίς στο «Beau Travail», πολύ πολύ video artists που δεν είναι αρκετά γνωστοί για να τους πω... Εχω και πολύ video art επιρροές από καλλιτέχνες. Ποιος άλλος; Το ελληνικό παλιό σινεμά των 60. Οι «Διπλοπενιές» με τον Παπαμιχαήλ. Αυτές είναι οι επιρροές μου, και νομίζω ότι βρίσκονται όλες μέσα στην ταινία.
Τι γέννησε την «Gorgonà»; Που συναντάει το υπόλοιπο έργο σου - κινηματογραφικό και εικαστικό;
Οι ταινίες μου έχουν πάντα art house στοιχεία καθώς η ίδια ήμουν visual artist και ξεκίνησα σαν video artist, οπότε έτσι έμαθα να αποκωδικοποιώ, να σκέφτομαι, να καδράρω. Από μικρή έτσι σκεφτόμουν. Κοιτούσα, καθόμουν σε μια πλατεία και κάδραρα καταστάσεις και πράγματα. Eκανα zoom σε πράγματα, σε ανθρώπους, σε ζώα. Οπότε το έργο μου πάντα έχει αυτό το πιο εικαστικό στοιχείο στη φωτογραφία. Θεματικά, πάντα μιλάω για τη γυναικεία φύση. Πάντα με ενδιαφέρουν τα φεμινιστικά θέματα. Πάντα με ενδιαφέρει το gender. Πάντα με ενδιαφέρει το queer. Ο queer έρωτας. Πάντα με ενδιαφέρει με όλο του το φάσμα. Και πάντα με ενδιαφέρουν τα πιο βιομηχανικά και εργατικά τοπία και χώροι.
Τι ήταν πιο δύσκολο στην πρώτη ταινία μεγάλου μήκους; Τι δεν είχες φανταστεί ότι θα συναντήσεις; Και πώς το ξεπέρασες για να φτάσεις μέχρι το τέλος;
Δεν το ξεπέρασα. Σίγουρα ήταν πολύ δύσκολο το θέμα του budget. Εννοώ ότι τα λεφτά για να κάνεις κάτι, το πόσο γρήγορα γίνονται τα πράγματα και το πόσο κάποιες φορές δεν μπορείς να έχεις εύκολα τον έλεγχο. Αυτό με σόκαρε: ότι δεν έχεις πολύ τον έλεγχο. Θα ήθελα στην επόμενη ταινία να είμαι πιο άνετη οικονομικά γιατί, θέλεις να κάνεις πολλά πράγματα και ίσως τελικά να καταλαβαίνεις ότι οικονομικά δεν μπορείς να το σηκώσεις και να κάνεις τόσες πολλές εκπτώσεις που μετά να μετανιώνεις. Δεν θα ξαναέκανα τόσες εκπτώσεις γιατί νομίζω ότι έκανα πολλές.
Από τη στιγμή που είσαι γυναίκα, έχεις female gaze, τέλος. Γιατί να το δουλέψεις; Δεν χρειάζεται να το αποδείξω, ούτε να το αιτιολογήσω. Είναι female από τη στιγμή που είμαι γυναίκα. Και, ναι, είναι πάρα πολύ διαφορετικό από το male. Γιατί εμείς, έχοντας μεγαλώσει σε μια γενιά που δεν υπήρχαν γυναίκες σκηνοθέτριες, έχουμε μάθει να βλέπουμε τις ταινίες, με πολύ συγκεκριμένη αφήγηση. Ακόμα και η μυθολογία μας, η δυτική, που χτίστηκε πάνω στην αρχαία ελληνική μυθολογία έχει πολύ συγκεκριμένο αφήγημα. Η γυναίκα τέρας, η γυναίκα που ζηλεύει, η γυναίκα κυνηγός. Υπάρχει ένα μοτίβο. Δεν θέλω να πω ότι όλοι οι άντρες σκέφτονται έτσι, αλλά το filmmaking έχει φτιαχτεί από άντρες, έχει δημιουργηθεί από άντρες, οπότε υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρίσμα.»
(φωτό: Πέτρος Χυτήρης)
Πόσες υποχωρήσεις χρειάστηκες να κάνεις για να μην προδώσεις το αρχικό σου όραμα και να πλησιάσεις όσο μπορείς αυτό που είχες στο μυαλό σου από την αρχή;
Θεωρώ ότι έκανα εκπτώσεις στο 100% και το εννοώ αυτό. Διότι ό,τι μου ζητούσαν να κάνω έκπτωση, το έκανα. Έκανα ό,τι μου ζητούσαν. Το έκανα και ήταν κάτι που μετάνιωσα και δε θα το ξανακάνω. Υπάρχει και ένα όριο στο πόσο υπερασπίζεσαι την δουλειά σου και αυτό που πιστεύεις και στο πόσο έλεγχο μπορείς να έχεις αλλά είναι και η φύση της δουλειάς που δεν μπορείς να έχεις τον απόλυτο έλεγχο και ότι μαθαίνεις από την εμπειρία σου, πού μπορείς να κάνεις εκπτώσεις και πού όχι. Επιρρίπτω ευθύνες στον εαυτό μου πρώτα απ όλα γιατί ό, τι και να λέμε, εγώ υπογράφω την ταινία. Αλλά είναι θέμα εμπειρίας Και με τα χρόνια μαθαίνεις πού δεν θέλεις να ξανακάνεις εκπτώσεις ή πού μπορείς να κάνεις εκπτώσεις. Αλλά ξαναλέω ότι είναι θέμα του δημιουργού. Αυτός είναι ο μόνος αρχηγός και αυτός θα έπρεπε να είναι και αυτός θα έπρεπε να είναι.
Το εικαστικό κομμάτι της ταινίας μοιάζει απαιτητικό και σε επίπεδα big production. Ποια ήταν η σκέψη πίσω από την αισθητική του; Πώς το υλοποιήσατε - φαντάζομαι - με περιορισμένο budget;
Ο σκηνογράφος Σταύρος Λιόκαλος βοήθησε πολύ και ο Διευθυντής Φωτογραφίας, Γιώργος Βαλσαμής. Είναι πολύ καλοί συνεργάτες και με βοηθήσανε, αλλά και οι άνθρωποι που δούλεψαν και έκαναν το 100% και προσφέρανε. Δεν ξέρω κατά πόσο φαίνεται ότι είναι μεγάλη παραγωγή. Δεν το ξέρω αυτό, δεν μπορώ να το γνωρίζω εγώ. Εννοώ πως, όταν είσαι τόσο κοντά δεν μπορείς να το αντιληφθείς. Αλλά αυτό πάντα είναι μια δουλειά η οποία δεν είναι μόνο του σκηνοθέτη, είναι όλων των συνεργατών. Και είμαι πολύ χαρούμενη γιατί πέρα από τις δυσκολίες που αντιμετώπισα και τις εκπτώσεις που έκανα, δεν μπορώ να πω πως κάποιος συνεργάτης μου ότι δεν με βοήθησε στο 100% και δεν έδωσε το 100%. Και αλήθεια δεν υπήρχε συνεργάτης που να μην τον ευχαριστώ που ήταν μαζί μου και που προσέφερε τα πάντα. Ό,τι θετικό πάντα πάει και στην ομάδα. Το αρνητικό πάει στο σκηνοθέτη για μένα και το θετικό πάει σε όλους.
Με τον Χρήστο Λούλη και τον Κώστα Νικούλη στο γύρισμα (φωτό: Πέτρος Χυτήρης)
Πως επέλεξες το βασικό καστ - τις πρωταγωνίστριες σου; Τι ήταν τα χαρακτηριστικά που ζητούσες;
Eκανα και κάστινγκ, αλλά την Μαριόν Ορόρα την είχα δει στην τελευταία ταινία της Σαντάλ Aκερμάν που ήταν στη Βενετία. Μετά από έξι μήνες αυτοκτόνησε. Και την είχα δει μια μέρα στην ΕΤ1 και λέω «Την ξέρω αυτήν την ηθοποιό. Είναι Ελληνίδα». Και στέλνω μήνυμα «Συγγνώμη, παίζεις στην ταινία Σαντάλ Ακερμάν;». Και μου λέει ναι. Και λέω τι λες; Αυτό είναι huge. Τέλος πάντων, έτσι έγινε με την Ορόρα. Η Μελισσάνθη από κάστινγκ. Εψαχνα μια γυναίκα που να έχει πιο χαρακτηριστικά πιο δυναμικά και να είναι πιο δυναμική στην κάμερα και στο πώς παίζει. Ολοι οι άλλοι ηθοποιοί είναι συνδυασμός ηθοποιών αλλά και ανθρώπων που ήξερα εγώ γενικά… Φίλων, γνωστών, ανθρώπων που ξέρω, που έχω δει κάπου. Ηταν ετερόκλητες επιλογές. Δεν ήταν όλοι ηθοποιοί επίσης. Με τον Χρήστο Λούλη δούλεψα φανταστικά. Ενας υπέροχος ηθοποιός, ο οποίος ό,τι και να του πεις είναι εκεί για να κάνει το δικό σου όραμα. Είμαι πολύ χαρούμενη βασικά για όλους τους ηθοποιούς μου… εννοείται… Και με τον Σταύρο και τον Κώστα Νικούλη πού ήρθαν από κάστινγκ και τους ευχαριστώ. Ηταν όλοι υπέροχοι.
Ας ξεκινήσουμε από τη δυστοπία. Η ταινία - επιστημονικής φαντασίας; - απεικονίζει ένα κόσμο που χάνει τα χαρακτηριστικά του, ακόμα και αυτά της ανθρωπιάς του. Πόσο αισιόδοξη είσαι για τον κόσμο που ζούμε; Το να ξαναρχίσουν όλα από την αρχή είναι ο μόνος τρόπος για να φτιάξουμε νέους κόσμους - πιο δίκαιους και πιο ανθρώπινους;
Είμαι πάρα πολύ απαισιόδοξη, γιατί τα γεγονότα το δείχνουν. Έχουμε πόλεμο, έχουμε γενοκτονίες. Τίποτα δεν αλλάζει. Έχουμε τον Τραμπ στην κυβέρνηση. Θα τον ξαναέχουμε, θα ξαναέχουμε Ρεπουμπλικάνους, θα ξαναέχουμε φασιστικά καθεστώτα, θα ξανασκοτώνουμε κόσμο και εμείς θα είμαστε στο ίνσταγκραμ. Αυτό κάνω και εγώ, έτσι δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο. Θα παρακολουθούμε τον πόλεμο που είναι κάποιες ώρες μακριά μας, λες και είναι μια ταινία στο Netflix. Αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα. Είναι πολύ δυστοπική, πάρα πολύ δύσκολη. Και όχι μόνο για τους πολέμους και τη δυστοπία και τα δικαιώματα των ανθρώπων. Η ICE σκοτώνει κόσμο χωρίς λόγο. Δηλαδή έχουν καταπατηθεί όλα, δεν υπάρχει τίποτα κεκτημένο, τίποτα δεδομένο. Πάμε πάρα πολύ χάλια. Οι μόνες θετικές εκλάμψεις κατά καιρούς είναι μία το χρόνο. Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, για παράδειγμα. Πότε έγινε αυτό; Πότε εκλέχθηκε ο άνθρωπος; Πριν κάτι μήνες… Εχουμε να ακούσουμε καλή είδηση πόσο; Πόσο καιρό; Οχι, δεν ξέρω ποια είναι η λύση. Δεν μπορώ να ξέρω ποια είναι η λύση. Η λύση δεν υπάρχει. Να αντισταθούμε. Στα χέρια μας, είναι Δεν αντιστεκόμαστε. Πολλά χρόνια δεν αντιστεκόμαστε. Παίρνουμε σαν δεδομένο όλα αυτά που γίνονται και δεν αντιδρούμε. Θεωρούμε ότι μπορούν να μας καταπατούν τα δικαιώματά μας καθημερινά οποιοσδήποτε, οποιαδήποτε κυβέρνηση και το θεωρούμε δεδομένο αυτό. Δεν το λέω δεικτικά και διδακτικά. Το λέω ότι έτσι έχει γίνει.
Η ταινία μοιάζει να έχει γεννηθεί από θυμό. Τι σε θυμώνει πιο πολύ στον κόσμο που ζούμε; Στην Ελλάδα; Στο σινεμά;
Οχι, δεν είμαι καθόλου θυμωμένη σαν άνθρωπος. Είναι το στιλ μου αυτό, γιατί πολύ συχνά μου το λένε. Είναι το ύφος μου και ο τρόπος μου. Επειδή είμαι λίγο υπερκινητική… Δεν νιώθω θυμωμένη γενικά σαν άνθρωπος πιστεύω, ούτε νευρική. Νιώθω ότι λέω κάποια πράγματα που πιστεύω και που θα ήθελα να αλλάξουν. Αλλά δεν νιώθω καθόλου θυμωμένη. Κάνω μια ταινία επειδή μ αρέσουν οι action ταινίες και οι γυναίκες σούπερ ηρωίδες. Δεν θέλω να σκοτώσω κανένα. Γενικά δεν έχω θυμό.
Δεν θέλω να μου δώσεις ευκαιρία, Θέλω να είμαι ίση. Λέμε μεγάλα λόγια, αλλά στην πράξη όχι. Θα κρίνουμε τη γυναίκα πολύ πιο αυστηρά. Γιατί ό,τι και να έχεις κάνει… Ας έχεις πάει και στα μεγαλύτερα φεστιβάλ. Ας έχεις κάνει τα περισσότερα που μπορείς σε σχέση με έναν άλλο άντρα. Πάντα θα αντιμετωπίζεσαι σαν υποδεέστερη. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Στην κοινωνία δεν χρειάζεται να πω κάτι. Βλέπουμε τις γυναικοκτονίες καθημερινά στην τηλεόραση. Είναι ακραίο το φαινόμενο, δεν χρειάζεται καν να το συζητήσω.»
(φωτό: Mike Tsolis)
Οπως και στις μικρού μήκους ταινίες σου, είναι έντονο το στοιχείο του θηλυκού - αρσενικού, σε μια νέα ανάγνωση πάνω στη σύγκρουση των φύλων και το φεμινισμό. Εδώ πώς αντιμετώπισες το κομμάτι της θηλυκότητας; Είναι οι ηρωίδες σου νέο-meta-φεμινίστριες;
Ολες μου οι ηρωίδες θα ήθελα να έχουν ένα φεμινιστικό στοιχείο, έστω και αν το είχαν κρυμμένο. Τη θηλυκότητα την αντιμετωπίζω όπως είμαι και εγώ. Είμαι μια γυναίκα του σήμερα. Σίγουρα κάποιες φορές υπάρχει και το σκεπτικό ότι μπορεί να μου πούνε «καλά είναι όλες πολύ ωραίες γιατί χρησιμοποιείς ωραίες γυναίκες» και προλαβαίνω κάποια σχόλια γιατί εγώ συνεργάζομαι με κάποιες γυναίκες, δεν σκέφτομαι το τι είναι ωραίο και τι είναι άσχημο. Δεν πρέπει να υπάρχουν στεγανά. Υπάρχει και ένα στερεοτυπικό της γυναικείας φύσης όταν ασχολείται με τις τέχνες. Θέλει να είναι πιο κουλτουριάρα, πιο βαριά, θεωρεί ότι πρέπει να είναι απεριποίητη ή να είναι κάπως. Εγώ το θεωρώ πάρα πολύ παλιακό αυτό. Δεν το θεωρώ καθόλου φεμινιστικό. Ο καθένας θα πρέπει να είναι όπως θέλει. Η γυναικεία θηλυκότητα αυτή την περίοδο εκφράζεται έτσι. Και γιατί όχι; Δεν θα ήθελα να είμαι απολογητική, να απολογούμαι πάνω στο πώς εγώ μπορώ να μεταφράζω την ομορφιά ή όχι.
Πόσο διαφορετικό είναι τελικά το female από το male gaze στο σινεμά; Εϊναι κάτι που υπάρχει ασυνείδητα ή πρέπει να το δουλέψεις;
Δεν χρειάζεται να το δουλέψεις. Από τη στιγμή που είσαι γυναίκα, έχεις female gaze, τέλος. Γιατί να το δουλέψεις; Δεν χρειάζεται να το αποδείξω, ούτε να το αιτιολογήσω. Είναι female από τη στιγμή που είμαι γυναίκα. Και, ναι, είναι πάρα πολύ διαφορετικό από το male. Γιατί εμείς, έχοντας μεγαλώσει σε μια γενιά που δεν υπήρχαν γυναίκες σκηνοθέτριες, έχουμε μάθει να βλέπουμε τις ταινίες, με πολύ συγκεκριμένη αφήγηση. Ακόμα και η μυθολογία μας, η δυτική, που χτίστηκε πάνω στην αρχαία ελληνική μυθολογία έχει πολύ συγκεκριμένο αφήγημα. Η γυναίκα τέρας, η γυναίκα που ζηλεύει, η γυναίκα κυνηγός. Υπάρχει ένα μοτίβο. Δεν θέλω να πω ότι όλοι οι άντρες σκέφτονται έτσι, αλλά το filmmaking έχει φτιαχτεί από άντρες, έχει δημιουργηθεί από άντρες, οπότε υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρίσμα. Ναι. Για μένα είναι πολύ διαφορετικό, αλλά δεν μπορώ να το αναλύσω εδώ. Απαιτούνται τόμοι. Εμένα θα με ενδιέφερε πάρα πολύ ένας άντρας σκηνοθέτης να κάνει ταινία με άντρα πρωταγωνιστή που να μιλάει για το masculinity. Δηλαδή οι πιο πολλοί άντρες σκηνοθέτες έχουν γυναίκες πρωταγωνίστριες. Aπλά θα με ενδιέφερε εμένα γιατί δεν μπορώ να το κάνω εύκολα αυτό γιατί είμαι γυναίκα. Αλλά θα με ενδιέφερε να δω έναν άντρα που να μιλάει για το masculinity, το οποίο έχει και αυτό θέματα και αυτό έχει πόνο και αυτό έχει δυσκολίες. Και οι άντρες περνάνε τα δικά τους θέματα. Τα expectations που μπορεί να έχει η κοινωνία.
Μαριόν Ορόρα (φωτό: Πέτρος Χυτήρης)
Μελισσάνθη Μαχούτ (φωτό: Πέτρος Χυτήρης)
Πόσο έχει αλλάξει στην κοινωνία σήμερα η αντιμετώπιση των γυναικών; Στην κινηματογραφική κοινότητα, πόσο εύκολο - δύσκολο - αδιάφορο είναι να είσαι γυναίκα δημιουργός; Εχεις αντιμετωπίσει διακρίσεις;
Δν έχει αλλάξει πολύ. Οχι στην Ελλάδα, Οχι. Δεν ξέρω πώς πιστεύουν ότι ζει μια γυναίκα σκηνοθέτρια. Εμείς κάνουμε ταινίες κάθε τέσσερα χρόνια και πληρωνόμαστε από τις ταινίες. Κατά τα άλλα, μέσα στο μεσοδιάστημα δεν μας παίρνουν, ούτε στα διαφημιστικά, ούτε στις σειρές. Και αν βιαστεί κάποιος να πει πως γκρινιάζω, θα έλεγα σκέψου πόσες σκηνοθέτες έχεις δει να κάνουν διαφημιστικό ή να κάνουν σειρές και θα καταλάβεις την απάντηση. Δεν έχει αλλάξει κάτι. Το να υπάρχουν ταινίες με γυναίκες πρωταγωνίστριες δεν έχει αλλάξει. Πάντα ήταν αυτό. Ή ότι κάποιες γυναίκες πάμε έξω σε φεστιβάλ επειδή έχει αρχίσει η ποσόστωση σε εισαγωγικά γιατί ποτέ δεν το λένε, ότι το κάνουν μισά μισά. Δεν έχει αλλάξει τίποτα. Είναι από τα πολύ τελευταία επαγγέλματα που είναι πολύ male dominant. Το ξέρουμε όλοι. Είναι πολύ δύσκολο επάγγελμα να μπει γυναίκα και είναι πολύ δύσκολο να βλέπεις μια γυναίκα στο σετ που είναι αρχηγός. Το θέμα είναι και στην πράξη τι κάνεις εσύ. Το να λες με ενδιαφέρει το φεμινιστικό κίνημα το queer αλλά παρόλα αυτά δεν στηρίζεις γυναίκες δημιουργούς και δεν τους δίνεις ευκαιρίες… Ευκαιρίες... και αυτό πόσο ταπεινό και αστείο ακούγεται. Δεν θέλω να μου δώσεις ευκαιρία, Θέλω να είμαι ίση. Λέμε μεγάλα λόγια, αλλά στην πράξη όχι. Θα κρίνουμε τη γυναίκα πολύ πιο αυστηρά. Γιατί ό,τι και να έχεις κάνει… Ας έχεις πάει και στα μεγαλύτερα φεστιβάλ. Ας έχεις κάνει τα περισσότερα που μπορείς σε σχέση με έναν άλλο άντρα. Πάντα θα αντιμετωπίζεσαι σαν υποδεέστερη. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Στην κοινωνία δεν χρειάζεται να πω κάτι. Βλέπουμε τις γυναικοκτονίες καθημερινά στην τηλεόραση. Είναι ακραίο το φαινόμενο, δεν χρειάζεται καν να το συζητήσω.
Πώς θα αντιδρούσες αν κάποιος σου έλεγε ότι η ταινία είναι πολύ σκληρή ως προς τους άντρες;
Το ακούω αυτό και είναι μια κριτική που την ακούς. Ολες τις κριτικές τις ακούς, Αλλά δεν είναι γυναίκες - άντρες, ενώ είναι πολύ συμβολικό όλο αυτό. Μπορεί και μία γυναίκα να γίνει πολύ σκληρή με τους άντρες. Επίσης δεν κακολογώ όλους τους άντρες της ταινίας. Κάποιοι άντρες είναι πιο ευάλωτοι και πιο γλυκούληδες και κάποιες γυναίκες είναι πιο σκληρές, όπως η μαμά του Λούλη στην ταινία. Επίσης είναι εντελώς συμβολικό και γκροτέσκο. Δεν πιστεύω ότι όλοι οι άντρες είναι έτσι. Σίγουρα είμαι φεμινίστρια, αλλά εδώ μιλάμε για μυθοπλασία.
Πόσο queer είναι το «Gorgonà»;
Νομίζω ότι είναι αρκετά queer, γιατί είναι προφανώς queer φεμινιστική ταινία. Είναι πολύ σημαντικό να γίνονται queer ταινίες σήμερα με αυτά που γίνονται στον κόσμο, με τον Τραμπ, της τρανσφοβία, τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ + κοινότητας, με τη Ρωσία. Είναι σημαντικό να μιλάμε για αυτά τα θέματα. Μόλις πριν λίγο καιρό ψηφίστηκε ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών στην Ελλάδα, οπότε φαίνεται πόσο πίσω βρισκόμαστε.
Στα γυρίσματα (φωτό: Mike Tsolis)
Που τοποθετείς το «Gorgonà» μέσα στο τοπίο του σημερινού ελληνικού σινεμά; Και του διεθνούς;
Είμαι πολύ νέα σκηνοθέτρια για να πω ότι ανήκω κάπου. Είναι η πρώτη μου μεγάλου μήκους ταινία. Είναι μια ταινία φεστιβαλική, έχει πάει σε πολλά διεθνή φεστιβάλ.
Οι ελληνικές ταινίες πασχίζουν να συναντήσουν το κοινό τους. Εκτός από τις λεγόμενες «εμπορικές» ταινίες, οι υπόλοιπες αντιμετωπίζονται με τρομερή δυσπιστία από τους θεατές. Γιατί πιστεύεις ότι γίνεται αυτό; Και ποιος θα ήταν ένας τρόπος αντιμετώπισης;
Δεν ξέρω ποιος θα ήταν ο τρόπος αντιμετώπισης. Δεν πάμε καθόλου καλά σε ό,τι αφορά τις ελληνικές ταινίες. Τις σνομπάρουμε, τις βρίζουμε. Πάντα υπάρχουν τα χειρότερα σχόλια σε όλα τα media για τις ελληνικές ταινίες. Μπαίνει ο καθένας να βρίσει στην ελληνική ταινία γιατί μπορεί. Αλλά αυτή είναι μια αντίληψη. Δεν θέλω να γίνω σκληρή τώρα, αλλά θα έπρεπε, αν θέλουμε να προχωρήσουμε, να αγαπάμε τους δημιουργούς μας, κι αυτούς που πάνε έξω. Γιατί δεν είναι εύκολο να πας έξω, να είσαι σε ένα διεθνών απαιτήσεων διαγωνιστικό φεστιβάλ, σε ένα μεγάλο φεστιβάλ της Βενετίας, των Καννών. Δεν είναι απλό. Ανταγωνίζεσαι σε ένα παγκόσμιο επίπεδο. Αλλά γιατί να μην έχεις ένα ενδιαφέρον να πας να δεις την ταινία αυτή, όπως το κάνουμε με μια ξένη ταινία; Θεωρώ ότι είμαστε πολύ πιο σκληροί με τους Ελληνες δημιουργούς.
Είσαι και εσύ μια «Gorgonà»;
Εγώ είμαι μια γυναίκα όπως όλες οι γοργόνες ή όλες οι γυναίκες που μπορούν μέσα από τη θηλυκότητα και τη γυναικεία τους φύση να χαρακτηριστούν σκληρές, έντονες. Επικίνδυνες. Oποιες γυναίκες προσπαθούν να αποκτήσουν δύναμη. Τι πάει να πει δύναμη; Να δημιουργούν. Το να είσαι κάπου ακίνητη και να μην έχεις λόγο και να μη μιλάς, αυτό δεν είναι γοργόνα. Oλο το υπόλοιπο είναι γοργόνα για μένα. Γιατί διεκδικείς το χώρο που σου αναλογεί, που θα έπρεπε να έχεις. Πάντα μια γυναίκα θα θεωρείται τέρας, μισό τέρας, μισή γυναίκα που προσπαθεί να γοητεύσει κάτι μέσα από την γυναικεία της φύση, να πετύχει κάτι. Αυτό ισχύει από την αρχαιότητα.
To «Gorgonà» της Εύης Καλογηροπούλου θα προβάλλεται στις ελληνικές αίθουσες από την Πέμπτη 2 Απριλίου σε διανομή της Feelgood Entertainment.
Από τα γυρίσματα (φωτό: Mike Tsolis)