Berlinale 2015: Η φουτουριστική - και ο Θεός να την κάνει «αγγελοπουλική» - Ρωσία του Αλεξέι Γκερμάν του νεότερου

ΦΕΣΤΙΒΑΛ / ΒΡΑΒΕΙΑ 13 FEB 2015  /  Μανώλης Κρανάκης

Το «Under Electric Clouds» του Αλεξέι Γκερμάν του νεότερου είναι (υποτίθεται) ένα καυστικό σχόλιο για την αποπροσανατολισμένη Ρωσία του Πούτιν. Πιο επιτηδευμένο και από το να διαβάζεις Ντοστογιέφσκι σε tablet. Πιο ψευτο-«αγγελοπουλικό» και από ακόμη ένα άγαλμα του Λένιν πεταμένο στη μέση του πουθενά.

«Είχα ένα όνειρο για το τέλος του κόσμου και τώρα είμαι θλιμμένος.»

Βρισκόμαστε στο 2017. Εκατό χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, η Ρωσία είναι ένας έρημος τόπος, με ψήγματα από το ένδοξο παρελθόν της να στολίζουν πια ερειπωμένα κτίρια, άλλοτε πολυσύχναστα μουσεία, στέπες που κρύβουν μέσα στις αχανείς εκτάσεις τους το θάνατο και την παρακμή. Και το τέλος του κόσμου δεν είναι καν ολοκληρωτικό...

Σε μια ευθεία παραβολή για το (ακόμη ένα) σταυροδρόμι στο οποίο βρίσκεται η σημερινή Ρωσία του Πούτιν, ο Αλεξέι Γκερμάν ο νεότερος αφηγείται στο «Under Electric Clouds» οκτώ ιστορίες που περιστρέφονται γύρω από ένα μεγαλεπήβολο κτίριο που έμεινε μισοτελειωμένο όταν ο ιδιοκτήτης-ολιγάρχης του βρέθηκε νεκρός, με ήρωες τα παιδιά του που επιστρέφουν στη χώρα, τον αρχιτέκτονα που αναρωτιέται γύρω από το νόημα του επαγγέλματός του, ένα πρόσφυγα από το Κιρκγιζστάν που δεν αποχωρίζεται ποτέ το boom-box του, έναν διανοοούμενο που αναγκάζεται να δουλεύει σε ένα παρηκμασμένο μουσείο.

Under Electric Clouds 607

Οι εικόνες του Αλεξέι Γκερμάν του νεότερου είναι απαστράπτουσες, φωτογραφημένες σε αυστηρό σινεμασκόπ από τους Ευγένιι Πρίβιν και Σεργκέι Μιχάλτσουκ. Μέσα τους κάθε μικρή ή μεγάλη ιστορία αποκαλύπτει τη φιλοσοφική και υπαρξιακή αναζήτηση της «ρώσικής ψυχής» πριν καταλήξει στο αυταπόδεικτο της έλλειψης κάθε νοήματος που θα μπορούσε να δικαιολογήσει την άσκοπη περιπλάνηση των ηρώων του μέσα στο διαλυμένο τοπίο μιας κάποτε χώρας.

Οι εικόνες του «Under Electric Clouds» είναι όμως και το μόνο που πράγμα που ενδιαφέρει τον γιο Γκερμάν - σε μια μάλλον χαλαρής αισθητικής και νοηματικής συνέχεια του σαφώς πιο στιβαρού έργου του πατέρα του, Αλεξέι Γκερμάν, αφού η «ψυχή» που τόσες φορές επικαλείται απουσιάζει τελείως από την αφηγησή του. Μια αφήγηση επιτηδευμένη, κενή και τελικά πιο προβληματική και από την ίδια την κριτική που δήθεν επιχειρεί απέναντι στη Ρωσία του Πούτιν, αφού ακόμη κι αυτή βασίζεται πάνω στη σύγχυση μιας ποιητικής χωρίς βαθύτερο νόημα, μιας αναπόλησης χωρίς ουσία, μιας (αμπελο) φιλοσοφίας στα όρια της ανοησίας.

Under Electric Clouds 607

Βλέπετε δεν αρκεί ένα στατικό πλάνο απίστευτης ομορφιάς σε μια φουτουριστική Ρωσία για να αγγίξει το «Στάλκερ» του Ταρκόφσκι, ούτε ένα άγαλμα του Λένιν για να επαναφέρει το «αγγελοπουλικό» όραμα στη καρδιά της συζήτησης για το σταυροδρόμι ανάμεσα στον παλιό και το νέο κόσμο. Πόσο μάλλον όταν το δέος απέναντι σε ένα σινεμά που πλέον μοιάζει να εκλιπει οριστικά δεν αρκεί για να νομιμοποιήσει κάθε ψευτο-φιλοσοφική ματιά πάνω στο νόημα της ζωής.

Την ίδια ακριβώς εποχή, σε κάποιο σινεμά δίπλα σας και μέχρι τα Οσκαρ, το «Λεβιάθαν» του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ (χρηματοδοτούμενο και αυτό όπως και το φιλμ του Γκερμάν από το Υπουργείο Πολιτισμού της Ρωσίας) λέει περισσότερα και πιο συνταρακτικά για τη χώρα του, τη διαφθορά, την ανθρώπινη εγκατάλειψη και το τέλος του κόσμου από ένα δευτερόλεπτο των όμορφων μεν, μα τόσο άδειων πλάνων δε του επιτηδευμένου στα όρια της ενόχλησης «Under Electric Clouds».

To 65o Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου θα διαρκέσει από τις 5 έως και τις 15 Φεβρουαρίου. Το Flix θα βρίσκεται εκεί για να σας μεταφέρει λεπτό προς λεπτό όλα όσα θα συμβαίνουν μέσα κι έξω από τις σκοτεινές αίθουσες με την υποστήριξη του Goethe-Institut Athen. Κάντε κλικ εδώ για συνεχή ενημέρωση.

Διαβάστε ακόμη:

Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας. Μάθετε περισσότερα.