Για Χωρίς Λόγους Συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη

του Σταύρου Ψυλλάκη

ΚΡΙΤΙΚΗ 01 MAY 2019

6 στα 10

Ενα πορτρέτο που μοιάζει με μια μικρή ιστορία του κόσμου από την αρχή φιλοτεχνεί ο Σταύρος Ψυλλάκης στο «Για Χωρίς Λόγους: Συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη», έχοντας απέναντι στην κάμερά του - ανοιχτό βιβλίο - έναν άνθρωπο που δεν χωράει σε λέξεις, εικόνες και συμβατικούς ήχους. Από το Σάββατο 4 Μαΐου και για δύο ακόμη Σάββατα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος.

Ο Γιώργος Μανιάτης γεννήθηκε το 1939 στη Μεσσήνη και μεγάλωσε στο Νέο Ψυχικό. Στα 15 του χρόνια γράφτηκε στη Σχολή Ναυτοπαίδων Πόρου και σε ηλικία 17 ετών εγκατέλειψε τις σπουδές του και εγκαταστάθηκε στο Βέλγιο, όπου εργάστηκε σε ανθρακωρυχείο. Τον επόμενο χρόνο έφυγε στο Παρίσι, κατατάχτηκε στη Λεγεώνα των Ξένων και βρέθηκε στην Αλγερία κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Ανεξαρτησίας της, το 1959. Παρέμεινε λεγεωνάριος επί τρεισήμισι χρόνια, καταγράφοντας τη βαρβαρότητα των Γάλλων εναντίον των Αλγερινών, απέδρασε από τη Λεγεώνα και κατάφερε να γυρίσει στην Ελλάδα, περιπλανώμενος μέσα από την έρημο Σαχάρα, το 1961.

Στη συνέχεια δημοσιοποίησε την περιπέτειά του στο βιβλίο του «Δραπέτευσα από τη Λεγεώνα των Ξένων: Το τρίτο αντάρτικο: Αλγερία 1957-1961», με αποτέλεσμα να καταδικαστεί από τις Γαλλικές αρχές.

Με την επιστροφή του στη χώρα μας εργάστηκε ως ανταποκριτής σε αθηναϊκές εφημερίδες. Από τα ιδρυτικά μέλη της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, τη δεκαετία του '60, ζωγραφίζει, γράφει και παίρνει το πρώτο βραβείο ποίησης σε πανελλήνιο διαγωνισμό για την Ειρήνη. Δημοσιογραφεί στην εφημερίδα «Ελευθερία». Προβλέπει την επιβολή δικτατορίας στην Ελλάδα, και μετά το 1967 περνά στην παρανομία και κρύβεται στην δυτική Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Το 1973 ταξιδεύει στη Χιλή και γράφει για τις τελευταίες στιγμές του Σαλβατόρ Αλιέντε, ως αυτόπτης μάρτυς μέσα στο Προεδρικό Μέγαρο τη στιγμή που βομβαρδίζεται από τα πυρά του πραξικοπηματία Πινοσέτ. Επιστρέφει στην Αθήνα όπου πάλι κρύβεται μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Στη συνέχεια μαθαίνει τρίχορδο μπουζούκι και αρχίζει να ασχολείται με τη μουσική, στην οποία αφιερώνεται περισσότερο ανάμεσα στο 1978 και το 1980. Εμφανίζεται σε μπουάτ, οργανώνει μαθήματα μουσικής, μαθήματα και μουσικές εκδηλώσεις για το ρεμπέτικο και ασχολείται με την έκδοση ενός περιοδικού για την ακοή που πίστευε πως ήταν η καρδιά του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού.

Το 1984 ιδρύει το «Ευρετήριο», μια συλλογική προσπάθεια από φοιτητές του Πανεπιστημίου Αθηνών με στόχο τη μουσική έρευνα και την ανακατασκευή των βασικών μουσικών οργάνων των Αρχαίων Ελλήνων. Σταθμός του έργου του ήταν η περίφημη διάλεξή του για την Ελληνική μουσική «Ρεμπέτικο και Αρχαίοι Ελληνες λυρικοί ποιητές» στους Δελφούς το 1986, στο πλαίσιο του Πρώτου Παγκόσμιου Συνεδρίου Ελληνικής μουσικής. Επίσης, γύρισε επτά ντοκιμαντέρ 45' για τη μουσική, το τραγούδι, τον χορό και την αρχαία Ελλάδα, με τίτλο «Ευρετήριο 1-7». Πέθανε στις 18 Ιανουαρίου του 2018 σε ηλικία 78 ετών, από φωτιά που έπιασε στο δωμάτιο του από την πίπα του. Κηδεύτηκε με πολιτική κηδεία, σύμφωνα με την τελευταία του επιθυμία, στο νεκροταφείο Ζωγράφου.

Ο,τι διαβάσατε παραπάνω είναι η επίσημη βιογραφία του Γιώργου Μανιάτη, ενός όχι και τόσο γνωστού συγγραφέα, δημοσιογράφου, μελετητή, ανθρώπου των γραμμάτων και των τεχνών, που έζησε τον δικό του 20ο αιώνα σε μια διαρκή αναζήτηση πατρίδας, εαυτού, επαφής με την αλήθεια.

Τώρα ξεχάστε την, καθώς στο «Για Χωρίς Λόγους: Συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη» του Σταύρου Ψυλλάκη που έκανε την πρεμιέρα του στο 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, η βιογραφία του Γιώργου Μανιάτη μετατρέπεται σε ένα χείμαρρο από εξομολογήσεις, αναμνήσεις, περιγραφές, σκέψεις και συμπεράσματα για τη ζωή, τον έρωτα, την πατρίδα, τη γλώσσα, το θάνατο που σε παρασέρνει ακριβώς τη στιγμή που δεν το καταλαβαίνεις. Ο ορμητικός λόγος του Μανιάτη συναντά τον κάθε φορά και πιο καίριο «εξομολογητή» Σταύρο Ψυλλάκη σε μια σειρά από συναντήσεις που προφανώς γίνονται για έναν (μπορεί και περισσότερους) πολύ σοβαρό λόγο: χαρίζουν στον Μανιάτη ένα αντάξιο της πολυπραγμοσύνης του ντοκιμαντέρ, αλλά και στο θεατή μια ευκαιρία να γνωρίσει έναν άνθρωπο που διατρέχει τη σύγχρονη ελληνική ιστορία με... ιστορικό τρόπο.

Το ντοκιμαντέρ «Για Χωρίς Λόγους Συναντήσεις με τον Γιώργο Μανιάτη θα προβληθεί για τρία συνεχόμενα Σάββατα, στις 4, 11 και 18 Μαΐου στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Στην προβολή του Σαββάτου 4 Μαΐου στις 20.00 μετά το τέλος της ταινίας θα συζητήσουν γι' αυτήν ο σκηνοθέτης Σταύρος Ψυλλάκης και οι Βασίλης Κάλφας (καθηγητής φιλοσοφίας), Αλέξης Ζήρας (κριτικός λογοτεχνίας), Ελισάβετ Χρονοπούλου (σκηνοθέτης, συγγραφέας) και Γιώργος Ζεβελάκης (συλλέκτης). Το Σάββατο 11 Μαΐου θα γίνουν δύο προβολές 20.00 και στις 22.15, στην αίθουσα Β. Ανάμεσα στις δύο προβολές, προσκεκλημένοι θα είναι οι συνεργάτες του Γιώργου Μανιάτη και μέλη του «Ευρετηρίου» Γιώργος Πολύζος (κατασκευαστής αρχαίων οργάνων) και Κώστας Βλησίδης (συγγραφέας, ερευνητής). Το Σάββατο 18 Μαΐου θα γίνει μια προβολή στις 20.00 στην αίθουσα Α της Ταινιοθήκης. Το Σάββατο 18 Μαΐου μετά την προβολή ακολουθεί συζήτηση με το κοινό και τους: Γιώτα Βαλσαμή (μεταπτυχιακό Ε.Κ.Π.Α.), Λένα Κυριακίδη (δημοσιογράφος Εφημερίδα των Συντακτών), Ρήγα Διονυσόπουλο (φοιτητής Παντείου), Κωνσταντίνο Φραγκίσκο Ψυλλάκη (φοιτητή Ο.Π.Α), οι οποίοι μοιράζονται σκέψεις και συναισθήματα που τους προκάλεσε η γνωριμία με τον Γιώργο Μανιάτη. Συντονίζει ο Αιμίλιος Καλιακάτσος (Εκδόσεις ΣΤΙΓΜΗ).

Που Παίζεται

Δες τις αίθουσες

Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας. Μάθετε περισσότερα.