17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: Μετά το «The Act of Killing», ο Τζόσουα Οπενχαϊμερ μετρά την όραση του θύτη

ΦΕΣΤΙΒΑΛ / ΒΡΑΒΕΙΑ 14 MAR 2015  /  Λήδα Γαλανού

Τοποθετημένο και πάλι στη σύγχρονη Ινδονησία, το «The Look of Silence» πλησιάζει αφοπλιστικά κοντά τους θύτες μιας ιστορίας γραμμένης με αίμα.

Το παρακάτω κείμενο είναι αναδημοσίευση της κριτικής που γράφτηκε στη διάρκεια του Φεστιβάλ Βενετίας 2014.

Το νέο ντοκιμαντέρ του Τζόσουα Οπενχαϊμερ που με το «The Act of Killing» διεκδίκησε Οσκαρ, είναι τοποθετημένο στο ίδιο γεωγραφικό και πολιτικό ντεκόρ κι ακολουθεί την ίδια μέθοδο guerilla, στήνοντας την κάμερά του μπροστά σε ανθρώπους που γνωρίζουν μέρος του τι ακριβώς κάνει και εκτίθενται ανεπανόρθωτα μπροστά στα μάτια του κοινού. Αλλά δεν είναι αυτό που έχει σημασία: είναι ότι πλησιάζοντας τους ήρωές του σε απόσταση αναπνοής δεν αφήνει καμιά έξοδο διαφυγής για μια τεμπέλικη συνείδηση. Παρά την όποια σκηνοθετική, αισθητική παρέμβαση, την επιλογή του πού θα πέσει το βάρος, πού θα εστιάσει ο φακός, η αλήθεια είναι μόνο μία κι είναι εκείνη που παρουσιάζει το «The Look of Silence». Κι είναι παραπάνω από σοκαριστική, κάνοντας μια ταινία τεκμηρίωσης ν’ αγγίζει σουρεαλιστικά επίπεδα οδύνης.

Διαβάστε ακόμη: 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, Εναρξη με Ξυδάκη, υπερήλικες και νέο αέρα

lookofsilence 01 607

Στην ταινία ο Οπενχαϊμερ ακολουθεί σιωπηλά ένα νέο άντρα στην Ινδονησία του σήμερα. Η μητέρα του είναι ηλικιωμένη (103 με 140 ισχυρίζεται η ίδια πονηρά), ο πατέρας του κατάκοιτος, τυφλός, αδύναμος. Ο αδελφός του δεν υπάρχει πια, έπεσε θύμα της σφαγής του ενός εκατομμυρίου «κομμουνιστών» που εξόντωσε το 1965, μέσα σ’ ένα μήνα, η πραξικοπηματική ομάδα που ανέλαβε την εξουσία της χώρας. Ο άντρας, με το πρόσχημα του οπτομετρητή, ή και χωρίς αυτό, συναντά με τη σειρά όλα τα πρόσωπα που ήταν υπεύθυνα για τη σφαγή του αδελφού του, είτε έβαψαν τα χέρια τους με το αίμα του είτε «απλώς» έδωσαν εντολές. Η μέρα και ο τρόπος του φρικτού θανάτου του αναπαριστάται πολλές φορές μέσα στην ταινία, άλλοτε με τις χαμηλόφωνες προσευχές ενός συγκρατούμενού του που γλίτωσε και τώρα επισκέπτεται, διαλυμένος από τις μνήμες, τον τόπο του φονικού. Αλλοτε από τους «δήμιους» που περιγράφουν με λεπτομέρειες τη στρατηγική τους (πρέπει να πίνεις το αίμα των ανθρώπων που σκοτώνεις για να μην τρελαθείς, του κόψαμε το πέος και τον πετάξαμε στη θάλασσα αλλά επιβίωσε κι έτσι του κόψαμε το λαιμό), τελειώνοντας συχνά με αμυντική αμηχανία, «εσύ με ρώτησες, γι’ αυτό τα λέω…».

Διαβάστε ακόμη: 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, Μεγάλοι δημιουργοί αναζητούν την αλήθεια

lookofsilence 02 607

Η μέθοδος κι ο τρόπος του Οπενχαϊμερ είναι πια γνωστός για όσους έχουν δει το «The Act of Killing» κι έτσι η επίδραση της παρανοϊκής ειλικρίνειας της κάμεράς του είναι λίγο λιγότερο καθηλωτική – πράγμα σοκαριστικό από μόνο του, πότε προλάβαμε ν’ αναπτύξουμε ψυχραιμία απέναντι στο έγκλημα; Η παραγωγή του – και πάλι με executive producers τον Βέρνερ Χέρτσογκ και τον Ερολ Μόρις – λίγο πιο ακριβή, η φωτογραφία πιο καλοφωτισμένη, έστω κι αν σε στιγμές, ειδικά στην επαφή με τον πατέρα του ήρωα, η κάμερα ξεστρατίζει σε στιγμές εκμετάλλευσης της ανθρώπινης παρακμής. Το μεγαλείο, ωστόσο, της ταινίας βρίσκεται στην εν πολλοίς αυτοσυγκράτησή της, στον τρόπο που ακόμα και στο συγκινητικό φινάλε της, διακρίνει το χώρο ανάμεσα στην τερατωδία, την εκδίκηση και την παράλογη σκληρότητα για συγχώρεση, απλώς και μόνο επειδή η ζωή δεν μπορεί να συνεχιστεί αλλιώς. Γιατί φαίνεται ότι στην κοινωνία των ανθρώπων ακόμα και τα πιο υπέρογκα εγκλήματα καταλήγουν ν’ αντιμετωπίζονται με μια φυσικότητα και ν’ αφήνουν εμάς, τους θεατές, να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτά που βλέπουμε στην οθόνη είναι μια απλή καταγραφή της πραγματικότητας που ισχύει σήμερα.

Αναλυτικά το πρόγραμμα του φεστιβάλ και η λίστα ταινιών κάθε τμήματος στο επίσημο site του 17ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Το 17ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης – Εικόνες του 21ου Αιώνα πραγματοποιείται από τις 13 έως τις 22 Μαρτίου 2015, στις αίθουσες Ολύμπιον, Παύλος Ζάννας, Τζον Κασσαβέτης, Σταύρος Τορνές, Φρίντα Λιάππα και Τώνια Μαρκετάκη. Το Flix βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη και θα σας μεταφέρει καθημερινά την ατμόσφαιρα του Φεστιβάλ μέσα και έξω από τις αίθουσες

Διαβάστε περισσότερα:

Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας. Μάθετε περισσότερα.