Το νομοσχέδιο «σταθερότητας» που «αποσταθεροποιεί» το ελληνικό σινεμά

Ο νέος υπό ψήφιση νόμος για τον οπτικοακουστικό τομέα στην Ελλάδα με τον γενικό τίτλο «Greece on Screen» περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης, με πενταετή διάρκεια και ύψους 750.000.000 ευρώ με τίτλο «Greece on Screen» που καλύπτει όλους τους τομείς του οπτικοακουστικού τομέα στην Ελλάδα: από την εγχώρια κινηματογραφική παραγωγή, τη διανομή, την προσέλκυση ξένων παραγωγών στη χώρα, την τηλεόραση, τα βιντεοπαιχνίδια, δράσεις εξωστρέφειας και πολλά άλλα. Ανάμεσά τους και η ίδρυση Σχολής Τεχνικών Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών Μέσων, για δράσεις εκπαίδευσης και κατάρτισης, για την ανάδειξη της τεχνολογικής καινοτομίας στον οπτικοακουστικό τομέα, για την ανάδειξη και ψηφιοποίηση της κινηματογραφικής και οπτικοακουστικής κληρονομιάς.

Μια εβδομάδα, όμως, μετά το τέλος της δημόσιας διαβούλευσης για το επικείμενο νομοσχέδιο, η κινηματογραφική κοινότητα παραμένει ανήσυχη.

Ειρωνία πρώτη: Αν καταμετρήσει κανείς τις φορές που το ελληνικό σινεμά βρέθηκε σε αδιέξοδο, αυτό συνέβη ενόψει κάποιας κρατικής αλλαγής, θεωρητικά, «προς το καλό του», όπως ακριβώς συμβαίνει και τώρα με το επικείμενο νομοσχέδιο που περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα.

Ειρωνία δεύτερη: Το νομοσχέδιο προσβλέπει στην σταθερότητα του πλαισίου των χρηματοδοτικών εργαλείων που αφορούν τον οπτικοακουστικό τομέα στην Ελλάδα. Κι όμως είναι το ίδιο που αυτή τη στιγμή έχει προκαλέσει «αποσταθεροποίηση» στους κόλπους της ελληνικής κινηματογραφικής κοινότητας

Ενδεικτικά αναφέρουμε πως ανάμεσα στους σκοπούς του (που αναφέρονται στο άρθρο 74) ξεχωρίζει εις διπλούν η λέξη σταθερότητα:

Σκοπός του παρόντος Μέρους είναι η ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (εφεξής: Ο.Δ.Τ.) μέσω της θέσπισης σταθερού και συνεκτικού θεσμικού πλαισίου για την υλοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης, με έμφαση στον πολυετή προγραμματισμό και στη διασφάλιση της σταθερότητας και της προβλεψιμότητας των πόρων των χρηματοδοτικών εργαλείων του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία «Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας Α.Ε.» (εφεξής: Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ.)

Ειρωνία τρίτη: Ενα τέτοιας σοβαρότητας νομοσχέδιο, που ως μέρος της εθνικής δράσης για τα οπτικοακουστικά χαιρετίστηκε αρχικά από την κοινότητα, μπήκε για δημόσια διαβούλευση σε περιορισμένο χρόνο (από τις 7 Ιουλίου, συνολικά 12 ημέρες), χωρίς να αφήσει περιθώριο πραγματικής ανταλλαγής απόψεων, ιδεών, αλλαγών και λύσεων για περισσότερα από ένα σημεία που διατυπωμένα πλέον κρίθηκαν αμφιλεγόμενα.

Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

Με τη δημόσια διαβούλευση να έχει λήξει από την περασμένη Δευτέρα (20 Ιουλίου), σταχυολογούμε τις αντιδράσεις και τις επίσημες ανακοινώσεις φορέων προκειμένου να αντιληφθούμε τι κέρδος προέκυψε από τη δημόσια διαβούλευση και ποια είναι τα σημεία που βρίσκουν την κοινότητα ανήσυχη, ενόψει της ψήφισης του νομοσχεδίου - και στη συνέχεια της κρίσιμης εξειδίκευσης του στον εσωτερικό κανονισμό του ΕΚΚΟΜΕΔ.

1. Διαδικασίες με ισχύ νόμου

Το σημαντικότερο ίσως σημείο του νομοσχεδίου είναι ότι οι διατάξεις που αφορούν στις διαδικασίες αξιολόγησης, επιλογής και χρηματοδότησης των προτάσεων μέσω των Επιλεκτικών Προγραμμάτων βρίσκονται διατυπωμένες στο νομοσχέδιο και όχι στον ειδικό κανονισμό του ΕΚΚΟΜΕΔ. Μια επιλογή που μετατρέπει την ενδεχόμενη αλλαγή ή προσαρμογή σε νέες συνθήκες άκαμπτη και προβληματική.

Η Ενωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ το αναφέρει στο δελτίο Τύπου που απέστειλε μετά το πέρας της δημόσιας διαβούλευσης:

Ο εσωτερικός Κανονισμός του ΕΚΚΟΜΕΔ μετατρέπεται σε νόμο [...] Ζητήματα που αφορούν τον τρόπο λειτουργίας και τον εσωτερικό Κανονισμό Χρηματοδότησης του ΕΚΚΟΜΕΔ εισάγονται πλέον στο ίδιο το νομοσχέδιο, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου. Ρυθμίσεις που θα έπρεπε να μπορούν να βελτιώνονται και να προσαρμόζονται, έπειτα από διάλογο με τους επαγγελματίες του κλάδου, παγιώνονται νομοθετικά και θα απαιτούν κάθε φορά νέα νομοθετική παρέμβαση για να αλλάξουν.

Αίτημα που έγινε συντονισμένα από την ΕΣΠΕΚ και τα σωματεία ΣΑΠΟΕ, ASIFA HELLAS και ΠΑΚΤ, σε ένα κοινό μέτωπο αντίδρασης, για την κατάργηση των συγκεκριμένων διατάξεων δεν έγινε τελικά δεκτό.

2. Κεντρική Επιτροπή Αξιολόγησης

Ενα άλλο πρόβλημα του νομοσχεδίου ήταν ορισμός μιας Κεντρικής Επιτροπής Αξιολόγησης ως τελικής για τα επιλέξιμα προγράμματα χρηματοδότησης για το ελληνικό σινεμά. Καθώς και ο ασαφής ρόλων των αναγνωστών (readers) που μέχρι σήμερα υπήρχε σε λειτουργία.

Η αρχική πρόβλεψη για την 5μελή Κεντρική Επιτροπή Αξιολόγησης και Επιλογής την ήθελε να αποτελείται από τη Γενική Διευθύντρια Ελληνικού Κινηματογράφου του ΕΚΚΟΜΕΔ (η Αθηνά Καρτάλου κρατά σήμερα αυτή τη θέση), τη Γενική Διευθύντρια Οικονομικής και Διοικητικής Υποστήριξης του ΕΚΚΟΜΕΔ (τώρα η Αντιγόνη Μακρυγιάννη), τον Πρόεδρο του ΔΣ του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (τώρα ο ηθοποιός Ακης Σακελλαρίου), ή ένα πρόσωπο που θα υποδείξει το ΔΣ, τον Πρόεδρο του ΔΣ της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου (τώρα ο σκηνοθέτης Λευτέρης Χαρίτος), ή ένα πρόσωπο που θα υποδείξει το ΔΣ και ένα πρόσωπο (όλα με αποδεδειγμένη επαγγελματική εμπειρία στον κινηματογραφικό και οπτικοακουστικό τομέα) που θα υποδείξει το Υπουργείο Πολιτισμού. Αρα, με εξαίρεση το μέλος το προερχόμενο από την ΕΑΚ, μόνο εκπρόσωποι της Πολιτείας και εποπτευόμενων από το Υπουργείο Πολιτισμού φορέων.

Σύμφωνα με ενημέρωση από την ΕΣΠΕΚ, αποσύρθηκε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Πολιτισμού από την Κεντρική Επιτροπή Αξιολόγησης, αναφέροντας πως τώρα «την πλειοψηφία κατέχουν πλέον κινηματογραφιστές».

3. Αναγνώστες

Το θέμα των αναγνωστών, ατόμων δηλαδή που μέσω του ΕΚΚΟΜΕΔ θα αξιολογούσαν σχέδια ταινιών και σενάρια, ειδικά με τον αόριστο τρόπο που αναφέρεται μέσα στο υπό ψήφιση σχέδιο νόμου, άνοιξε πολλαπλά θέματα και συζητήσεις μέσα στους κόλπους της κοινότητας. Η ΕΣΠΕΚ μαζί με τα σωματεία ΣΑΠΟΕ, ASIFA HELLAS και ΠΑΚΤ ζήτησαν ο θεσμός των αναγνωστών να θωρακιστεί. Επίσης ζητήθηκε στα Επιλεκτικά Προγράμματα να οριστεί ότι οι αναγνώστες είναι Σκηνοθέτες, Σεναριογράφοι ή Παραγωγοί με αναγνωρισμένη επαγγελματική εμπειρία και συμμετοχές σε διεθνή φεστιβάλ του κόσμου ή βραβευμένες συμμετοχές σε καθιερωμένα ελληνικά φεστιβάλ κατά την τελευταία 15ετία.

Στις προτάσεις που έγιναν για τη δημόσια διαβούλευση τα σωματεία (η ΕΕΝ αλλά και ΕΣΠΕΚ μαζί με τα σωματεία ΣΑΠΟΕ, ASIFA HELLAS και ΠΑΚΤ) παραδέχτηκαν ότι ο θεσμός των αναγνωστών έχει επιμέρους αδυναμίες και θα μπορούσαν να γίνουν προτάσεις βελτίωσής του, αλλά πως διασφάλιζε μέχρι σήμερα την αναγκαία θεσμική απόσταση μεταξύ αξιολόγησης και τελικής διοικητικής απόφασης.

Η πρότασή τους ολοκληρωνόταν: «Πιστεύουμε κατ' αρχάς πως πρέπει να νομοθετηθεί ο θεσμός των αναγνωστών, που θα δίνουν τις τελικές αξιολογήσεις. Θα πρέπει να παραμείνουν τρεις στην κάθε αξιολόγηση και να υπάρχει 4ος σε περίπτωση που δυο βαθμολογητές αποκλίνουν σε μεγάλο βαθμό. Και το θεωρούμε αυτονόητο να κρίνουν τις ταινίες με πλήρη φάκελο παραγωγής (σκηνοθέτης, σεναριογράφος, παραγωγός, καλλιτεχνική ομάδα) και ποτέ ανωνύμως.»

Οι παραπάνω προτάσεις δεν εισακούστηκαν. Στο επίπεδο των αναγνωστών δεν έγινε καμία αλλαγή σε σχέση με όσα αρχικά αναφέρονταν στο σχέδιο νόμου.

4. Ανάκληση για λόγους «δημοσίου συμφέροντος»

Οπως γράψαμε στο Flix, ένα, ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα του σχέδιου νόμου ήταν η ρύθμιση που ανέφερε ότι «η απόφαση προέγκρισης χρηματοδότησης, καθώς και η σύμβαση χρηματοδότησης δύνανται να ανακαλούνται, να τροποποιούνται ή να καταγγέλλονται, εν όλω ή εν μέρει, με αιτιολογημένη απόφαση του αρμόδιου οργάνου του Ε.Κ.Κ.Ο.ΜΕ.Δ., για λόγους προστασίας του δημόσιου συμφέροντος, σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στον Κανονισμό του Προγράμματος.»

Ο κίνδυνος της «ελεύθερης» ερμηνείας της (ήδη προβληματικής διαχρονικά στην εφαρμογή της) έννοια του «δημόσιου συμφέροντος», μέσα στον οποίο ελλοχεύει φυσικά η πιθανότητα της λογοκρισίας, υπήρξε στο επίκεντρο αντιδράσεων. Μετά τη συντονισμένη επέμβαση της ΕΣΠΕΚ με τα σωματεία ΣΑΠΟΕ, ASIFA HELLAS και ΠΑΚΤ, ο όρος «δημόσιο συμφέρον» απαλείφθηκε «ως αόριστη αιτία ανάκλησης χρηματοδότησης».

Διαβάστε ακόμα: Πώς ταυτίζονται το «δημόσιο συμφέρον» με την «επιλεκτική λογοκρισία»;

5. Ολοκλήρωση φακέλου παραγωγής

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου το Αρθρο 84, παρ 4 αναφέρει «Οι δικαιούχοι προέγκρισης υποχρεούνται να οριστικοποιήσουν τον φάκελο παραγωγής και να υποβάλουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά εντός δύο (2) ετών από την έκδοση της απόφασης προέγκρισης.»

Σύμφωνα με ενημέρωση από την ΕΣΠΕΚ, τα έτη έγιναν 3.

6. Τηλεοπτική επέλαση σε Cash Rebate και Επιλεκτικά Προγραμμάτα

Μια γενικότερη ανησυχία που έχει εκφραστεί πολλές από τις επίσημες ενώσεις και ανεξάρτητους δημιουργούς είναι η εισβολή της τηλεόρασης τόσο στο Cash Rebate όσο και στα επιλεκτικά προγράμματα του ΕΚΚΟΜΕΔ. Στα τηλεοπτικά προγράμματα που μέχρι τώρα ωφελούνταν από τις ρυθμίσεις του Cash Rebate συμπεριλαμβάνονται τώρα και τηλεπαιχνίδια, εκπομπές ανάδειξης ταλέντων και reality shows, ενώ σε σύμπνοια με τις ξένες παραγωγές στην Ελλάδα, περιλαμβάνονται μαζί με τις κινηματογραφικές ταινίες και οι αλλοδαπές τηλεοπτικές παραγωγές αλλά και οι ελληνικές που ο κύριος παραγωγός είναι ανεξάρτητος και όχι ένα τηλεοπτικό κανάλι.

Ο κίνδυνος είναι σαφής. Η μείωση των χρημάτων που θα δοθούν στην εγχώρια κινηματογραφική παραγωγή, καθώς τα τηλεοπτικά προϊόντα είναι πιο προσοδοφόρα και άρα ενδέχεται να κυριαρχήσουν στις χρηματοδοτήσεις.

ΟΙ ΕΠΙΣΗΜΟΙ ΦΟΡΕΙΣ

Ακολουθούν τα δελτία Τύπου κινηματογραφικών ενώσεων σχετικά με τον υπο ψήφιση νόμου.

Ενωση Σκηνοθετών Παραγωγών Ελληνικού Κινηματογράφου (ΕΣΠΕΚ)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
24.07.2026

Μετά την αιφνιδιαστική ανακοίνωση του νομοσχεδίου και την ασφυκτική διαβούλευση για την αναδιαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου χρηματοδότησης Επιλεκτικών Προγραμμάτων και Cash Rebate, η ΕΣΠΕΚ συντονίστηκε με τα σωματεία ΣΑΠΟΕ, ASIFA HELLAS και ΠΑΚΤ, συγκροτώντας κοινό μέτωπο αντίδρασης.

Βασικό αίτημα της επιστολής αυτής, στο κοινό μέτωπο με τα άλλα σωματεία, ήταν να αποσυρθούν από το νομοσχέδιο οι διατάξεις που αφορούν στις διαδικασίες αξιολόγησης, επιλογής και χρηματοδότησης των προτάσεων μέσω των Επιλεκτικών Προγραμμάτων και αντι αυτού να οριστούν αναλυτικά στον Εσωτερικό Κανονισμό του ΕΚΚΟΜΕΔ. Θεωρούμε ότι ένα τέτοιο πλαίσιο θα παρείχε την απαραίτητη ευελιξία ώστε οι διαδικασίες να μπορούν να προσαρμόζονται στις πραγματικές ανάγκες του κλάδου και να βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου, χωρίς να απαιτούνται διαρκείς νομοθετικές παρεμβάσεις.

Το αίτημα δεν έγινε δεκτό, όμως η συντονισμένη πίεση των σωματείων οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές:

• Αποσύρθηκε ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Πολιτισμού από την Κεντρική Επιτροπή Αξιολόγησης, στην οποία την πλειοψηφία κατέχουν πλέον κινηματογραφιστές.

• Αποσύρθηκε το «Δημόσιο Συμφέρον» ως αόριστη αιτία ανάκλησης χρηματοδότησης.

• Ο χρόνος ολοκλήρωσης ενός έργου μπορεί να παραταθεί από δύο σε τρία χρόνια.

Η ΕΣΠΕΚ επιμένει:

• Στην κατάργηση της Κεντρικής Πενταμελούς Επιτροπής

• Στη θωράκιση του ρόλου των αναγνωστών. Η βαθμολόγηση τους να είναι δεσμευτική στην τελική έγκριση.

• Στον ορισμό της δεξαμενής των αναγνωστών για τα επιλεκτικά προγραμματα. Προτείνουμε να αποτελείται από Σκηνοθέτες, Σεναριογράφους, Παραγωγούς με αναγνωρισμένη επαγγελματική εμπειρία και συμμετοχές σε διεθνή φεστιβάλ ή βραβευμένες συμμετοχές σε καθιερωμένα ελληνικά φεστιβάλ κατά την τελευταία 15ετία.

• Στον ορισμό τετραετούς χρόνου ολοκλήρωσης των έργων, με δυνατότητα επέκτασης.

Παραμένει κρίσιμο το ζήτημα της κατανομής των διαθέσιμων πόρων ανάμεσα στις νέες δράσεις που συμπεριλαμβάνει ο πενταετής προγραμματισμός της χρηματοδότησης του cash rebate από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης – στη δράση TV Greece εντάσσονται πλέον, πέρα από τις τηλεοπτικές σειρές, τα τηλεπαιχνίδια, οι εκπομπές ανάδειξης ταλέντων και τα ριάλιτι, ενώ στη δράση Film Greece περιλαμβάνονται μαζί με τις κινηματογραφικές ταινίες και οι αλλοδαπές τηλεοπτικές παραγωγές, αλλά και οι ελληνικές που ο κύριος παραγωγός είναι ανεξάρτητος και όχι ένα τηλεοπτικό κανάλι. Η διεύρυνση αυτή δεν πρέπει να γίνει εις βάρος των πόρων που είναι αναγκαίοι για τη στήριξη του ελληνικού κινηματογράφου.

Η επόμενη μεγάλη μάχη είναι η διαμόρφωση του Εσωτερικού Κανονισμού των Επιλεκτικών Προγραμμάτων. Σε συντονισμό με τα υπόλοιπα σωματεία, συνεχίζουμε να διεκδικούμε ένα δίκαιο, διαφανές και λειτουργικό σύστημα χρηματοδότησης του ελληνικού κινηματογράφου.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΠΕΚ

Ενωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ (ΕΕΝ)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Δώδεκα ημέρες για να αποφασιστεί το μέλλον του ελληνικού κινηματογράφου

Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ κατέθεσε αναλυτικές προτάσεις και επισημαίνει τρεις από τις σοβαρότερες παγίδες του νομοσχεδίου για τον οπτικοακουστικό τομέα
Αθήνα, 20 Ιουλίου 2026

Η δημόσια διαβούλευση για τις νέες ρυθμίσεις που αφορούν το Cash Rebate Greece και τα Επιλεκτικά Προγράμματα Χρηματοδότησης του ΕΚΚΟΜΕΔ ολοκληρώθηκε σήμερα, Δευτέρα 20 Ιουλίου, στις 09:00 το πρωί. Το σχέδιο νόμου αναρτήθηκε το βράδυ της 7ης Ιουλίου, αφήνοντας στον οπτικοακουστικό κλάδο μόλις δώδεκα ημέρες για να μελετήσει και να σχολιάσει ένα εκτενές θεσμικό πλαίσιο που θα καθορίσει για πολλά χρόνια το μέλλον της εθνικής κινηματογραφικής πολιτικής.

Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ εκφράζει την έντονη διαμαρτυρία της για αυτή την ασφυκτική διαδικασία. Ένα τόσο σοβαρό νομοσχέδιο, που αλλάζει τον τρόπο αξιολόγησης των έργων, τη λειτουργία των χρηματοδοτικών προγραμμάτων και τη διαχείριση σημαντικών δημόσιων πόρων, δεν μπορεί να εισάγεται αιφνιδιαστικά και να συζητείται μέσα σε ελάχιστες ημέρες.

Παρά το περιορισμένο χρονικό περιθώριο, η Ένωση κατέθεσε αναλυτικές και τεκμηριωμένες προτάσεις. Η κατάθεση προτάσεων, ωστόσο, δεν σημαίνει αποδοχή της κατεύθυνσης του νομοσχεδίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις ζητούμε την πλήρη απόσυρση διατάξεων, ενώ σε άλλες προτείνουμε τις ελάχιστες αναγκαίες αλλαγές ώστε να περιοριστούν οι αρνητικές τους συνέπειες.

Ενδεικτικά, επισημαίνουμε τρία από τα σοβαρότερα ζητήματα:

1.Ο εσωτερικός Κανονισμός του ΕΚΚΟΜΕΔ μετατρέπεται σε νόμο – Μια «Κεντρική Επιτροπή Αξιολόγησης και Επιλογής» αποκτά υπερεξουσίες

Ζητήματα που αφορούν τον τρόπο λειτουργίας και τον εσωτερικό Κανονισμό Χρηματοδότησης του ΕΚΚΟΜΕΔ εισάγονται πλέον στο ίδιο το νομοσχέδιο, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου. Ρυθμίσειςπου θα έπρεπε να μπορούν να βελτιώνονται και να προσαρμόζονται, έπειτα από διάλογο με τους επαγγελματίες του κλάδου, παγιώνονται νομοθετικά και θα απαιτούν κάθε φορά νέα νομοθετική παρέμβαση για να αλλάξουν.

Το υφιστάμενο σύστημα των ανεξάρτητων αξιολογητών –των readers– ασφαλώς επιδεχόταν βελτιώσεις. Για τον λόγο αυτό είχαν προηγηθεί επί μήνες συζητήσεις της διοίκησης του ΕΚΚΟΜΕΔ με τους επαγγελματικούς φορείς και είχαν κατατεθεί συγκεκριμένες προτάσεις. Ο διάλογος αυτός ακυρώθηκε στην πράξη με την αιφνιδιαστική κατάθεση ενός νομοσχεδίου, το περιεχόμενο του οποίου ο κλάδος δεν γνώριζε.

Το άρθρο 85 δημιουργεί μια Κεντρική Επιτροπή Αξιολόγησης και Επιλογής, μια de facto «Επιτροπή Σοφών», η οποία θα μπορεί να αποκλίνει από τις βαθμολογίες και τις εισηγήσεις των ανεξάρτητων αξιολογητών, να επηρεάζει το ύψος της χρηματοδότησης και να καθορίζει τελικά ποια έργα θα ενισχυθούν. Πρόκειται για υπέρμετρη συγκέντρωση εξουσιών, χωρίς αντίστοιχες εγγυήσεις διαφάνειας, ανεξαρτησίας και λογοδοσίας.

Απαιτούμε την πλήρη απόσυρση του άρθρου 85. Τα ζητήματα αξιολόγησης και λειτουργίας των προγραμμάτων πρέπει να ρυθμιστούν στον Κανονισμό Χρηματοδότησης του ΕΚΚΟΜΕΔ, έπειτα από ουσιαστική διαβούλευση με το σύνολο του οπτικοακουστικού κλάδου.

2.Ποιος ορίζει το «δημόσιο συμφέρον»; Ένα επικίνδυνο παράθυρο προς τη λογοκρισία

Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα ανάκλησης χρηματοδότησης για αόριστους λόγους «δημόσιου συμφέροντος». Ποιος ορίζει, όμως, τι συνιστά δημόσιο συμφέρον; Με ποια αντικειμενικά, διαφανή και ελέγξιμα κριτήρια; Και ποιος εγγυάται ότι η έννοια αυτή δεν θα χρησιμοποιηθεί για παρεμβάσεις στο περιεχόμενο ενός έργου;

Υπάρχει ήδη ένα εξαιρετικά ανησυχητικό προηγούμενο. Τον Δεκέμβριο του 2025 ανακλήθηκε η απόφαση υπαγωγής στο Cash Rebate του ντοκιμαντέρ «17Ν, Άνοδος και Πτώση» του Αλέξη Παπαχελά, μόλις μία εβδομάδα μετά την αρχική έγκρισή του, με επίκληση ζητημάτων «δημόσιαςτάξης» και «υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος».

Το Cash Rebate είναι επενδυτικό κίνητρο που εξετάζει την επιλεξιμότητα και τις δαπάνες μιας παραγωγής. Δεν αποτελεί επιλεκτικό πρόγραμμα καλλιτεχνικής, πολιτικής ή ιδεολογικής αξιολόγησης του περιεχομένου της.

Η εισαγωγή μιας τόσο αόριστης έννοιας θυμίζει άλλες, σκοτεινές εποχές, κατά τις οποίες η κρατική εξουσία αποφάσιζε ποια έργα επιτρέπεται να δημιουργούνται και ποια όχι. Ανοίγει ένα επικίνδυνοπαράθυρο προς την προληπτική λογοκρισία και τον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης — ένα παράθυρο που δεν έπρεπε ποτέ να ανοίξει.

Απαιτούμε την πλήρη διαγραφή της διάταξης που επιτρέπει την ανάκληση χρηματοδότησης για αόριστους λόγους “δημόσιου συμφέροντος”.

3.Δημόσια χρηματοδότηση στα κανάλια και στη γενική ψυχαγωγία, σε βάρος των δημιουργών

Το νομοσχέδιο ανοίγει τη χρηματοδότηση του Cash Rebate σε τηλεπαιχνίδια, reality, διαγωνιστικά προγράμματα και άλλες εκπομπές γενικής ψυχαγωγίας, οι οποίες δεν υπηρετούν τον πολιτιστικό χαρακτήρα της δημόσιας ενίσχυσης.

Οι δημόσιοι πόροι δεν είναι απεριόριστοι. Κάθε ποσό που κατευθύνεται στο εμπορικό πρόγραμμα των τηλεοπτικών σταθμών μειώνει, στην πράξη, τους διαθέσιμους πόρους για τιςκινηματογραφικές ταινίες, τα ντοκιμαντέρ, το animation, τα πρώτα έργα, τους δημιουργούς και τις ανεξάρτητες εταιρείες παραγωγής.

Το παράδοξο είναι προφανές. Σύμφωνα με το άρθρο 8 του ν. 3905/2010, οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί υποχρεούνται να διαθέτουν κάθε χρόνο το 1,5% των ετήσιων διαφημιστικών εσόδων τουςγια την παραγωγή κινηματογραφικών έργων. Η εφαρμογή αυτής της υποχρέωσης υπήρξε διαχρονικά προβληματική, με την ίδια τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης να έχει αναφερθεί σε καθεστώς «διακριτικής ανοχής» ως προς την τήρησή της.

Είναι αδιανόητο οι τηλεοπτικοί σταθμοί να μην εκπληρώνουν πλήρως και σταθερά την υποχρέωσή τους απέναντι στον ελληνικό κινηματογράφο και, ταυτόχρονα, να αποκτούν πρόσβαση σεπρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση για τηλεπαιχνίδια, reality και ψυχαγωγικές εκπομπές. Αντί να αποδίδουν στον κινηματογράφο όσα προβλέπει η νομοθεσία, καλούνται τώρα να διεκδικήσουν και τους περιορισμένους πόρους που προορίζονται για την οπτικοακουστική δημιουργία και τον πολιτισμό.

Απαιτούμε να εξαιρεθούν από το Cash Rebate τα τηλεπαιχνίδια, τα reality, τα διαγωνιστικά προγράμματα και οι εκπομπές γενικής ψυχαγωγίας. Η πλήρης και αποδεδειγμένη συμμόρφωση με την υποχρέωση του 1,5% πρέπει να αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη λήψη οποιασδήποτε δημόσιας ενίσχυσης.

Τα παραπάνω αποτελούν μόνο τρία ενδεικτικά σημεία ενός νομοσχεδίου που περιλαμβάνει και άλλες σοβαρές προβλέψεις: δυσανάλογες κυρώσεις και δυνατότητες συνολικής ανάκτησης της ενίσχυσης, αυτόματη απόρριψη ενός έργου λόγω μίας αρνητικής αξιολόγησης, ανεπαρκείς προθεσμίες ενστάσεων και έλλειψη της αναγκαίας ευελιξίας για τα ντοκιμαντέρ, τις διεθνείς συμπαραγωγές και τα έργα μακράς ανάπτυξης.

Η εθνική κινηματογραφική πολιτική δεν μπορεί να διαμορφώνεται μέσα σε δώδεκα ημέρες, με αιφνιδιαστικές διαδικασίες και χωρίς ουσιαστικό διάλογο με τους ανθρώπους που δημιουργούν και παράγουν το ελληνικό οπτικοακουστικό έργο.

Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ καλεί το Υπουργείο Πολιτισμού να αποσύρει τις προβληματικές διατάξεις και να προχωρήσει σε πραγματική διαβούλευση με τους επαγγελματικούς φορείς. Το θεσμικό πλαίσιο για τον ελληνικό κινηματογράφο οφείλει να εγγυάται ανεξάρτητη αξιολόγηση, διαφάνεια, λογοδοσία, καλλιτεχνική ελευθερία και δίκαιη διάθεση των δημόσιων πόρων

Να αναφέρουμε εδώ πως η Ενωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ έστειλε εκ νέου δελτίο Τύπου στις 24 Ιουλίου, διαμαρτυρόμενη έντονα για τη μη αποδοχή συμμετοχής της στην ακρόαση φορέων της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής. Διαβάστε το παρακάτω αυτούσιο:

Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ διαμαρτύρεται έντονα για τη μη αποδοχή της συμμετοχής της στην ακρόαση φορέων της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, παρά το γεγονός ότι η παρουσία της προτάθηκε από το ΠΑΣΟΚ–Κίνημα Αλλαγής και το ΚΚΕ.

Η ακρόαση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της επεξεργασίας του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού που περιλαμβάνει την «Εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.)» και εισάγει κρίσιμες αλλαγές στη χρηματοδότηση και την αξιολόγηση των κινηματογραφικών έργων.

Ο αποκλεισμός ενός θεσμικού φορέα που εκπροσωπεί τους δημιουργούς και παραγωγούς του ελληνικού ντοκιμαντέρ περιορίζει την πολυφωνία και υπονομεύει τον ουσιαστικό κοινοβουλευτικό διάλογο. Δεν είναι δυνατόν να θεσπίζονται ρυθμίσεις που επηρεάζουν άμεσα το δημιουργικό ντοκιμαντέρ χωρίς να ακούγεται η τεκμηριωμένη θέση των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο χώρο.

Η Ένωση Ελληνικού Ντοκιμαντέρ θα καταθέσει στα πρακτικά της Επιτροπής τις αναλυτικές προτάσεις και παρατηρήσεις της επί του σχεδίου νόμου, ώστε οι θέσεις του κλάδου να τεθούν επίσημα υπόψη των μελών της Βουλής πριν από την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.

Ενωση Σκηνοθετών Δημιουργών

ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ

Στις 7 Ιουλίου 2026 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού που περιλαμβάνει, στο Μέρος Δ΄, την πλήρη αναδιατύπωση του θεσμικού πλαισίου χρηματοδότησης του ελληνικού κινηματογράφου και του οπτικοακουστικού τομέα. Η Ένωση Σκηνοθετών Δημιουργών Οπτικοακουστικών και Παραστατικών Τεχνών (ΕΣΔ) εκφράζει την κατηγορηματική της αντίθεση και ζητά την άμεση απόσυρσή του. Δεν είναι η πρώτη φορά που η ΕΣΔ στέκεται απέναντι σε αυτή την κατεύθυνση. Είχαμε εκφράσει την αντίθεσή μας στην ίδια αρχιτεκτονική ήδη από το 2024, με την ψήφιση του ν. 5105/2024 και τη συγχώνευση ΕΚΚ–ΕΚΟΜΕ στον σημερινό ΕΚΚΟΜΕΔ. Έναν χρόνο μετά, τον περασμένο Νοέμβριο, διοργανώσαμε ανοιχτή συζήτηση στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με θέμα τις πρώτες διαπιστώσεις από τη λειτουργία του νέου υπερ-οργανισμού. Ο ΕΚΚΟΜΕΔ διαχειρίζεται σήμερα χαρτοφυλάκιο μεγαλύτερο από αυτό πολλών υφυπουργών, αλλά και αρκετών υπουργών. Δεν καλύπτει πλέον μόνο τον κινηματογράφο. Καλύπτει το σύνολο του θεάματος-ακροάματος, τις ψηφιακές μορφές δημιουργίας , εικονική πραγματικότητα, τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακές πλατφόρμες, βιντεοπαιχνίδια, πολιτιστική διπλωματία. Σε 18.269 λέξεις του νομοσχεδίου για τον ΕΚΚΟΜΕΔ που διαχειρίζονται €750 εκατ. δημόσιου χρήματος ο σκηνοθέτης εμφανίζεται 4 φορές, ο σεναριογράφος 1, ο ηθοποιός 1(ως "πρωταγωνιστικών ρόλων"), ο ερμηνευτής 1, ο τεχνικός (ως πρόσωπο) 1, ο εργαζόμενος 3 (αποκλειστικά προσωπικό ΕΚΚΟΜΕΔ), ο δημιουργός ως πρόσωπο 3 (μόνο ως δηλώσεις σκοπού). Το νομοσχέδιο προχωρά ακόμα περισσότερο στην εμπορευματοποίηση της κινηματογραφικής τέχνης, αντιμετωπίζει τον κινηματογράφο ως επενδυτικό σχέδιο, όχι ως τέχνη με ιδιαιτερότητές στο πλαίσιο της παραγωγής της. Η χρηματοδότηση συγκεντρώνεται σε συντριπτικό ποσοστό στο επενδυτικό εργαλείο (cash rebate), ενώ τα προγράμματα με πραγματικά καλλιτεχνικά κριτήρια παραμένουν στο περιθώριο ενός πολύ μικρότερου προϋπολογισμού. Το 1986: ο ν. 1597/1986, άρθρο 1 §1-2, όριζε ρητά ότι «η προστασία της κινηματογραφικής τέχνης αποτελεί υποχρέωση του Κράτους» και ότι «το Κράτος οφείλει να παίρνει τα αναγκαία μέτρα για την ηθική και υλική ενίσχυση». Ο ίδιος νόμος, στο άρθρο 2 §1 (μεταφέρθηκε αυτούσιο στο άρθρο 1 §2 του ν. 3905/2010), προσέθετε: «Η κινηματογραφική τέχνη είναι ελεύθερη... Η λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύεται». Το 2026 δεν υπάρχει καμία αντίστοιχη διάταξη ούτε θετική υποχρέωση στήριξης, ούτε αρνητική εγγύηση κατά της παρέμβασης. Παράλληλα, η δυνατότητα ανάκλησης ήδη εγκεκριμένης χρηματοδότησης «για λόγους δημοσίου συμφέροντος» χωρίς ο νόμος να ορίζει πουθενά τι ακριβώς αυτό σημαίνει, λειτουργεί ως εργαλείο ελέγχου και λογοκρισίας μέσω επιλεκτικής χρηματοδότησης και επιλεκτικής ανάκλησης. Κανένα έργο δεν μπορεί να θεωρείται πραγματικά ασφαλές όταν η τύχη του εξαρτάται από μια τόσο ασαφή, πολιτικά προσαρμόσιμη ρήτρα, εφαρμόσιμη από μια Επιτροπή Αξιολόγησης η οποία είναι η ίδια ελεγχόμενη. Στην πλειοψηφία τους, άμεσα ή έμμεσα, τα μέλη της σχετίζονται με το Υπουργείο Πολιτισμού. Το βάρος αυτής της ασυμμετρίας γίνεται ακόμη πιο εμφανές αν δει κανείς τι προβλέπεται όταν μια χρηματοδότηση πράγματι ανακαλείται. Η ίδια η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης του νομοσχεδίου διευκρινίζει ότι τέτοιες αποφάσεις συνοδεύονται από «ρητή πρόβλεψη ότι δεν γεννάται δικαίωμα αποζημίωσης» για τον θιγόμενο δικαιούχο. Η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει, δηλαδή, και θωρακίζει νομικά αυτή την ασυμμετρία εξουσίας, αντί να την περιορίζει. Το ίδιο το σχέδιο νόμου, τέλος, συγκεντρώνει ιδιαίτερα ευρείες αρμοδιότητες στο πρόσωπο του Διευθύνοντος Συμβούλου του ΕΚΚΟΜΕΔ• η υπερσυγκέντρωση εξουσίας σε ένα μοναδικό, μη αιρετό διοικητικό στέλεχος περιορίζει ακόμη περισσότερο τον έλεγχο. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και η έννοια του «επιλεκτικού» για τον ελληνικό κινηματογράφο διαλύεται, καθώς μπορούν να ενταχθούν σε αυτό «ψηφιακά παιχνίδια (gaming), τεχνολογίες εμβύθισης (XR, VR, AR)... και κάθε άλλη καινοτόμο μορφή» μια ρήτρα σκόπιμα απεριόριστη, που επιτρέπει σε πόρους αποκλειστικά προορισμένους για τον ελληνικό κινηματογράφο να διοχετεύονται και αλλού. Αν η κυβέρνηση επιθυμούσε πραγματικά να προχωρήσει στις αναγκαίες βελτιώσεις της κινηματογραφικής πολιτικής και ενίσχυσης του οπτικοακουστικού τομέα, όφειλε να συνομιλήσει με τους ίδιους τους δημιουργούς και τους εργαζόμενους του οπτικοακουστικού χώρου, με τα σωματεία, τους φορείς. Πρέπει να γίνει κατανοητό: κάθε νόμος που σχεδιάζεται επί χάρτου από γραφειοκρατικές μειοψηφίες επηρεάζει τις ζωές μας και την ποιότητα του εγχώριου πολιτιστικού έργου, και δεν μπορεί να μας έρχεται στα μουλωχτά, με συνοπτικές διαδικασίες, χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των άμεσα ενδιαφερομένων.ΖΗΤΑΜΕ: Την άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου. Μετά την κατάργηση του ΕΚΚ, θεωρούμε ότι πρέπει να δημιουργηθεί ενιαίος φορέας παραγωγής και διανομής της εθνικής κινηματογραφίας, διακριτός από κάθε επενδυτικό εργαλείο προσέλκυσης ξένων κεφαλαίων. Μέχρι τότε, το ελάχιστο που θα μπορούσαμε να δεχθούμε ως υποχώρηση είναι: θεσμοθετημένη χρηματοδότηση των επιλεκτικών προγραμμάτων στα 16 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, για την υλική ενίσχυση της κινηματογραφικής τέχνης , ως κατώτατο όριο, με δεσμευμένο κωδικό προϋπολογισμού αποκλειστικά για τον κινηματογράφο, και θεσμοθέτηση αναλογικής ποσόστωσης υπέρ των επιλεκτικών προγραμμάτων. Υποχρεωτική συνεισφορά 2–5% επί των εγχώριων εσόδων κάθε πλατφόρμας streaming προς όφελος της ελληνικής κινηματογραφικής τέχνης. Σταθερή κρατική χρηματοδότηση του πολιτισμού στο 2% του προϋπολογισμού, με δεσμευμένο κωδικό για την ελληνική κινηματογραφία. Η υπεράσπιση της καλλιτεχνικής δημιουργίας δεν είναι υπόθεση μόνο των συντελεστών και των εργαζομένων του οπτικοακουστικού χώρου αφορά κάθε πολίτη που θέλει να ζει σε έναν τόπο με ζωντανό, ελεύθερο πολιτισμό.

Το Δ.Σ. της ΕΝΩΣΗΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

Η πρωτοβουλία Σινεμά στην Ελλάδα - Ορατότης Μηδέν

Για τις θέσεις της πρωτοβουλίας «Σινεμά στην Ελλάδα - Ορατότης Μηδέν» πατήστε εδώ.

Κινηματογραφική Ενωση Βορείου Ελλάδος (Κ.Ε.Β.Ε.)

ΥΠΟΜΝΗΜΑ Κινηματογραφικής Ένωσης Βορείου Ελλάδος (Κ.Ε.Β.Ε.)
ΑΦΟΡΑ: ΝOMOΣXEΔIO για τον ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ που KATATEΘHKE ΣTHN ΔIABOYΛEYΣH με αριθμό Διαβούλευση #1364

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «Σύσταση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, με την επωνυμία «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς ΑΕ» (Hellenic Heritage Organisation SA), Αναδιοργάνωση του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) - Στρατηγική για την προστασία και ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας - Ίδρυση Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς - Εφαρμογή του εθνικού σχεδίου δράσης με σκοπό την ανάπτυξη του Οπτικοακουστικού Δημιουργικού Τομέα (Ο.Δ.Τ.) – Ρυθμίσεις για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς - Διαχείριση και διανομή αδιάθετων ποσών πνευματικών δικαιωμάτων - Θέματα Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας και άλλων εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού»

Διαβούλευση #1364 / ΜΕΡΟΣ Δ΄ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ (Άρθρα 74-104)

Ποιοι είμαστε

Η Κινηματογραφική Ένωση Βορείου Ελλάδος είναι ο αρχαιότερος περιφερειακός συνδικαλιστικός φορέας των αιθουσαρχών κινηματογράφου και πλέον ο μοναδικός στην Ελλάδα, αλλά και ένας από τους παλαιότερους στην Ευρώπη. Ιδρύθηκε το 1938 στη Θεσσαλονίκη και έκτοτε εκπροσωπεί τους ιδιοκτήτες και εκμεταλλευτές κινηματογραφικών αιθουσών της Μακεδονίας, της Θράκης, της Ηπείρου και γενικότερα της Βόρειας Ελλάδας, χειμερινούς και θερινούς.

Ο ρόλος της Κ.Ε.Β.Ε. σήμερα

Σήμερα η Κ.Ε.Β.Ε. συνεχίζει να αποτελεί τον επίσημο εκπρόσωπο των κινηματογραφικών αιθουσών της Βόρειας Ελλάδας και παρεμβαίνει σε ζητήματα όπως:- η κινηματογραφική νομοθεσία, - ο ΦΠΑ και η φορολογία των εισιτηρίων, - οι κρατικές ενισχύσεις, - η προστασία των ιστορικών κινηματογράφων, - οι σχέσεις με τις εταιρείες διανομής, - η βιωσιμότητα των μικρών περιφερειακών αιθουσών, - η ενίσχυση της κινηματογραφικής κουλτούρας.

Ιστορική σημασία

Η Κ.Ε.Β.Ε. είναι ιδιαίτερα σημαντική διότι:

• αποτελεί έναν από τους παλαιότερους επαγγελματικούς φορείς του ελληνικού κινηματογράφου (από το 1938),
• εκπροσωπεί διαχρονικά τις κινηματογραφικές αίθουσες της Βόρειας Ελλάδας,
• έχει επιβιώσει από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Εμφύλιο, την κρίση της τηλεόρασης, την ψηφιακή μετάβαση και την πανδημία,
• έχει συμβάλει στη διατήρηση της κινηματογραφικής αίθουσας ως πολιτιστικού θεσμού και όχι απλώς ως εμπορικής επιχείρησης.

Δεν υπάρχει απολύτως καμία πρόβλεψη για την κινηματογραφική διανομή, για την ΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΙΑΝΟΜΗ και ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΚΥΚΛΩΜΑ (ΟΚΛΕ) και τις κινηματογραφικές αίθουσες!

Απουσία ολοκληρωμένης πολιτικής για την κινηματογραφική διανομή, τις κινηματογραφικές αίθουσες και το μη εμπορικό κύκλωμα ενώ η Ελληνική Πολιτεία διατείνεται πως επιδιώκει να δημιουργήσει υποδομές κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Πως μπορεί να επιτευχθεί αυτός χωρίς την κινηματογραφική διανομή και χωρίς την κινηματογραφική αίθουσα;

Το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην παραγωγή οπτικοακουστικών έργων μέσω του προγράμματος Cash Rebate Greece & επιλεκτικά προγράμματα. Αντιθέτως, δεν περιλαμβάνει καμία ουσιαστική πολιτική για τα δύο επόμενα στάδια της κινηματογραφικής αλυσίδας αξίας: τη διανομή (distribution) και την έκθεση των έργων στο κοινό (exhibition).

Η παράλειψη αυτή δεν αποτελεί απλώς επιλογή πολιτικής. Δημιουργεί ένα δομικά ελλιπές σύστημα, στο οποίο το Δημόσιο χρηματοδοτεί την παραγωγή μιας ταινίας, αλλά δεν ενδιαφέρεται για το αν αυτή θα φτάσει ποτέ στον θεατή.

Στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, η κινηματογραφική πολιτική βασίζεται σε τρεις ισότιμους πυλώνες:- παραγωγή (production),- διανομή (distribution),- κινηματογραφική έκθεση και ανάπτυξη κοινού (Cinema exhibition & audience development).

Η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες χώρες όπου ο τρίτος πυλώνας απουσιάζει σχεδόν ολοκληρωτικά από το βασικό θεσμικό πλαίσιο.

Από την πρώτη ανάγνωση του νομοσχεδίου προκύπτει ένα θεμελιώδες πρόβλημα πολιτικής: ρυθμίζει σχεδόν αποκλειστικά την παραγωγή (production incentives) και ελάχιστα έως καθόλου τα δύο επόμενα στάδια της αλυσίδας αξίας, δηλαδή τη διανομή (distribution) και την κινηματογραφική αίθουσα (exhibition). Αυτό αποτελεί σημαντική απόκλιση από τα ώριμα ευρωπαϊκά συστήματα στήριξης.

Τι κάνουν οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες

Γαλλία (CNC)
Η Γαλλία διαθέτει ίσως το πιο ολοκληρωμένο σύστημα στην Ευρώπη.
Δεν επιδοτεί μόνο την παραγωγή αλλά και:
τη διανομή γαλλικών/ευρωπαϊκών ταινιών,
την κυκλοφορία σε αίθουσες,
τις καμπάνιες marketing και P&A,
τον υποτιτλισμό και την προσβασιμότητα,
τα δίκτυα ανεξάρτητων διανομέων,
τις αίθουσες Art et Essai,
τον εκσυγχρονισμό κινηματογράφων.
Υπάρχουν ακόμη και αυτόματες ενισχύσεις προς τους διανομείς, οι οποίες επανεπενδύονται σε νέες ταινίες.

Γερμανία (FFA)
Η γερμανική FFA δεν στηρίζει μόνο παραγωγούς.
Χρηματοδοτεί:
κινηματογραφική διανομή,
P&A,
ψηφιακές κόπιες,
εκσυγχρονισμό αιθουσών,
προσβασιμότητα,
περιφερειακά σινεμά,
προγράμματα προσέλκυσης κοινού.
Η λογική είναι ότι δεν υπάρχει εθνικός κινηματογράφος χωρίς δίκτυο αιθουσών.

Ιταλία
Η Ιταλία διαθέτει χωριστά προγράμματα για:
διανομείς,
ανεξάρτητες αίθουσες,
ανακαινίσεις κινηματογράφων,
ψηφιακή αναβάθμιση,
πολιτιστικές προβολές.

Ισπανία (ICAA)
Το ισπανικό κράτος επιδοτεί ειδικά:
ανεξάρτητους διανομείς,
διαφήμιση,
υποτιτλισμό,
προσβασιμότητα,
έξοδα διανομής,
κυκλοφορία ευρωπαϊκών ταινιών στις αίθουσες.

Ηνωμένο Βασίλειο (BFI)
Το BFI διαθέτει ξεχωριστά προγράμματα για:
distribution support,
audience development,
independent cinemas,
film exhibition,
regional cinema network.
Το ίδιο το BFI δηλώνει ότι χρηματοδοτεί δράσεις ώστε οι διανομείς και οι κινηματογράφοι να φέρνουν ποιοτικές ταινίες σε ευρύτερο κοινό.

Τι λείπει από το ελληνικό νομοσχέδιο

Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει την οπτικοακουστική πολιτική σαν να τελειώνει την ημέρα που ολοκληρώνεται η παραγωγή.

Αυτό όμως δεν ισχύει.

Η πραγματική ζωή μιας ταινίας αρχίζει μετά την παραγωγή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν υπάρχει καμία οργανωμένη πρόβλεψη για:

• κινηματογραφική διανομή,
• Promotion & Advertising P&A Budget,
• marketing,
• ανεξάρτητους διανομείς,
• κυκλοφορία ελληνικών ταινιών,
• κινηματογραφικές αίθουσες,
• αναβάθμιση αιθουσών,
• ψηφιακό εκσυγχρονισμό,
• προσβασιμότητα,
• περιφερειακά σινεμά,
• δίκτυα arthouse κινηματογράφων,
• ανάπτυξη κοινού (Audience Development).

Έτσι δημιουργείται μια παράδοξη κατάσταση:
Το κράτος χρηματοδοτεί την παραγωγή μιας ταινίας, αλλά δεν ενδιαφέρεται ουσιαστικά για το αν η ταινία θα βρει ποτέ θεατές.
Αυτό αντιστρατεύεται τον ίδιο τον σκοπό της δημόσιας πολιτιστικής πολιτικής.

Πέντε προτάσεις που αξίζει να κατατεθούν

1.Δημιουργία Καθεστώτος "Distribution Greece"

Νέα δράση χρηματοδότησης για:
διανομείς,
P&A,
trailers,
posters,
ψηφιακή προώθηση,
υποτιτλισμό,
διεθνείς πωλήσεις.

2.Δημιουργία "Cinema Exhibition Greece"

Ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης:
ανεξάρτητων κινηματογράφων,
θερινών κινηματογράφων,
αιθουσών τέχνης,
περιφερειακών κινηματογράφων.

3.Πρόγραμμα εκσυγχρονισμού κινηματογραφικών αιθουσών

Χρηματοδότηση για:
laser projection,
ήχο,
ενεργειακή αναβάθμιση,
προσβασιμότητα ΑμεΑ,
ψηφιακές υποδομές.

4.Ενίσχυση της κυκλοφορίας ελληνικών και ευρωπαϊκών ταινιών

Κίνητρα στις αίθουσες που:
προβάλλουν ελληνικές παραγωγές,
προβάλλουν ευρωπαϊκό κινηματογράφο,
οργανώνουν εκπαιδευτικές προβολές,
συνεργάζονται με σχολεία και φεστιβάλ.

5.Δημιουργία Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Κοινού (Audience Development)

Με δράσεις όπως:
σχολικές προβολές,
youth audience,
senior audience,
περιφερειακές κινηματογραφικές εβδομάδες,
ειδικά προγράμματα για ελληνικές ταινίες.

Συμπέρασμα

Η μεγαλύτερη αδυναμία του νομοσχεδίου δεν είναι μόνο ότι δίνει έμφαση στην παραγωγή. Είναι ότι αντιμετωπίζει τον κινηματογράφο ως βιομηχανία παραγωγής και όχι ως ολοκληρωμένη αλυσίδα αξίας.Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες με ανεπτυγμένη κινηματογραφική πολιτική (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο), η δημόσια στήριξη καλύπτει ισόρροπα την παραγωγή, τη διανομή και την κινηματογραφική αίθουσα, αναγνωρίζοντας ότι η πολιτιστική και οικονομική επιτυχία μιας ταινίας εξαρτάται από ολόκληρο τον κύκλο ζωής της και όχι μόνο από τη χρηματοδότηση της παραγωγής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ
Άρθρο 85
Κεντρική Επιτροπή Αξιολόγησης και Επιλογής

Η σύνθεση της Επιτροπής Αξιολόγησης για τις ΧΡΗΝΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙΣ δεν ανταποκρίνεται στις αρχές της αντιπροσωπευτικότητας και της αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων
Η προτεινόμενη σύνθεση της πενταμελούς Επιτροπής Αξιολόγησης παρουσιάζει σοβαρές θεσμικές αδυναμίες και δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ευρωπαϊκές πρακτικές διακυβέρνησης των δημόσιων κινηματογραφικών οργανισμών.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιοι συμμετέχουν, αλλά κυρίως ποιοι απουσιάζουν.
Η επιτροπή καλείται να αποφασίζει για την κατανομή εκατομμυρίων ευρώ δημόσιων ενισχύσεων, οι οποίες επηρεάζουν ολόκληρη την κινηματογραφική αλυσίδα αξίας. Ωστόσο, η σύνθεσή της δεν αντανακλά αυτή την πολυπλοκότητα.

1.Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης δεν πρέπει να συμμετέχει
Το Φεστιβάλ αποτελεί κορυφαίο θεσμό προβολής και προώθησης κινηματογραφικών έργων.
Δεν αποτελεί όμως οργανισμό κρατικών ενισχύσεων ούτε οργανισμό αξιολόγησης επενδυτικών σχεδίων.
Η αποστολή του είναι:
η επιλογή και προβολή ταινιών,
η ανάπτυξη κοινού,
οι διεθνείς σχέσεις,
η διοργάνωση αγοράς (Agora).
Δεν είναι η αξιολόγηση κρατικών χρηματοδοτήσεων.
Επιπλέον, το ίδιο το Φεστιβάλ συνεργάζεται διαρκώς με παραγωγούς, σκηνοθέτες και εταιρείες που δύνανται να είναι υποψήφιοι στα προγράμματα του ΕΚΚΟΜΕΔ. Η συμμετοχή του σε επιτροπή λήψης αποφάσεων για χρηματοδοτήσεις δημιουργεί τουλάχιστον δυνητική σύγκρουση ρόλων, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική σύγκρουση συμφερόντων.
Αντίστοιχη πρακτική δεν συναντάται στα μεγάλα ευρωπαϊκά κινηματογραφικά κέντρα.
Στη Γαλλία, το Φεστιβάλ Καννών δεν συμμετέχει στις επιτροπές χρηματοδότησης του CNC.
Στη Γερμανία, η Berlinale δεν εκπροσωπείται στις επιτροπές της FFA.
Στην Ισπανία, το Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν δεν συμμετέχει στις επιτροπές του ICAA.
Στην Ιταλία, η Mostra της Βενετίας δεν συμμετέχει στις επιτροπές της Direzione Generale Cinema e Audiovisivo.
Στη Δανία, το Copenhagen International Film Festival ή άλλα φεστιβάλ δεν συμμετέχουν στα όργανα του Danish Film Institute.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το BFI London Film Festival λειτουργεί απολύτως διακριτά από τις επιτροπές χρηματοδότησης του BFI.
Η ευρωπαϊκή πρακτική είναι σαφής:
Οι οργανισμοί προώθησης και τα φεστιβάλ δεν συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για δημόσιες ενισχύσεις.

2.Η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου επίσης δεν πρέπει να συμμετέχει
Η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό θεσμό.
Η αποστολή της όμως είναι διαφορετική.
Είναι ακαδημαϊκός και επαγγελματικός οργανισμός που:
απονέμει τα Ελληνικά Βραβεία Ίρις,
προβάλλει την ελληνική κινηματογραφία,
εκπροσωπεί δημιουργούς.
Δεν αποτελεί επαγγελματική ένωση εκπροσώπησης ολόκληρου του οπτικοακουστικού τομέα ούτε δημόσιο φορέα διαχείρισης κρατικών ενισχύσεων.
Επιπλέον, τα μέλη της είναι κατά κανόνα τα ίδια πρόσωπα που υποβάλλουν αιτήσεις χρηματοδότησης.
Η συμμετοχή της σε επιτροπή επιλογής δημιουργεί τουλάχιστον την εικόνα θεσμικής αλληλοεπικάλυψης.
Ανάλογη συμμετοχή κινηματογραφικών ακαδημιών δεν απαντάται:
στη Γαλλία (Académie des César),
στη Γερμανία (Deutsche Filmakademie),
στην Ισπανία (Academia de Cine),
στην Ιταλία (Accademia del Cinema Italiano),
στη Δανία (Danish Film Academy),
στο Ηνωμένο Βασίλειο (BAFTA).
Οι ακαδημίες απονέμουν βραβεία, προάγουν την κινηματογραφική τέχνη και εκπροσωπούν δημιουργούς. Δεν διαχειρίζονται ούτε συναποφασίζουν για δημόσιες χρηματοδοτήσεις.

3.Η επιτροπή δεν εκπροσωπεί ολόκληρη την κινηματογραφική αλυσίδα
Η μεγαλύτερη αδυναμία του νομοσχεδίου είναι ότι αντιμετωπίζει την αξιολόγηση ως υπόθεση λίγων προσώπων και όχι ως διαδικασία που πρέπει να ενσωματώνει τη γνώση όλων των κρίκων της κινηματογραφικής αλυσίδας.
Η κινηματογραφική πολιτική αφορά:
ανάπτυξη έργου,
παραγωγή,
σκηνοθεσία,
σενάριο,
τεχνικές ειδικότητες,
μεταπαραγωγή / post production,
διανομή,
κινηματογραφικές αίθουσες,
εκμετάλλευση,
κριτική & πρόσβαση του κοινού.
Κανένας από αυτούς τους κρίκους δεν μπορεί να θεωρείται λιγότερο σημαντικός από κάποιον άλλο.
Η σημερινή σύνθεση αγνοεί πλήρως τους διανομείς και τους αιθουσάρχες, αλλά και τους κριτικούς κινηματογράφου, δηλαδή τους τρεις κλάδους που φέρνουν τελικά την ταινία στον θεατή.

4.Η ευρωπαϊκή πρακτική
Στα περισσότερα ευρωπαϊκά κινηματογραφικά κέντρα (CNC, FFA, BFI, Danish Film Institute, ICAA, DG Cinema Italia), οι επιτροπές συγκροτούνται με βάση:
πολυεπιστημονική σύνθεση,
εξειδίκευση,
ανανέωση θητειών,
δήλωση σύγκρουσης συμφερόντων,
αποχή από τη συζήτηση όταν υπάρχει προσωπικό ενδιαφέρον,
ισορροπημένη εκπροσώπηση διαφορετικών επαγγελματικών κλάδων.
Δεν προβλέπεται θεσμική συμμετοχή φεστιβάλ ή κινηματογραφικών ακαδημιών ως μόνιμων μελών των επιτροπών αξιολόγησης.

Προτεινόμενη νέα σύνθεση
Προτείνεται η Επιτροπή Αξιολόγησης να διευρυνθεί σε εννεαμελές όργανο, ώστε να εκπροσωπείται ισόρροπα ολόκληρη η κινηματογραφική και οπτικοακουστική αλυσίδα.
Η σύνθεση θα μπορούσε να είναι:
δύο (2) εκπρόσωποι του ΕΚΚΟΜΕΔ:
Γενικός Διευθυντής Επιλεκτικών Προγραμμάτων,
Οικονομικός Διευθυντής,
ένας (1) παραγωγός,
ένας (1) σκηνοθέτης ταινιών μυθοπλασίας,
ένας (1) σκηνοθέτης ταινιών τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ),
ένας (1) σεναριογράφος,
ένας (1) εκπρόσωπος των τεχνικών κινηματογράφου (διευθυντής φωτογραφίας, μοντέρ ή σκηνογράφος),
ένας (1) εκπρόσωπος των κινηματογραφικών αιθουσών ή ένας (1) εκπρόσωπος των εταιρειών κινηματογραφικής διανομής.
ένας (1) εκπρόσωπος της ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΡΙΤΙΚΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ Π.Ε.Κ.Κ.
Η σύνθεση αυτή αντανακλά το σύνολο της αλυσίδας δημιουργίας, παραγωγής, κυκλοφορίας και εκμετάλλευσης του κινηματογραφικού έργου και διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται από έναν περιορισμένο κύκλο θεσμών με επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, αλλά από πρόσωπα που διαθέτουν αποδεδειγμένη εμπειρία στους επιμέρους τομείς του οπτικοακουστικού οικοσυστήματος.

Πρόσθετη θεσμική πρόταση
Πέραν της σύνθεσης, είναι σκόπιμο να προβλεφθεί ρητά ότι:
όλα τα μέλη υπογράφουν δήλωση απουσίας σύγκρουσης συμφερόντων πριν από κάθε συνεδρίαση,
εφαρμόζεται υποχρεωτική αποχή (recusal) όταν εξετάζεται έργο με το οποίο το μέλος συνδέεται άμεσα ή έμμεσα,
απαγορεύεται το cross-paneling, δηλαδή το ίδιο πρόσωπο να συμμετέχει ταυτόχρονα σε περισσότερες από μία επιτροπές αξιολόγησης ή ένστασης του ίδιου προγράμματος ή να μετακινείται μεταξύ επιτροπών που εξετάζουν τα ίδια έργα.
Η αρχή αυτή εφαρμόζεται ευρέως στις επιτροπές των ευρωπαϊκών προγραμμάτων χρηματοδότησης (όπως το Creative Europe MEDIA, το EURIMAGES και άλλα ανταγωνιστικά καθεστώτα αξιολόγησης), διότι προστατεύει την ανεξαρτησία της κρίσης, αποτρέπει τη συγκέντρωση επιρροής και ενισχύει την εμπιστοσύνη των αιτούντων στη διαδικασία.

Με εκτίμηση,
για το Δ.Σ.

ο Πρόεδρος
Λιόδης Χρήστος

η Γενική Γραμματέας
Βλαχογιάννη Ιφιγένεια

Διαβάστε ακόμα: Η Ελλάδα Τιμώμενη Χώρα στην Αγορά του Φεστιβάλ των Καννών για το 2027