Λίγα κινηματογραφικά είδη είναι τόσο ασταθή όσο η εφηβική κωμωδία. Στην καλύτερη εκδοχή της, είναι ικανή να προσφέρει οξυδερκή και πολιτισμικά διαχρονικά έργα. Στη χειρότερη, καταλήγει σε κενές απομιμήσεις που κυνηγούν online τάσεις ή 2000s νοσταλγία, υποτιμώντας το ίδιο τους το κοινό.
Η δεκαετία του 2000 αποτέλεσε ορόσημο του είδους, αποτελεί παράλληλα και χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αντίφασης καθώς είναι μια περίοδος που γέννησε εμβληματικές ταινίες αλλά και έναν καταιγισμό από επιφανειακές παραγωγές.
Το «Forbidden Fruits» της Μέρεντιθ Αλοβάι, επιστρέφει εσκεμμένα σε αυτή την εποχή. Αισθητικά αλλά και θεματικά, επιχειρώντας να ανασυστήσει το είδος για ένα σύγχρονο κοινό.
Τοποθετημένη σε ένα εμπορικό κέντρο στο Τέξας, συνδυάζοντας στοιχεία μαγείας, σάτιρας και εφηβικού δράματος, η ταινία διαθέτει μια ενδιαφέρουσα αφετηρία. Το ενδιαφέρον όμως χάνεται γρήγορα, όταν γίνεται πλέον έκδληλο πως επιδιώκει τόσο εσκεμμένα να γίνει το επόμενο φαινόμενο.
Η πρωτοτυπία της ταινίας είναι αξιέπαινη, ωστόσο το κατά πόσο καταφέρνει να ανταποκριθεί πλήρως στις φιλοδοξίες της παραμένει ανοιχτό προς συζήτηση.
Η φεστιβαλική φρενύδιτα που ακολούθησε μετά την πρεμιέρα της στο SXSW καθώς και η στρατηγικά επιτυχημένη καμπάνια προώθησης στα σόσιαλ μίντια, έσπευσε να τη συγκρίνει με αγαπημένα cult έργα, με ορισμένους να τη χαρακτηρίζουν ήδη «instant cult classic». Ωστόσο, αυτός ο χαρακτηρισμός λέει περισσότερα για το σύγχρονο τρόπο κατανάλωσης της κουλτούρας παρά για την ίδια την ταινία.
Η έννοια του «άμεσου cult κλασικού» είναι εκ φύσεως αντιφατική. Το cult status δεν απονέμεται κατά την πρεμιέρα ούτε κατασκευάζεται μέσω marketing. Διαμορφώνεται σταδιακά, μέσα από τη σχέση που αναπτύσσει το κοινό με την ταινία: επαναλαμβανόμενες προβολές, συλλογικές εμπειρίες και inside jokes που επιβιώνουν σε βάθος χρόνου.
Mean Girls,2004
Οι cult ταινίες δεν καταναλώνονται, υιοθετούνται. Το να τους αποδίδεται αυτός ο τίτλος πρόωρα δεν είναι μόνο βιαστικό, αλλά αποδυναμώνει την ίδια τη σημασία του.
Στην περίπτωση του «Forbidden Fruits», αυτή η ένταση είναι εμφανής. Η ταινία δείχνει συχνά υπερβολικά συνειδητοποιημένη για το αποτύπωμα που επιδιώκει να αφήσει. Οι επιρροές της δεν αναδύονται οργανικά, αλλά παρουσιάζονται ως προσεκτικά τοποθετημένα σημεία αναφοράς.
Για όσους μάλιστα έζησαν την εποχή που επικαλείται και δεν την γνώρισαν απλώς μέσα από ψηφιακά φίλτρα νοσταλγίας, αυτή η κατασκευασμένη αίσθηση είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Αυτό που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως φόρος τιμής, συχνά καταλήγει να μοιάζει με επιφανειακό pastiche.
The Craft,1996
Παρά τις αδυναμίες της βέβαια, θα ήταν άδικο να θεωρηθεί πως η ταινία στερείται φιλοδοξίας. Η Αλοβάι επιχειρεί ένα υβρίδιο τρόμου και camp, μέσα από μια μαξιμαλιστική προσέγγιση της σύγχρονης θηλυκότητας.
Στις καλύτερες στιγμές της, αξιοποιεί μια πιο αιχμηρή ματιά πάνω στην κατασκευή της «κοριτσίστικης» εικόνας. Ωστόσο, αυτές οι ιδέες συχνά υπονομεύονται από τονικές ασυνέπειες και μια επιμονή σε χονδροειδές χιούμορ που εξαντλεί αντί να ενισχύει το αποτέλεσμα.
Ακόμη πιο προβληματική είναι η απεικόνιση των χαρακτήρων. Παρά τις φαινομενικές φεμινιστικές προθέσεις, η ταινία καταφεύγει σε απλοϊκές, υπερβολικές καρικατούρες που τελικά αποδυναμώνουν το μήνυμά της. Εκεί όπου θα μπορούσε να υπάρξει οξυδέρκεια, προκύπτει επιφανειακότητα, κάτι που παρατηρείτε συχνά όταν το στιλ συγχέεται με την ουσία.
Jawbreaker,1999
Παράλληλα, η πορεία της ταινίας υπερτονίζει και τον ρόλο που παίζει η ψηφιακή κουλτούρα στη σύγχρονη κινηματογραφική εμπειρία. Πλατφόρμες όπως το TikTok μπορούν να μετατρέψουν μια σκηνή σε viral φαινόμενο μέσα σε λίγες ώρες. Όμως η ταχύτητα δεν ισοδυναμεί με διάρκεια.
Η διαδικτυακή απήχηση είναι εφήμερη και η πολιτισμική αντοχή απαιτεί χρόνο, κάτι που η νέα γενιά αρνείται πεισματικά να καταλάβει.»
Η πρόωρη απόδοση του χαρακτηρισμού «cult» ενέχει και έναν άλλο κίνδυνο καθώς θέτει άτυπα όρια. Υποδηλώνει πως η ταινία απευθύνεται εξαρχής σε ένα περιορισμένο κοινό, προδιαγράφοντας την πορεία της αντί να της επιτρέψει να εξελιχθεί οργανικά, καθορίζοντας τις προσδοκίες πριν ακόμη διαμορφωθούν.
Το αν το «Forbidden Fruits» θα αποκτήσει τελικά μια αφοσιωμένη βάση θεατών παραμένει ανοιχτό. Ορισμένα από τα πιο εκκεντρικά του στοιχεία ίσως βρουν ανταπόκριση με την πάροδο του χρόνου. Όμως αυτή η διαδικασία δεν μπορεί να επιβληθεί ούτε να προβλεφθεί.
Η ιστορία του cult κινηματογράφου βασίζεται στην υπομονή, την επανεκτίμηση και τη συλλογική εμπειρία. Κάθε προσπάθεια επιτάχυνσης αυτής της διαδικασίας αφαιρεί από την ουσία της. Αν το «Forbidden Fruits» πρόκειται να αντέξει στον χρόνο, θα το καταφέρει μόνο του, μέσα από το κοινό που θα επιλέξει να επιστρέψει σε αυτό. Οτιδήποτε άλλο δεν είναι πολιτισμική καταξίωση. Είναι προιόν μάρκετινγκ, που όσο επιμελημένο κι αν είναι, σπάνια αφήνει πραγματικό αποτύπωμα.
The Rocky Horror Picture Show,1975