«Κανένας καλλιτέχνης δεν πρέπει να φυλακίζεται για το έργο του, τις ιδέες του ή τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται, στο Ιράν ή οπουδήποτε αλλού».
Το Φεστιβάλ Καννών στηρίζει επίσημα με δημόσια ανακοίνωσή του τον Τζαφάρ Παναχί, ο οποίος καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια και έναν μήνα φυλάκισης από το 26ο Τμήμα του Επαναστατικού Δικαστηρίου της Τεχεράνης. Παράλληλα, οι δικαστικές αρχές διέταξαν τη δήμευση του συνόλου της κινητής και ακίνητης περιουσίας του, σε μια εξέλιξη που εντείνει τις ανησυχίες για την αντιμετώπιση των καλλιτεχνών που ασκούν κριτική στο καθεστώς. Την απόφαση γνωστοποίησε ο δικηγόρος του σκηνοθέτη, Μοσταφά Νιλί, ενώ την είδηση μετέδωσε αρχικά η οργάνωση HRANA, επικαλούμενη το ιρανικό μέσο ενημέρωσης Εμτεντάντ. Η νέα καταδίκη αφορά διαφορετική υπόθεση από εκείνη που οδήγησε, τον περασμένο Δεκέμβριο, στην επιβολή ποινής φυλάκισης ενός έτους για «προπαγάνδα κατά του συστήματος», απόφαση που επικυρώθηκε από ιρανικό δικαστήριο τον Ιούνιο.
Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδόθηκε η τελευταία απόφαση προκαλούν ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό, καθώς, σύμφωνα με τον Μοσταφά Νιλί, ο Παναχί δεν ενημερώθηκε ποτέ για την ημερομηνία της ακροαματικής διαδικασίας και καταδικάστηκε ερήμην. Ο ίδιος αντιλήφθηκε ότι κάτι συνέβαινε μόλις την περασμένη εβδομάδα, όταν διαπίστωσε πως οι τραπεζικοί του λογαριασμοί είχαν δεσμευτεί. Την ίδια στιγμή, τα δικαστικά έγγραφα εμφανίζουν τον σκηνοθέτη να βρίσκεται εκτός Ιράν, παρότι εκείνος έχει επιστρέψει στη χώρα μέσω Τουρκίας, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της οσκαρικής εκστρατείας της ταινίας του τον Μάρτιο του 2026. Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή από την αποκάλυψη του δικηγόρου του ότι το ένταλμα σύλληψης εκδόθηκε στις 20 Μαΐου, την ημέρα που ο Παναχί βρισκόταν αυτοπροσώπως στο Επαναστατικό Δικαστήριο για μια διαφορετική υπόθεση. Σύμφωνα με τον Νιλί, ο σκηνοθέτης βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με τρεις ακόμη δικαστικές υποθέσεις.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται και το «Ενα Απλό Ατύχημα», η ταινία που χάρισε στον Παναχί τον Χρυσό Φοίνικα του Φεστιβάλ Καννών και αποτέλεσε την πιο άμεση κινηματογραφική καταγγελία του απέναντι στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Το έργο γυρίστηκε μυστικά, χωρίς επίσημη άδεια, και αντλεί υλικό από τις εμπειρίες και τις αφηγήσεις που συγκέντρωσε ο δημιουργός κατά τη διάρκεια των επτά μηνών που πέρασε στη φυλακή. Μετά τη διάκρισή του στις Κάννες, η αμερικανική εταιρεία διανομής Νίον ανέλαβε την ταινία, η οποία εξασφάλισε στη συνέχεια δύο υποψηφιότητες για Οσκαρ, στις κατηγορίες Πρωτότυπου Σεναρίου και Διεθνούς Ταινίας. Οι ιρανικές αρχές έχουν επικαλεστεί ρητά την ταινία στο πλαίσιο της δίωξής του, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά πόσο στενά συνδέεται η κινηματογραφική του δραστηριότητα με τις διώξεις που υφίσταται. Ο Παναχί θα μπορούσε να είχε παραμείνει στη Γαλλία, όπου θα ήταν ευπρόσδεκτος και θα είχε τη δυνατότητα να συνεχίσει τη δουλειά του μακριά από τις πιέσεις της πατρίδας του, επέλεξε όμως να επιστρέψει στο Ιράν, γνωρίζοντας τους κινδύνους που τον περίμεναν.
Διαβάστε εδώ τη συνέντευξη του Τζαφάρ Παναχί στο Flix με αφορμή το «Ενα Απλό Ατύχημα».
Παρακάτω αυτούσια η ανακοίνωση του Φεστιβάλ Καννών:
Ο Ιρανός σκηνοθέτης Τζαφάρ Παναχί καταδικάστηκε από το Επαναστατικό Δικαστήριο της Τεχεράνης σε πέντε χρόνια και έναν μήνα φυλάκισης, καθώς και στη δήμευση του συνόλου της περιουσίας του. Η ποινή συνοδεύεται από διετή απαγόρευση εξόδου από την ιρανική επικράτεια και διετή απαγόρευση συμμετοχής σε οποιαδήποτε δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Είχε προηγουμένως καταδικαστεί, το 2025, σε ένα έτος φυλάκισης και σε διετή απαγόρευση εξόδου από τη χώρα. Μια τρίτη δικαστική διαδικασία, που σχετίζεται με την κινηματογραφική του δραστηριότητα, βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη.
Εχοντας συλληφθεί και φυλακιστεί επανειλημμένα, αποκλειστικά και μόνο εξαιτίας της σκηνοθετικής του δουλειάς, ο Τζαφάρ Παναχί συνεχίζει να δημιουργεί παρά τις σκληρές συνθήκες που του επιβάλλονται.
Πιστός στη χώρα του και στους συνεργάτες του, αρνήθηκε πάντοτε να αυτοεξοριστεί, θεωρώντας ότι οφείλει να παραμείνει στο Ιράν και να συνεχίσει να εργάζεται ελεύθερα.
Από τότε που η ταινία του «Το Λευκό Μπαλόνι» (The White Balloon) απέσπασε τη Χρυσή Κάμερα το 1995, το Φεστιβάλ των Καννών έχει παρουσιάσει επανειλημμένα ταινίες του Τζαφάρ Παναχί. Ανάμεσά τους, το «Πορφυρό Χρυσάφι» (Crimson Gold), που τιμήθηκε με το Βραβείο της Επιτροπής στο τμήμα Ενα Κάποιο Βλέμμα το 2003, καθώς και η ταινία «Τρία Πρόσωπα» (3 Faces), η οποία συμμετείχε στο Διαγωνιστικό Τμήμα το 2018 και απέσπασε το Βραβείο Σεναρίου.
Το 2010, ενώ βρισκόταν φυλακισμένος στο Ιράν, είχε προσκληθεί να συμμετάσχει στην κριτική επιτροπή του Φεστιβάλ. Η θέση του παρέμεινε κενή κατά την τελετή έναρξης. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, το 2025, ο Τζαφάρ Παναχί ανέβηκε στη σκηνή για να παραλάβει τον Χρυσό Φοίνικα για την ταινία του «Ενα Απλό Ατύχημα» (It Was Just an Accident). Η βράβευση αυτή αποτέλεσε αναγνώριση μιας κινηματογραφικής πορείας αφιερωμένης στην υπεράσπιση της δημιουργικής ελευθερίας και της ελευθερίας της έκφρασης.
Το Φεστιβάλ των Καννών καταδικάζει απερίφραστα τη δικαστική δίωξη του Τζαφάρ Παναχί και ζητά την άρση όλων των περιορισμών που τον εμποδίζουν να ταξιδεύει, να δημιουργεί και να εκφράζεται ελεύθερα. Οπως κάνουν καλλιτέχνες, φεστιβάλ και πολιτιστικοί οργανισμοί σε ολόκληρο τον κόσμο αυτή τη στιγμή, το Φεστιβάλ των Καννών καλεί τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει δράση και να υψώσει ενιαία φωνή, προκειμένου να αποτραπεί η φυλάκισή του.
Η ελευθερία του δεν αφορά μόνο έναν σκηνοθέτη. Αφορά τα δικαιώματα όλων των καλλιτεχνών να σκέφτονται, να δημιουργούν και να εκφράζονται χωρίς τον φόβο της φυλάκισης.
Ολοι το γνωρίζουν και όλοι υπερασπίζονται αυτή την αρχή: «Κανένας καλλιτέχνης δεν πρέπει να φυλακίζεται για το έργο του, τις ιδέες του ή τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται, στο Ιράν ή οπουδήποτε αλλού».
Διαβάστε εδώ τη γνώμη του Flix για το «Ενα Απλό Ατύχημα» του Τζαφάρ Παναχί».
