Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Ενα πόστερ υπόσχεται κοινό ώφελος: κι εσύ θα βγάλεις χρήματα, αλλά θα έχεις βοηθήσει και μία γυναίκα να κάνει παιδί. Πολύ ωραίο για να είναι αληθινό; Ισως γιατί δεν είναι. Και θα μας το δείξει η Μαίρη Μπουλή, μία νέα ντοκιμαντερίστρια, οπλισμένη με άγνοια κινδύνου, αλλά και θάρρος να κρατά την κάμερα ανοικτή στις δύσκολες στιγμές.
Στο «Δεν Κοστίζει Τίποτα», το ντοκιμαντέρ της που έφυγε από το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης με τον Χρυσό Αλέξανδρο του διαγωνιστικού τμήματος Newcomers, ακολουθούμε την φοιτήτρια Δανάη σε όλη την αποκαλυπτική πορεία - από τις αρχικές εξετάσεις, τις ιατρικές καθησυχαστικές διευκρινίσεις και οδηγίες, τις καθημερινές ενέσεις ορμονών, τις συζητήσεις με φίλες της, μέχρι την επόμενη μέρα μίας τέτοιας διαδικασίας.
Κι όσα ανακαλύπτουμε για το ποιος ορίζει την αξία του γυναικείου σώματος είναι σοκαριστικά. Ισως γιατί πάντα τα ξέραμε, κι ας μην «τα ξέραμε».
Το Flix συνάντησε την Μαίρη Μπουλή για μία συζήτηση για το πραγματικό κόστος του να είσαι «δοχείο» στη συνθήκη προσφοράς και ζήτησης.
Το «Δεν Κοστίζει Τίποτα» κάνει πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες την Πέμπτη 10 Οκτωβρίου. Δείτε αναλυτικά τις προβολές σε όλη την Ελλάδα στην επίσημη σελίδα του CineDoc
Εχεις πει ότι το ντοκιμαντέρ γεννήθηκε μέσα από μια προσωπική σου εμπειρία. Πώς σου ήρθε η ιδέα (ακόμα κι αν δεν την ακολούθησες τελικά) να γίνεις δότρια; Φτάνει τόσο άμεσα κι εύκολα σήμερα σε μια νέα κοπέλα το μήνυμα «γίνε δότρια ωαρίων, δεν κοστίζει τίποτα» μέσα από τη διαφήμιση και το marketing των κλινικών;
Οταν εγώ σκέφτηκα να το κάνω δεν είχε ξεκινήσει ακόμα το marketing που βλέπουμε σήμερα - η πληροφορία έφτανε σε σένα από στόμα σε στόμα. Το έμαθα από μια γνωστή μου που είχε δώσει.
Βρισκόμασταν στη πρώτη καραντίνα, ήμουν και δύσκολα οικονομικά και είχα σκεφτεί “γιατί όχι”. Και βγάζεις χρήματα και βοηθάς μια γυναίκα. Στη συνέχεια που έμαθα παραπάνω πληροφορίες για τη διαδικασία άρχισα να καταλαβαίνω ότι τελικά δεν ήταν τόσο απλό…
Πόση έρευνα απαιτήθηκε από σένα και υπήρχαν στην Ελλάδα πηγές, μαρτυρίες που μπορούσες να απευθυνθείς; Ή όλο αυτό είναι ακόμα άγνωστος τόπος; Εχει ασχοληθεί η σύγχρονη ιατρική στην Ελλάδα με τις επιπτώσεις στην υγεία της γυναίκας - δότριας ή λήπτριας- νομίζεις; Εκανα πολύ έρευνα μέχρι να φτάσω στο γύρισμα, όχι τόσο διαβάζοντας, γιατί δεν υπήρχαν και πολλά να διαβάσει κανείς, αλλά και μιλώντας με δότριες, λήπτριες και άτομα που εργάζονταν σε κλινικές εξωσωματικής. Μαρτυρίες δεν βρήκα, οπότε έπρεπε να τις δημιουργήσω.
Ισως επειδή η πλειοψηφία των γυναικολόγων είναι άντρες, το γυναικείο σώμα αντιμετωπίζεται περισσότερο σαν δοχείο, παρά σαν ζωντανός οργανισμός που βιώνει πόνο, άγχος, θλίψη κλπ. Οταν η Δανάη λέει στον γιατρό ότι πονάει, της λέει ότι είναι λογικό. Και λογικό να είναι, η ευκολία να αγνοήσει κανείς ένα σώμα που εκείνη τη στιγμή είναι σε ευάλωτη θέση μου φαίνεται τρομακτική.
Ελπίζω με αφορμή τις προβολές και τα τις συζητήσεις με το κοινό μετά, να βάλουμε ένα λιθαράκι στο να ανοίξει επιτέλους αυτός ο διάλογος.
Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, είχα συχνά την αίσθηση ότι βρισκόμαστε μόνες μας με τη Δανάη. Απέναντι σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμάς. Και το μόνο που έχουμε είναι η μια την άλλη. Και μια κάμερα.»
Πώς γνώρισες τη Δανάη και πώς χτίστηκε αυτή η σχέση εμπιστοσύνης; Πώς αποφάσισε να μοιραστεί μαζί σου και με την κάμερα μια τόσο προσωπική της εμπειρία; Πιστεύεις ότι υπήρχε (και για τις δυο σας) μία «άγνοια κινδύνου»; Βρεθήκατε και οι δύο μπροστά σε καταστάσεις που δεν περιμένατε;
Οπως λέει και ένας φίλος το να κάνεις μια ταινία έχει «άγνοια κινδύνου» από μόνο του! Εφτασα στη Δανάη μέσα από φίλη φίλης, όταν ακόμη βρισκόμουν στο στάδιο της έρευνας και συναντηθήκαμε για να της κάνω κάποιες ερωτήσεις για τη δωρεά. Τότε ήταν σε πολύ αρχικό στάδιο, δεν είχε ξεκινήσει επίσημα η διαδικασία.
Σίγουρα είχαμε «άγνοια κινδύνου», αρκετοί κοντινοί μου άνθρωποι θα πουν ότι αυτό είναι ένα από τα βασικά μου χαρακτηριστικά! Αλλά αυτό μας ένωσε. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, είχα συχνά την αίσθηση ότι βρισκόμαστε μόνες μας απέναντι σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμάς και το μόνο που έχουμε είναι η μια την άλλη. Και μια κάμερα.
Θα ήθελα το ντοκιμαντέρ να εμπνεύσει τις εν δυνάμει δότριες να διεκδικήσουν την ενημέρωση και τη φροντίδα που τους αξίζει. Θέματα ταμπού όπως η γυναικολογική βία και οι παραβιαστικές συμπεριφορές να αποκτήσουν περισσότερη ορατότητα. Θα ήθελα επίσης οι άντρες θεατές να προβληματιστούν για το πώς εκείνοι συμπεριφέρονται σε συναδέλφισσες, φίλες και συντρόφους τους...»
Από την πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Πώς στήθηκε το ντοκιμαντέρ; Είχες από την αρχή μια ιδέα για το πώς θα εξελιχθεί ή ξεκίνησες να ακολουθείς τη Δανάη και άφηνες την ιστορία να σε οδηγήσει; Πόσο χώρο άφησες στον αυτοσχεδιασμό και σε όσα προέκυπταν στην πορεία;
Είχα μια πολύ συγκεκριμένη πρόθεση ότι ήθελα να μιλήσω για τη δωρεά ωαρίων από τη πλευρά της δότριας. Να δημιουργήσω δηλαδή το υλικό που μου έλλειπε όταν εγώ σκεφτόμουν να γίνω δότρια. Από εκεί και πέρα ήμουν ανοιχτή σε ό,τι μου έφερε η πραγματικότητα.
Το ζήτημα της γυναικολογικής βίας για παράδειγμα δεν το είχα φανταστεί, αλλά όταν συνέβη ένιωσα ότι είναι καθήκον μου να μην το αγνοήσω.
Το θέμα είναι πολύ ευαίσθητο και υπάρχουν πολλές στιγμές που πιστεύω ότι κανείς αναρωτιέται αν θα δείξει κάτι ή όχι. Πόσο μεγάλο μάθημα για μία νεαρή ντοκιμαντερίστρια είναι πότε κρατά την κάμερα ανοιχτή και πότε την κλείνει; Υπήρξαν πράγματα που αποφάσισες ότι δε θα δείξεις; ΄Η άλλα που μετάνιωσες που δεν τράβηξες;
Ναι, αλλά όχι αυτά που θα περίμενες. Το πότε η κάμερα ανοίγει και κλείνει το απαντούσα με το ένστικτο και με την αίσθηση που έπαιρνα από τη Δανάη και αυτό λειτούργησε. Τις σημαντικές στιγμές της Δανάης τις έχω συμπεριλάβει όλες.
Η σκηνή που με ταλαιπώρησε περισσότερο ήταν μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που έκανε η Δανάη με τη δικηγόρο Αντωνία Λεγάκη. Θαυμάζω πολύ το έργο της και αυτό με οδήγησε σε μια ρεπορταζιακή συνθήκη σε εκείνο το γύρισμα με αποτέλεσμα το υλικό να μοιάζει εντελώς διαφορετικό από οτιδήποτε άλλο είχαμε τραβήξει. Και εγώ και η Δανάη μπήκαμε σε ρόλο μαθήτριας και ανυπομονούσαμε να ακούσουμε τι έχει να μας πει. Οσο και να το προσπαθήσαμε στο μοντάζ δεν μπορούσαμε να διώξουμε μια αίσθηση ανασφάλειας, σαν να χρειαζόμαστε τη σφραγίδα του ειδικού για να επικυρώσει το συναίσθημα της Δανάης. Και τελικά μια σκηνή που πίστευα ότι θα αναδείξει τη βιωμένη εμπειρία της Δανάης, κατέληξε να τη μειώνει. Τελικά η σκηνή κόπηκε, αλλά η Λεγάκη δεν μας θύμωσε και θα την υποδεχτούμε στην προβολή και στη συζήτηση που θα γίνει στις 16/10!
Στη Δανάη πήρε χρόνο να επεξεργαστεί τι είχε συμβεί. Πού τελειώνει το χιούμορ και που αρχίζει η παρενόχληση.»
Μου φάνηκε ιδιαίτερα σοκαριστικός ο τρόπος που οι άντρες γιατροί αντιμετωπίζουν τα νεαρά κορίτσια. Κι είναι ενδεικτικό για πάρα πολλά πράγματα που συνδέονται για το πώς το αντρικό βλέμμα πέφτει πάνω στις γυναίκες. Κατέγραψες μια συμπεριφορά (δικαιωματισμός, χιουμοράκι, οριακά παρενοχλητική σχόλια) που θεωρεί αυτονόητο ότι μπορούν να σχολιάζουν, να αστειεύονται ή να ξεπερνούν τα όρια με το γυναικείο σώμα. Πώς το βίωσες εσύ αυτό ως κινηματογραφίστρια; Πώς το βίωσε η Δανάη;
Δεν μας σόκαρε και τόσο, γιατί τέτοιες συμπεριφορές συναντάμε καθημερινά στο δρόμο, στο λεωφορείο, στη δουλειά μας κλπ. Οπότε τη στιγμή που συνέβαινε, αν και ένιωθα άβολα με ό,τι κινηματογραφούσα, δεν αντέδρασα.
Στη Δανάη αντίστοιχα πήρε χρόνο να επεξεργαστεί τι είχε συμβεί. Πού τελειώνει το χιούμορ και αρχίζει η παρενόχληση; Πόσες φορές όταν αντιδράμε, ακούμε την απάντηση “έλα μωρέ, πλάκα κάνω, για καλό το είπα”; Δυστυχώς έχουμε συνηθίσει τη παρουσία της πατριαρχίας, αλλά παλεύουμε αυτό να αλλάξει.
Παραλαμβάνοντας τον Χρυσό Αλέξανδρο του τμήματος Newcomers στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης
Πιστεύεις ότι το σινεμά ξεκινά χρήσιμους διαλόγους με την αληθινή ζωή; Βλέποντας την ιστορία της Δανάης σε μεγάλη οθόνη, με τι σκέψεις θα ήθελες να βγουν από την αίθουσα οι γυναίκες που σκέφτονται να γίνουν δότριες ωαρίων; Τι θα ήθελες να συναισθανθούν και με τι να προβληματιστούν οι άντρες θεατές; Και σε μία μεγαλύτερη κλίμακα: πόσο θα μπορούσε ένα τέτοιος διάλογος να προβληματίσει και να φέρει αλλαγές εκεί που χρειάζονται: θεσμικά και νομοθετικά;
Αυτός είναι ο στόχος! Η ταινία τελείωσε, τώρα προσπαθούμε με κάθε αφορμή να ανοίξουμε τον διάλογο για τη δωρεά ωαρίων και τη γυναικολογική βία. Θα ήθελα οι νέες γυναίκες να μην είναι βορά των διαφημίσεων στο instagram. Το τι κάνει η κάθε γυναίκα με το σώμα της είναι δική της επιλογή. Θα ήθελα όμως το ντοκιμαντέρ να εμπνεύσει τις εν δυνάμει δότριες να διεκδικήσουν την ενημέρωση και τη φροντίδα που τους αξίζει.
Ως προς τους άντρες θεατές, θα ήθελα ζητήματα ταμπού όπως η γυναικολογική βία και οι παραβιαστικές συμπεριφορές να αποκτήσουν περισσότερη ορατότητα και να προβληματιστούν για το πώς εκείνοι συμπεριφέρονται σε συναδέλφισσες, φίλες και συντρόφους τους.
Θεσμικά και νομοθετικά το αίτημά μας είναι να παρακολουθούνται οι δότριες μετά τη δωρεά. Ενας τέτοιος νόμος θα έδινε απαντήσεις σχετικά με πιθανές μακροπρόθεσμες παρενέργειες.
Με την ομάδα των συνεργατών της
Θα συνεχίσεις να κάνεις τέτοια, «προσωπικά» ντοκιμαντέρ; Αυτό είναι το είδος που αγαπάς; Ετοιμάζεις κάτι άλλο;
Ναι! Με εμπνέουν οι χαρακτήρες που παλεύουν να μείνουν ανεξάρτητοι σε ένα τόσο καπιταλιστικό κόσμο. Για το επόμενο ντοκιμαντέρ μου έχω ξεκινήσει έρευνα με άτομα που έχουν Only Fans, σε παραγωγή της Kalibu Productions. Είναι όμως πολύ νωρίς, πρόσφατα ξεκινήσαμε αιτήσεις για χρηματοδότηση. Fingers crossed!
Τελικά Μαίρη, πόσο κοστίζει το γυναικείο σώμα;
Πολλά και τίποτα. Συμπτωματικά στις 14 Οκτωβρίου, μια μέρα πριν την Αθηναϊκή πρεμιέρα μας, ξεκινά η δίκη της κλινικής γονιμότητας στα Χανιά. Κάθε χώρα και κάθε επιχείρηση βάζει άλλη τιμή στο γυναικείο σώμα. Στην Ελλάδα μια δότρια ωαρίων αποζημιώνεται με 1000-2000 ευρώ, στην Ιταλία 0, ενώ στην Αμερική διαφημίσεις υπόσχονται πληρωμή μέχρι και 50.000 δολάρια. Διάβασα ένα άρθρο για γυναίκες στο Ιράν που πουλούσαν τα μαλλιά τους. Μια γνωστή προσπάθησε να πουλήσει τις πατούσες της, αλλά ήθελε πολύ ενασχόληση και το άφησε. Βομβαρδιζόμαστε με διαφημίσεις και εναλλακτικές ως προς το τι μπορούμε να πουλήσουμε για να έχουμε τη ψευδαίσθηση ότι το κόστος το ορίζουμε εμείς.
Το «Δεν Κοστίζει Τίποτα» κάνει πρεμιέρα στις ελληνικές αίθουσες την Πέμπτη 10 Οκτωβρίου. Δείτε αναλυτικά τις προβολές σε όλη την Ελλάδα στην επίσημη σελίδα του CineDoc