Το «Uchronia» του Φιλ Ιερόπουλου φτάνει στη φετινή Berlinale σαν ιδανική προφητική απάντηση στο θέμα που προέκυψε ήδη από την πρώτη ημέρα του Φεστιβάλ με τον Βιμ Βέντερς να δηλώνει πως το σινεμά δεν πρέπει να είναι πολιτικό, αποφεύγοντας να απαντήσει μια ερώτηση για τη γενοκτονία στη Γάζα.
Οχι μόνο γιατί είναι μια βαθιά πολιτική ταινία, όπως άλλωστε ήταν και «ORFEAS2021» και το «Avant-Drag!», οι δύο προηγούμενες ταινίες των ΦΥΤΑ, αλλά γιατί διαπραγματεύεται έννοιες όπως η σιωπή, ο φόβος της ελεύθερης έκφρασης, τη φασίζουσα στροφή της Ευρώπης, την απαρχή και το τέλος των επαναστάσεων με τον τρόπο που τις ξέραμε και την επανεφεύρεσή τους στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο «Uchronia», ο τάφος του Αρθούρου Ρεμπό είναι γεμάτος από κουτιά αγνώστου προελεύσεως που περιέχουν μέσα newsreels από απροσδιόριστες εποχές, αποκόμματα ειδήσεων και διάφορα τεχνολογικά παραφερνάλια σε μια προφητική ανάγνωση από την αρχή του 20ου αιώνα μέχρι και το σήμερα - και το αύριο. Μια ταινία - το ίδιο ρομαντική, καταραμένη, παθιασμένη και ποιητική όσο και ο κεντρικός της ήρωας - που αποτελείται από μικρά μανιφέστα, μεγάλες ιδέες, θρυλικούς επαναστάτες και φιγούρες της queer και της ποπ κουλτούρας, σε ένα παλίμψηστο που ανοίγει και κλείνει συζητήσεις, προκαλώντας στο θεατή πολλαπλές διεγέρσεις με κυριότερη αυτή του «που πάμε από δώ και πέρα».
Το 76ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου διεξάγεται φέτος από τις 12 μέχρι και τις 22 Φεβρουαρίου. Οπως κάθε χρόνο, το Flix βρίσκεται εδώ για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες μέσα από το ειδικό τμήμα του που ανανεώνεται συνεχώς.
Nα συνεχίσουμε να ρίχνουμε το σύστημα εμείς. Οσο μπορούμε, με αυτά που λέμε και αυτά που κάνουμε να δημιουργούμε βραχυκυκλώματα γιατί γενικότερα όλο αυτό που συμβαίνει δεν είναι βιώσιμο.»
Το Flix συνάντησε τον Φιλ Ιερόπουλο που υπογράφει τη σκηνοθεσία και τον Φοίβο Δούσο που υπογράφει το σενάριο του «Uchronia» στο Βερολίνο, λίγες μέρες πριν την παγκόσμια πρεμίερα της ταινίας. H πρώτη ερώτηση - όπως ίσως και οι υπόλοιπες - ήταν αναπόφευκτη.
Είναι η τέχνη πολιτική;
Φιλ: Αρχικά, το να σχολιάσει κανείς και μόνο τις δηλώσεις του Βιμ Βέντερς είναι κάτι ξεπερνά το θέμα της Παλαιστίνης. Το να λέει ότι το σινεμά δεν είναι πολιτικό, σημαίνει πως είναι, ξέρω γω, αγράμματος, πως έχει πάθει άνοια, πως δεν τον αφορά καθόλου πως θα σκεφτόμαστε στο μέλλον για τις ταινίες του και είπε να τα κατουρήσει όλα και να τα κάνει κομμάτια; Περιμέναμε μεγαλύτερη αντίδραση και αποσύρσεις ταινιών, αλλά το τοπίο μοιάζει πιο άνευρο εδώ στη Γερμανία.
Εσείς σκεφτήκατε να αποσύρετε την ταινία;
Φιλ: Βρεθήκαμε σε θέση διλήμματος και ήμασταν πολύ κοντά.
Φοίβος: Προσπαθούμε να βρούμε ένα τρόπο οποιαδήποτε απόφαση πάρουμε να έχει ένα πολιτικό αποτύπωμα. Ακριβώς επειδή πιστεύουμε πως το σινεμά είναι πάντα πολιτικό, θέλουμε να έχουμε μια πολιτική ταυτότητα και μια πολιτική θέση. Αν υπήρχε ένα μαζικό κίνημα αποχωρήσεων, θα αποσύραμε κι εμείς την ταινία.
Εδώ έρχεται και ακουμπάει μια φράση από την ταινία «You are not allowed to speak about Palestine» και αυτό που συμβαίνει μετά.
Φιλ: Ναι. λέγεται αυτό και χαλάει η εικόνα.
Φοίβος: Είναι ακριβώς αυτό που συνέβη στην συνέντευξη Τύπου της κριτικής επιτροπής, όταν ο Βέντερς είπε ό,τι είπε και ξαφνικά «έπεσε» η σύνδεση στο streaming της Berlinale. Επεσε το σύστημα που λέμε και στην Ελλάδα.
Να συνεχίσουμε να μιλάμε και ας πέφτει το σύστημα;
Φοίβος: Βασικά, να συνεχίσουμε να ρίχνουμε το σύστημα εμείς. Οσο μπορούμε, με αυτά που λέμε και αυτά που κάνουμε να δημιουργούμε βραχυκυκλώματα γιατί γενικότερα όλο αυτό που συμβαίνει δεν είναι βιώσιμο. Ειδικα αυτό που συναντήσαμε εδώ, ανθρώπους που είναι τρομοκρατημένοι να μιλήσουν γιατί φοβούνται όχι μόνο ότι δεν θα πάρουν χρηματοδότηση για τις ταινίες τους αλλά ότι θα μπουν σε μαύρες λίστες, θα χάσουν τη δουλειά τους, θα χάσουν τη βίζα τους. Γυρνάμε σε ένα πολύ θεμελιώδες ερώτημα για το τι είναι η ελευθερία του λόγου, τι είναι η τέχνη, ποια είναι η σχέση της τέχνης με τους θεσμούς. Για πολλά χρόνια είχε δημιουργηθεί η ψευδαίσθηση ότι ειδικά στην Ευρώπη μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, να λες ό,τι θέλεις μέσα και έξω από το έργο σου. Και τώρα βρισκόμαστε σε μια αμηχανία ότι στην πραγματικότητα δεν ισχύει τίποτε από όλα αυτά. Υπάρχει μόνο μια επίφαση πολιτικότητας και ριζοσπαστικότητας, αλλά όταν σφίξουν τα λουριά υπάρχει μια τρομοκρατία και μια συστολή για το τι επιτρέπεται να πεις και με ποιον τρόπο.
Silence=Death, το σύνθημα της Act Up που εμφανίζεται πολύ νωρίς στην ταινία έρχεται ίσως να συμπληρώσει αυτό το φόβο για τον οποιό μιλάμε τώρα. Αλλά μας πάει και σε μια άλλη ερώτηση σχετικά με την ταινία πια. Πόσο σας ενδιαφέρει κάποιος να αναγνωρίσει όλες τις αναφορές (κρυφές ή φανερές) που αποτελούν το παλίμψηστο του «Uchronia»;
Φοίβος: Η ταινία έχει άπειρες αναφορές. Κανείς δεν περιμένει από κανέναν να τις αναγνωρίσει και να δώσει πανελλήνιες μετά το τέλος της ταινίας! Πολλοί που είδαν την ταινία μας είπαν ότι παρόλο που δεν αναγνωρίζουν τις αναφορές, ένιωσαν με την ταινία μια συναισθηματική μετατόπιση. Το οποίο είναι από μόνο του πολύ ωραίο.
Φιλ: Και υπήρξαν και κάποιοι που σημείωσαν κάποια από τα ονόματα ή τις αναφορές στην ταινία για να διαβάσουν περισσότερο γι' αυτά μετά την ταινία. Αυτός ο κινηματογράφος ο οποίος θέτει μια σειρά πολλαπλών αναφορών που σε ρίχνει εκτός πολλές φορές γιατί νιώθεις ότι κάπως πρέπει να έχεις έρθει «διαβασμένος» στην προβολή, έχει υπάρξει. Και κάπως το έχουμε ξεχάσει. Ο Γκοντάρ αυτό έκανε. Είτε σου αρέσει είτε όχι, είτε απόμονώνεις μόνο μια περιοδό του σαν την πιο αγαπημένη, είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο του κινηματογράφου που δεν ένιωθε ότι έπρεπε να δικαιολογηθεί για αυτό που κάνει. Ναι, ο κινηματογράφος μπορεί να είναι και έτσι: πάρα πολύ περίπλοκος, σε σημεία εκπαιδευτικός. Θεωρώ ότι διδακτική δεν είναι η ταινία μας.
Είναι ωραίο το παιχνίδι της αναρώτησης αν αυτό που λέγεται κάθε φορά στην ταινία είναι κάτι που έχει γραφτεί για την ταινία ή είναι κάτι που προϋπήρχε...
Φιλ: ... ή κάτι που δημιουργήθηκε εκείνη τη στιγμή που λέγεται. Νομίζω ότι είναι πολύ κεντρικό στοιχείο της ταινίας είναι ότι καθόλη τη διάρκεια βλέπεις τη διαδικασία της δημιουργίας της εικόνας και του λόγου. Σπάει με διάφορους τρόπους το τι σημαίνει μια εικόνα και μια ομιλία.
Φοίβος: Εμένα με ενδιαφέρει σε αυτό το θέμα, τι είναι τελικά αυτό που θεωρούμε αρχειακό. Για παράδειγμα, υπάρχουν σημεία της queer ιστορίας που δεν μπορούμε να τα γνωρίζουμε γιατί σβήστηκαν. Αυτό που κάνουμε είναι ότι τα δημιουργούμε και ταυτόχρονα λειτουργούν και αρχειακά τη στιγμή που δημιουργούνται. Είναι ωραίο να συμπληρώνεις ένα παζλ με κομμάτια που υπάρχουν και κομμάτια που θα θέλαμε να υπάρχουν για να μπορούμε να είμαστε εδώ που είμαστε. Εμπνευστήκαμε και από το φιλμ των Λιονέλ Σουκάζ και Γκι Οκενγκεμ με τίτλο «Ο Αιώνας της Ομοφυλοφιλίας», όπου υπάρχει άπειρο αρχειακό υλικό που αν τα αναζητήσεις ανακαλύπτεις ότι είναι όλα μυθοπλασία.
Ο στίχος "Νιώθω εγκλωβισμένος ανάμεσα σε κόσμους που δεν μου δίνουν απαντήσεις" από το "Μια Εποχή στην Κόλαση" είναι πολύ μαϊλενιαλιακό. Αυτό που ζούμε τώρα, το Post-internet despair: δεν αισθανόμαστε ότι η πολιτική έχει απαντήσεις, ότι οι προσωπικές σχέσεις έχουν απαντήσεις, και δεν αισθανόμαστε ότι και η τέχνη έχει απαντήσεις. Και παρόλα αυτά, μέσα από αυτήν την απογοήτευση, εγώ θεωρώ ότι στην ταινία υπάρχει μια ελπίδα.» - Φοίβος Δούσος
Ας γυρίσουμε στα βασικά. Γιατί ο Ρεμπό;
Φιλ: Με το «Avant-Drag» κάναμε μια ταινία για το πως το queer community απαντά σε μια σειρά από συντηρητικισμούς και φασισμούς μια συγκεκριμένης κοινωνίας, της ελληνικής, και, ξαφνικά, βρισκόμαστε στην άκρη του κόσμου να μιλάμε με αφορμή την ταινία με άτομα που η ταινία τους μιλούσε για τη ζωή τους. Και ήταν πολύ αποκαλυπτικό αυτό. Γιατί συνειδητοποιήσαμε ότι η έννοια του oppression είναι παντού στον κόσμο η ίδια αλλά και η έννοια της ελπίδα που εμάς μας αρέσει, την έχει ο κόσμος πολύ ανάγκη. Συνειδητοποιήσαμε δηλαδή πως κάναμε μια ταινία local, αλλά όχι και ακριβώς... Και έτσι σκεφτήκαμε με την επόμενη ταινία να βγούμε από την Ελλάδα και να μιλήσουμε λίγο πιο γενικά. Τι είναι αυτό το γενικά; Η Ευρώπη. Τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή και έχουμε μια επιστροφή στο φασισμό. Ή αυτό που για μένα είναι το πιο ενδιαφέρον ερώτημα, τι συνέβη και το ξεχάσαμε ότι αυτό υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα να ξανασυμβεί. Και επίσης, γιατί χάσαμε την ελπίδα για την επανάσταση και την ουτοπία και μας φαίνονται πλέον αστεία, γραφικά κλισέ. Για να απαντήθεί αυτό, πρέπει κάποιος να πάει πίσω στη φάση που βρισκόμασταν μεταξύ εποχής των επαναστάσεων και των ουτοπιών και της βιομηχανοποίησης του φασισμού. Ουσιατικά μιλάμε για πριν από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και ειδικότερα για το πέρασμα από τον 19ο αιώνα στον 20ο. Εκεί συναντάς τον Ρεμπό, ο οποίος έχει γνωρίσει τις κομμούνες, έχει πιστέψει στην επανάσταση, φτιάχνει ένα έργο που είναι ακραία ρηξικέλευθο με πάρα πολλούς τρόπους και συγχρόνως έχει μια αδιανόητα queer για τα δεδομένα της εποχής - ή και για σήμερα - σχέση. Και ξαφνικά συνειδητοποιούμε ότι ο αυτός ο άνθρωπος συμπυκνώνει πάρα πολλά πράγματα, όπως και το «Μια Εποχή στην Κόλαση», γραμμένο σαν παραλήρημα, συμπυκνώνει μια σειρά από προφητικά πράγματα που έχουν να κάνουν με τραγωδίες του 20ου αιώνα.
Φοίβος: Οταν ο Φιλ μου είπε ότι διάβασε ξανά το «Μια Εποχή στην Κόλαση» και ανακάλυψε ότι είναι πολυ πολιτικό, το διαβάσα ξανά κι εγώ. Στο μυαλό μου το είχα σαν ένα ρομαντικό, καταραμένο έργο, αλλά δεν θυμόμουν ότι είχε τόσο έντονο πολιτικό λόγο. Υπάρχουν στίχοι όπως «Μου προκαλεί η πατρίδα τρόμο». Ή η κριτική που κάνει στην εργασία σαν συνθήκη καταπίεσης που προλαβαίνει τα 60s. Ή μια queer τοποθέτηση που κάνει ότι πρέπει να βρούμε νέους τρόπους γύρω από την αγάπη. Υπάρχουν τρεις ματαιώσεις στον Ρεμπό. Η ματαίωση του γκομενικού, η ματαίωση της επανάστασης και υπάρχει και η ματαίωση της τέχνης γιατί πήγε στο Παρίσι να βρει τους πεφωτισμένους ποιητές και απογοήτεύτηκε. Αυτές οι απογοητεύσεις ταιριάζουν με αυτό που ζούμε σήμερα. Ο στίχος «Νιώθω εγκλωβισμένος ανάμεσα σε κόσμους που δεν μου δίνουν απαντήσεις» είναι πολύ μιλένιαλιακό. Αυτό που ζούμε τώρα, το Post-internet despair: δεν αισθανόμαστε ότι η πολιτική έχει απαντήσεις, ότι οι προσωπικές σχέσεις έχουν απαντήσεις, και δεν αισθανόμαστε ότι και η τέχνη έχει απαντήσεις. Και παρόλα αυτά, μέσα από αυτήν την απόγοητεύση, εγώ θεωρώ ότι στην ταινία υπάρχει μια ελπίδα.
Για μας η Ελλάδα είναι λίγο "I don't know her" σε αυτήν την ταινία. Νομίζω πως μετά το "Avant-Drag!" τελειώσαμε με την Ελλάδα. Την κάναμε την τοποθέτησή μας. Ως ΦΥΤΑ έχουμε και ένα άρθρο με τους "100 Xειρότερους Ελληνες" που αναφέρει ακριβώς προς τα ποιους στρέφεται η επίθεσή μας ως καλλιτέχνες. Είναι λίγο "waste land" η Ελλάδα, όπως έλεγε και ο Τ.Σ. Ελιοτ.» - Φιλ Ιερόπουλος
Η ταινία σε αφήνει με μια μελαγχολία για όλα αυτά που κάποτε πιστέψαμε και χαθήκανε...
Φιλ: Θεωρώ ότι ο «ORFEAS2021» τελειώνει πολύ ματαιωτικά, το «Avant-Drag!» ήταν η απόφαση κενλοουτσική να τελειώνει με αυτήν την ελπιδοφόρα αίσθηση του togetherness. Είναι και αυτό έφεραν τα άτομα του «Avant-Drag!» στην ταινία που ήταν πολύτιμο . Εμείς θα έλεγα ότι είμαστε πιο σκοτεινοί. Αλλά δεν πιστεύω ότι το «Uchronia» είναι απαισιόδοξο. Εχει πριν το τέλος μια φράση που λέει ο Αντόνιο Γκράμσι ότι «είμαι απαισιόδοξος λόγω της πραγματικότητας, αλλά έχω μια αισιοδοξία λόγω της επιθυμίας μου να την έχω».
Φοίβος: Νόμιζω ότι αυτή τη στιγμή, το να μην αποδεχτούμε ότι δεν υπάρχει τίποτα είναι ένας αγώνας. Το να είσαι εδώ και να ακούς ανθρώπους να λένε ότι το σινεμά δεν είναι πολιτικό, ενώ η Γερμανία κατά πάσα πιθανότητα θα έχει σε λίγο ακροδεξιά κυβέρνηση είναι λίγο η φάση «να το κλείσουμε το μαγαζάκι». Εμείς παλεύουμε για να μην το κλείσουμε.
Beauty or Woke? Από τα πιο ενδιαφέροντα διλήμματα που θέτει η ταινία.
Φοίβος: Βρίσκομαστε συχνά μπροστά σε διάφορες συζητήσεις πολωτικές, που στην πραγματικότητα είναι ο,τι να ναι. Το αν πρέπει η τέχνη να είναι όμορφη ή woke, λες και αυτό είναι οι μόνες απόψεις για την καλλιτεχνική δημιουργία. Παρά πολλοί άνθρωποι και κοντινοί μας μπλέκονται σε συγκρούσεις που στην πραγματικότητα είναι τελείως αποπροσανατολιστικές σε σχέση με αυτό που θα πρέπει να είναι οι πραγματικές μας αναζητήσεις.
Φιλ: Εχει να κάνει αυτό με εκείνο που λέει ο Μαρκ Φίσερ ότι από τα 90s και μετά ξεκινάει μια περίοδος όπου η καλλιτεχνική δημιουργία δεν έχει να κάνει με πρωτοπορία αλλά με αναφορά σε άλλες προηγούμενες εποχές. Αρχίζει δηλαδή μια περίοδος στην τέχνη όπου δεν αναρωτιέσαι τι θέλεις να κάνεις, αλλά σαν να κάνεις μια άσκηση μιας αισθητικής, μιας τοποθέτησης. Επειδή είμαι συλλέκτης early 80s new wave καταστάσεων, έβλεπες ότι υπήρχαν μουσικά συγκροτήματα που δεν θεωρούσαν ότι πρέπει να είναι goth ή πρέπει να είσαι ποπ, αλλά ότι μπορείς να είσαι απ'όλα και όλα αυτά να συνυπάρχουν στο ίδιο έργο. Ολα μοιάζουν με άσκηση ύφους πια και στην άσκηση ύφους δεν σου επιτρέπεται να συμπεριλάβεις αντικρουόμενα στοιχεία στο ίδιο έργο. Κάπως έχουμε φτάσει σε μια εποχή όπου όλοι σου λένε πως «αυτό γίνεται έτσι». Δεν θα συζητούσες ποτέ με τον Τζίγκα Βερτόφ ότι «δεν μπορείς να κάνεις πολιτική ταινία αν δεν έχεις αφήγηση». Θα σου απαντούσε «δεν ξέρω τι εννοείς».
Φοίβος: Μπαίνουμε σε έναν culture war δρόμο που έχει προκάτ απαντήσεις. Και σαν να πρέπει να πάρουμε θέση για πράγματα που πραγματικά δεν μας αφορούν. Θα πρέπει να αποδεχτώ ότι υπάρχει μια woke agenda. Θα πρέπει να αποδεχτώ ότι υπάρχει αντικειμενική ομορφιά. Με αυτόν τον τρόπο εμείς χάνουμε όλα μας τα εργαλεία.
Φιλ: Ενα από τα πιο αγαπημένα μου πράγματα σε σχέση με αυτήν την ταινία είναι ότι υπάρχουν διάφορα «love letters» προς παραλήπτες, τύπου «αν ήθελα να κάνω beautiful narrative» γίνεται ανάμεσα στο λεπτό εκείνο και εκείνο. Αν ήθελα έκανα και τέτοιο. Μέσα σε ένα πολύ πειραματικό αλαλούμ που έχουμε κάνει υπάρχουν βιρτουοζισμοί αισθητικοί, που αν θέλαμε θα το κάναμε «έτσι». Και το χρωστάμε λίγο σε αυτούς που πιστεύουν ότι είμαστε πολύ μεταμοντέρνοι και ότι μας ενδιαφέρει η έννοια της φόρμας και της ομορφιάς.
Φοίβος: Εμείς σαν δημιουργοί έχουν πολιτικές θέσεις πολύ συγκεκριμένες, παρόλα αυτά δεν θεωρώ ότι ένα καλλιτεχνικό έργο είναι ένα άρθρο σε μια εφημερίδα. Εχει αντιθέσεις, διαλεκτικές, αντιφάσεις.
Φιλ: Το ίδιο θα έπρεπε να ισχύει και για το πειραματικό σινεμά, το οποίο πολύ συχνά φοράει την «ταυτότητα».
«Το avant-garde ήταν μια αναγκαιότητα» και «Η pop art σκότωσε το avant-garde»
Φοίβος: Διάβαζα πράγματα από τον 19ο αιώνα. Είχα βρει περιοδικά που συζητούσαν οι φουτουριστές με τη ρώσικη πρωτοπορία και όλοι μιλούσαν σαν να είναι η τέχνη αυτή που θα φτιάξει έναν καινούριο κόσμο. Δεν είναι ότι κάνουμε ζωγραφίες και ποιήματα για να περάσει η ώρα. Κάπως φτιάχνουμε τα θεμέλια ενός νέου κόσμου. Το μόνο διαπραγματεύσιμο ήταν πώς θα μπορέσει αυτό να συμβεί.
Φιλ: Εγώ ήμουν σκληροπυρηνικός του avant-garde πριν γνωρίσω το Φοίβο. Ο Φοίβος που είναι μιλένιαλ μου είπε ότι πρέπει να βάλουμε την ποπ μέσα στα έργα μας. Και έτσι τώρα ανήκουμε σε ένα σύμπαν avant-pop που είναι νομίζω και το πιο ωραίο να ανήκει κανείς. Παρόλα αυτά αρχίζει σιγα σιγά η φάση με την ποπ και απογοητεύει τους μιλένιαλς που νόμιζαν ότι θα αλλάξουν τον κόσμο με το ιντερνετ. Και ανακαλύπτουν πως η φάση αυτή πηγαίνει προς το φασισμό και μήπως τελικά να ξαναπιάσουμε λίγο τα βιβλία γιατί δεν μας πήγε πολύ καλά με τα social media; Και αρχίζουν οι μιλένιαλς και εξαφανίζονται από τα social media. Και κάπως έτσι ξεκινάει μια συζήτηση: που βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή με την ποπ κουλτούρα; Μήπως την παραεμπιστευτήκαμε;
Φοίβος: Το AI και το Generative ΑΙ. αυτό που ζούμε δηλαδή με το ChatGPT και τα βίντεο. θέτουν ένα ερώτημα: τι ήταν αυτό το σύνολο πραγμάτων που χρησιμοποιήθηκε για να φτάσουμε εδώ; Ενα μεγάλο κομμάτι της ποπ κουλτούρας ήταν το προζύμι για τις εικόνες που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη.
Στην ταινία αναφέρονται και πολιτικοί (όπως η Μελόνι) και ο Ελον Μασκ, δεν υπάρχει όμως καμία ευθεία αναφορά σε κάτι ελληνικό. Γιατί αυτό;
Φιλ: Για μας η Ελλάδα είναι λίγο «i don't know her» σε αυτήν την ταινία. Νομίζω πως μετά το «Avant-Drag!» τελειώσαμε με την Ελλάδα. Την κάναμε την τοποθέτησή μας. Ως ΦΥΤΑ έχουμε και ένα άρθρο με τους «100 χειρότερους Ελληνες» που αναφέρει ακριβώς προς τα ποιους στρέφεται η επίθεσή μας ως καλλιτέχνες. Είναι λίγο «waste land» η Ελλάδα, όπως έλεγε και ο Τ.Σ. Ελιοτ.
Ο Αλαν Τούρινγκ είναι μια κυρίαρχη φιγούρα μέσα στην ταινία - και από τις πιο συγκινητικές. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να τον συμπεριλάβετε στους «επαναστάτες» της «Uchronia»;
Φοίβος: Ο Ρεμπό στην ταινία συναντά επαναστάτες. Ο Τούρινγκ δεν ήταν επαναστάτης αλλά ανοίγει μια νέα εποχή στη σχέση μας με τη γνώση επειδή εφευρίσκει τους υπολογιστές. Επίσης είναι ένα gay ατομο που αυτοκτονεί επειδή καταδικάζεται λόγω της ομοφυλοφιλίας του, παρόλο που λίγο πριν είναι ο υπεύθυνος για το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι φοβερό μάθημα γι' αυτό που λέμε assimilation.
Φιλ: Ενα queer άτομο ό,τι και να κάνει δεν θα κερδίσει ποτέ. Σταμάτησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, τι άλλο να κάνει;
Φοίβος: Υπάρχει η σχέση του Τούρινγκ με τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η σχέση του με το assimilation που λέμε εδώ και υπάρχει και ένα τρίτο σημείο, αυτό με την τεχνητή νοημοσύνη, γιατί ο Τούρινγκ είναι ο πατέρας της τεχνητής νοημοσύνης.
Φιλ: Και ανοίγει επίσης το θέμα της αυτοκτονίας. Ουσιαστικά, τι είναι το κεντρικό θέμα στον Ρεμπό; Οταν φτάνω στη γνώση και αποφασίζω ότι τα πράγματα είναι πάρα πολύ σκατά, τι κάνω; Αυτοκτονώ η όχι; Οπου αυτοκτονώ δεν σημαίνει μόνο αφαιρώ τη ζωή μου κυριολεκτικά, αλλά απομονώνομαι, γίνομαι αναχωρήτης ή μένω με αυτήν την κοινωνία. Ο Τούρινγκ δεν μπόρεσε.
Γιατί στην ίδια πρόταση η Βόρεια Κορέα και οι ΗΠΑ;
Φιλ: Υπάρχει ένα αστειάκι στην ταινία όπου ένας χαρακτήρας λέει «αυτά συμβαίνουν σε χώρες που γουστάρουν το απολυταρχικό θέαμα όπως η Βόρεια Κορέα και οι Ηνωμένες Πολιτείες». Το γράψαμε αυτό και το γυρίσαμε ένα χρόνο πριν - το είχαμε βρει ξεκαρδιστικό. Περνάει ένας χρόνος και κάνουμε previews με φίλους και σε αυτήν την ατάκα δεν γελάει ποτέ κανείς. Το ότι μέσα σε ένα χρόνο κάτι τόσο τραβηγμένο μοιάζει να ισχύει...
Και το «Uchronia». Γιατί;
O Σαρλ Ρενουβιέ που εφηύρε τον όρο, έγραψε το «Uchronia» τρία χρόνια μετά την «Εποχή στην Κόλαση». Δεν συνομιλούν τα δύο έργα, αλλά είναι ενδιαφέρον ότι γεννιούνται την ίδια εποχή . Η ουχρονία είναι το ίδιο κονσεπτ με την ουτοπία που την ξέρουμε όλοι. Ο Ρενουβιέ την ορίζει ως «μια ουτοπία του παρελθόντος», εμείς θα συμπληρώναμε μια «ουτοπία που υπάρχει εκτός του χρόνου».
Τι θα βάζατε μέσα στην κάψουλα από τα έργα σας ως ΦΥΤΑ για να τα βρουν το έτος 3035;
Φιλ + Φοίβος: Ενα transcript όλων των συνεντεύξεων μας.
Στην ταινία υπάρχει μια σειρά από no mores δικά σας - τι είναι το απόλυτο no more σας αυτή τη στιγμή;
Φιλ + Φοίβος: No more «το σινεμά δεν είναι πολιτικό».
To «Uchronia» του Φιλ Ιερόπουλου κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στο Forum Expanded του 67ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου την Τρίτη 17 Φεβρουαρίου στις 21.00 στο Cinema Betonhalle@Silent Green του Βερολίνου.
Το 76ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου διεξάγεται φέτος από τις 12 μέχρι και τις 22 Φεβρουαρίου. Οπως κάθε χρόνο, το Flix βρίσκεται εδώ για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες μέσα από το ειδικό τμήμα του που ανανεώνεται συνεχώς.