Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
«Δεν ξέρω πια και εκεί είναι που όλο αυτό αποκτά ενδιαφέρον, σε ποιο σημείο το σινεμά έρχεται σε επαφή με την προσωπική μου ζωή. Μοιάζει λίγο με αυτό που συμβαίνει και στις συναντήσεις μου. Οταν συναντώ κάποιον, είτε αγνοεί ποιος είμαι είτε γνωρίζει το έργο μου - σε κάθε περίπτωση η σχέση δεν είναι πια η ίδια. Μπορεί να τον γοητεύσω μπορεί να τον απωθήσω. Υπάρχει ένας χώρος όπου συναντιέται η ζωή μου ως καλλιτέχνης και η προσωπική μου ζωή, η πραγματική μου ζωή.»
Οι ταινίες του Βενσάν Ντιετρ θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «πειραματικές» ή πιο τεχνικά «film essays», ταινίες τεκμηρίωσης ακριβώς στο σημείο που συγκρούονται με την μυθοπλασία, φτιαγμένες από εικόνες, λέξεις που θυμίζουν ενός είδους ημερολόγιο, προσωπικές εξομολογήσεις πάντα σε πρώτο πρόσωπο που «εικονογραφούνται» με εικόνες όχι απαραίτητα άμεσα συνδεδεμένες με το «θέμα» γύρω από το οποιό περιστρέφεται η αφήγηση τους, αλλά με μια εσωτερική σύνδεση που μετατρέπει τη μνήμη σε μηχανισμό καταγραφής και μονταζ, την ίδια στιγμή που ταινία την ταινία όλες ξεφυλλίζουν το μεγάλο - σκοτεινό αλλά και γεμάτο πάθος - βιβλίο της queer ιστορίας.
Orlando Ferito, 2015
Θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν και απλά ποιητικές, με την έννοια της ποίησης που αυθαίρετα, αλλά χωρίς να χάνει ποτέ την σύνδεσή της με τον άνθρωπο και τη θέση του στο σύμπαν, συνθέτει στοιχεία που φαινομενικά μοιάζουν ασύνδετα σε ένα σύνολο που ονομάζεται ανθρώπινη εμπειρία. Μια ανθρώπινη διαδρομή είναι οι ταινίες του, σε όλα αυτά που το σινεμά μπορεί να εκφράσει πιο εύκολα από τις λέξεις ή τις εικόνες μόνες τους. Μια διαδρομή, όχι μόνο μεταφορική πάνω στο ίδιο το σώμα του κινηματογράφου, αλλά και κυριολεκτική σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και πόλεις που αγάπησε, στις οποίες ερωτεύτηκε ή χώρισε, πόλεις που θα επέστρεφε συχνά σε όλη τη του ζωή και φιλμογραφία, ανακαλύπτοντας τι αφήνει πίσω σε ένα τόπο το πέρασμα του χρόνου.
Rome Desolèe (1995)
Bonne Nouvelle (2015)
Ηδη από την πρώτη του ταινία, το «Rome Desolèe» του 1995, ο Βενσάν Ντιετρ άρχισε να διαμορφώνει το στιλ που θα ακολουθούσε σε ολόκληρη τη φιλμογραφία του. Συνεχίζοντας τις σπουδές του στη Ρώμη μετά από την IDHEC, ο Ντιετρ θα γνώριζε στη Ρώμη τους πρώτους εραστές του, μαζί και την ηρωίνη αλλά και την απειλη του AIDS σε μια πόλη που αντίθετα από την αίγλη της απέπνεε μοναξιά και ερημιά. Και με αυτά τα υλικά θα έφτιαχνε το μελαγχολικό, ποτισμένο από μοναξιά και ποίηση πορτρέτο ενός φοιτητή με τον τρόπο που θα έφτιαχνε τις περισσότερες ταινίες του.
Η διαδικασία είναι απλή: στην αρχή συγκέντρωνε οπτικό υλικό και στη συνέχεια έγραφε ένα γραπτό κείμενο, το οποίο, μέσα από τη διαδικασία του οπτικοακουστικού μοντάζ, επαναδιαπραγματευόταν αργότερα σε συνάρτηση με την εικόνα. Ο Βενσάν Ντιετρ θεωρούσε την «τυπική» χρήση του voice over ως «πλεοναστική», επειδή είναι «μη διαλεκτική». Aντίθετα, αυτό που τον ενδιέφερε ήταν η διερεύνηση των μεταβαλλόμενων σχέσεων ανάμεσα στη λέξη και την εικόνα.
Αν το έργο του χαρακτηρίζεται τελικά από ελλείψεις, κενά και σιωπές είναι γιατί όπως έλεγε και ο ίδιος ήθελε ο θεατής να συμμετέχει ενεργά σε αυτή τη διαδικασία της σύνθεσης.
Mon Voyage D' Hiver, 2003
«Η ιδέα μου είναι ακριβώς να μην υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στη συλλογική, δημόσια ζωή και την ιδιωτική ζωή, αλλά ότι αυτές αναμειγνύονται όλο και περισσότερο. Και εδώ επιστρέφουμε, σε κάποιο βαθμό, στη συμβολή των καταστασιακών, ανθρώπων όπως ο Μποντριγιάρ ή ακόμη, σήμερα, της queer κριτικής. Πρέπει πρώτα να αποδεχτούμε ότι τα κινήματα γύρω από τη σεξουαλικότητα ή τις μειονότητες είναι εξίσου πολιτικά με τις ιδεολογίες της δεξιάς ή της αριστεράς. Ολα αλληλοδιαπερνώνται και εγώ κινούμαι πάνω σε αυτή την επιφάνεια. Είμαι ένα είδος ανιχνευτή ανάμεσα στο συλλογικό και το ατομικό, που θα μπορούσα να κατακτήσω την Ευρώπη ως επικράτεια. Νομίζω ότι η πολιτιστική ζωή - η ευρωπαϊκή πολιτιστική ζωή - κινδυνεύει μπροστά στην επιστροφή όλων των ιδιαίτερων, διαχωριστικών λόγων, όλων των επαρχιωτισμών, που παράξενα προέρχονται από την παγκοσμιοποίηση και προκαλούν μια συλλογική απώλεια των γλωσσών, του πολιτισμού, όλων όσων μπόρεσαν να οικοδομήσουν την Ευρώπη την εποχή του Διαφωτισμού.»
O Βενσάν Ντιέτρ, 2013
Πνευματικό παιδί του Ζαν-Λικ Γκοντάρ, της Μαργκερίτ Ντιράς και της Σαντάλ Ακερμάν (ένα από τα τελευταία του ανέκδοτα έργα αλλά και τεράστιο μέρος της ερευνητικής εργασίας του ήταν αφιερωμένο σε αυτήν), του Ζαν Εστάς, του Ζαν Κοκτό και του Πιερ Πάολο Παζολίνι, ο Βενσάν Ντιέτρ συνέχισε πάνω στο σύμπαν που έφτιαξαν τα ειδωλά του, προχωρώντας ακόμη περισσότερο τη φιλοσοφία τους για ένα σινεμά ποιητικό, «αληθινό» με όρους μυθοπλαστικούς, απόλυτα προσωπικό και γι' αυτό οικουμενικό.
Queer με όρους αδιαπραγμάτευτους και μελαγχολικούς, για τους εραστές που χάνονται σαν τις πόλεις που εγκαταλείπεις και δεν επιστρέφεις ποτέ ξανά. Και με το βλέμμα στραμμένο στην Τέχνη ως μοναδική διέξοδο από έναν κόσμο που έχει ξεχάσει τι σημαίνει ομορφιά.
Οπως αναφέρει ο Γιώργος Ευθυμίου στο υπέροχο κειμενό του για τον Βενσάν Ντιέτρ:
«Το background του σκηνοθέτη στην ιστορία της τέχνης δεν κρύβεται. Αυτή η τριλογία ("Lecons de Tenebres", "Mon Voyage d’ Hiver" και "Orlando Ferito") είναι εμποτισμένη με αναγέννηση, μπαρόκ, κλασσική μουσική, λογοτεχνία, ποίηση. Η αναφορά στις τέχνες δεν είναι εργαλειακή, είναι μάλλον μια αναγκαία προσφυγή του σκηνοθέτη στην προσπάθεια του να δηλώσει καταγωγικούς τόπους που τον καθορίζουν. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς, πως η τέχνη έχει μεγαλύτερη επίδραση σε ανθρώπους που είναι μόνοι, και μπορούν να διαθέσουν ολοκληρωτικά τον εαυτό τους σ’ αυτή. Κατά αυτόν τον τρόπο, ακόμα κι αν μεγάλο μέρος των ταινιών εξελίσσονται στο δρόμο, οι ταινίες του Ντιέτρ δίνουν την απόλυτη αίσθηση ενός μοναχικού δωματίου. Το "Lecons de Tenebres" είναι πνιγμένο σε πίνακες αναγεννησιακούς ή μπαρόκ. Αυτές οι πανέμορφες και πολλές φορές βίαιες αναπαραστάσεις συνοδεύουν το πνεύμα της ταινίας. Η βία γεννάται από τις αναπαραστάσεις ή οι αναπαραστάσεις εμπνέουν τη βία; Αδιάφορο! Είμαστε μέσα στην καταστροφή. Το ότι είμαστε μέσα στην καταστροφή γίνεται ακόμα πιο ρητά σαφές στο τρίτο μέρος της τριλογίας, το "Orlando Ferito" όπου τα λόγια των απλών ανθρώπων της Σικελίας (Παλέρμο) αναμειγνύονται με εκείνα του Παζολίνι, του Ζορζ Ντιντί-Ιμπερμάν και του Πιεραντρέα Αμάτο. Τι λέει ο Ντιέτρ με όλες αυτές τις φωνές: η καταστροφή είναι ήδη εδώ και αυτό δεν είναι λόγος να αναστενάζουμε και να κλαίμε ότι όλα έχουν χαθεί ή να αναζητούμε μια ατομική διαφυγή, η οποία είναι ούτως ή άλλως αδύνατη.»
Η ποίηση είναι η τελευταία ελεύθερη τέχνη, αυτή που δεν έχει καταληφθεί ολοκληρωτικά από την αγορά. Η λογοτεχνία, ο κινηματογράφος, οι εικαστικές τέχνες έχουν πλέον ενταχθεί πλήρως στο σύστημα της αγοράς, ενώ η ποίηση διατηρεί μια διαφορετική σχέση με την ομορφιά και την τέχνη, μια σχέση εξαιρετικά πολύτιμη.»
Ο Βενσάν Ντιέτρ γεννήθηκε στη Ρουέν της Γαλλίας το 1960. Οι ταινίες του ταξίδεψαν σε όλον τον κόσμο, διαγωνίστηκαν στα Φεστιβάλ του Βερολίνου, των Καννών, του Λοκάρνο και άλλων. Εργα του φιλοξενήθηκαν σε μουσεία και γκαλερί. Στην Ελλάδα, ταινίες και εγκαταστάσεις του φιλοξενήθηκαν στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, στο Ethnofest, ενώ το τελευταίο αφιέρωμα που έγινε στο έργο του ήταν στην αυγή του 2025 από το Pugnant Film Series με καλεσμένο στην Αθήνα (που επέστρεφε συχνά μέσα στα χρόνια) τον ίδιο τον Βενσάν Ντιέτρ.
Στην Αθήνα το 2025
Πέθανε στις 11 Αυγούστου του 2026, στο Παρίσι.
10 ταινίες του Βενσάν Ντιέτρ (σαν εισαγωγή στον κόσμο του)
Rome Desolèe, 1996
Στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, ο Vincent Dieutre αφηγείται σε voice-over τα χρόνια της τοξικοεξάρτησής του, πάνω σε σταθερά πλάνα της Ρώμης, η οποία λειτουργεί ως ένα ανώνυμο μεταφορικό σκηνικό, κουβαλώντας τα ίχνη των εκστάσεων του παρελθόντος. Ένας κινηματογραφικός χώρος για να ξαναπαιχτεί, με απόσταση και ψυχρότητα, η ταινία του χάους· για να (ξανα)δούμε να περνά μπροστά μας η παρέλαση των εραστών, των συρίγγων και του θανάτου που παραμονεύει.
Leçons de Τénèbres, 2000
Ο σκηνοθέτης καθιστά το σώμα και το πνεύμα του όργανα μιας βιωμένης εμπειρίας. Περιπλανώμενος από τη μία πόλη στην άλλη – Ουτρέχτη, Νάπολη, Ρώμη – αναζητά την ομορφιά και τον αισθησιασμό μέσα στις χειρονομίες. Η πραγματικότητα και το φαντασιακό, η λογική της σκέψης και η πυράκτωση των αισθήσεων, η πραγματικότητα και η υπερβατικότητα ξεδιπλώνονται σε αυτό το κινηματογραφημένο ημερολόγιο, τόσο προσωπικό όσο και πολιτικό, υπό το βλέμμα του Καραβάτζιο.
Bologna Centrale, 2003
Αρχικά ένα ηχητικό έργο, οι εικόνες αυτής της ταινίας γεννήθηκαν μέσα από τα κενά του ήχου, όταν τα μικρόφωνα ήταν κλειστά. Η επιστροφή στους «τόπους του εγκλήματος» διαμορφώνεται ως μια περιπλάνηση σε μια γεωγραφία μύησης: εκείνη του «αθώου» εφήβου που έζησε την Μπολόνια ως ένα μαγνητικό πεδίο, τεντωμένο ανάμεσα στην αφύπνιση της ομοφυλοφιλικής επιθυμίας, την ανακάλυψη των ναρκωτικών και μια κοινωνική κατάσταση εκρηκτική.
Mon Voyage D' Hiver, 2003
O σκηνοθέτης ταξιδεύει προς το Βερολίνο μαζί με τον έφηβο γιο ενός στενού του φίλου και, στη διάρκεια της διαδρομής. επισκέπτονται φίλους και σημαντικά για τον σκηνοθέτη σημεία, που συνδέονται όλα με ιδιαίτερες αναμνήσεις και σημασίες, καθώς κατευθύνονται προς τη γερμανική πρωτεύουσα. Καθώς οι δύο τους έρχονται όλο και πιο κοντά και αναπτύσσουν μια φιλική σχέση, ο σκηνοθέτης αναλαμβάνει απέναντι στο αγόρι και έναν ρόλο πατρικής καθοδήγησης, αφηγούμενος τη δική του πορεία αυτογνωσίας - εν μέρει για να βοηθήσει τον νεαρό στη δική του μετάβαση προς την ενηλικίωση, αλλά και ως έναν τρόπο να διασφαλίσει ότι η δική του παρακαταθήκη θα συνεχίσει να υπάρχει.
Fragments sur la Grâce, 2006
Στα μισά του δρόμου ανάμεσα στη σάρκα και το πνεύμα, η ιανσενιστική περιπέτεια κυριεύει και μεθά τον σκηνοθέτη. Περιπλανώμενος τη νύχτα στους χώρους του Πορ-Ρουαγιάλ, ανασυνθέτοντας μαζί με τους συνεργάτες-ηθοποιούς του την υφή και τους ήχους της παλαιάς γλώσσας, συνομιλώντας με έναν ιστορικό, χάνεται και ξαναβρίσκει τον εαυτό του σε αυτό το πεδίο των χιλίων μαχών που είναι η ζωή. Σε διάλογο με το παρελθόν, ανακαλύπτει τη χάρη μέσα στα θραύσματά του.
Después de la Revolución, 2007
Κατά την παραμονή του στην πρωτεύουσα της Αργεντινής, ο Βενσάν Ντιέτρ αντιπαραβάλλει τις αναμνήσεις ενός εξιδανικευμένου Μπουένος Αϊιρες, όπως το είχαν πλάσει στη μνήμη τους οι Αργεντινοί εξόριστοι στα τέλη της δεκαετίας του 1970, με τους οποίους είχε συναναστραφεί, με αυτό που του προσφέρει η πόλη σήμερα. Η ταινία του μοιάζει με αποχαιρετισμό στις χίμαιρες του παρελθόντος, ενώ ταυτόχρονα εκπληρώνει μια υπόσχεση: εκείνη της αδιάλειπτης υποδοχής των ποιητικών δυνάμεων του παρόντος.
Jaures, 2012
«Και εκεί, πού είναι αυτό;» Σε μια φίλη που τον επισκέπτεται, ο Βενσάν Ντιέτρ μιλά για τις εικόνες που κινηματογράφησε επί έναν χρόνο από το διαμέρισμα του εραστή του, του Σιμόν. Η ιστορία μιας αγάπης που έχει πλέον τελειώσει επικαλύπτεται από ένα εντελώς διαφορετικό σενάριο: την επισφαλή ζωή νεαρών Αφγανών προσφύγων, που κατασκηνώνουν μέσα στο κρύο στις όχθες του καναλιού Σεν-Μαρτάν. Είναι άραγε σύμπτωση ότι ο Σιμόν ήταν εθελοντής σε μια οργάνωση που βοηθούσε αιτούντες άσυλο; Οτι το διαμέρισμα βρίσκεται κοντά στον σταθμό του μετρό Ζορές - του βουλευτή που είχε καταγγείλει τους «νόμους των παρανόμων»; Οτι ο ίδιος ο σκηνοθέτης ήταν, κατά κάποιον τρόπο, κρυμμένος μέσα στη ζωή του Σιμόν; Δουλεύοντας πάνω στον ήχο και στην ίδια την υλικότητα της εικόνας —με διακριτική χρήση animation— ο Ντιέτρ υπερβαίνει την εγγενή υπεροχή της θέασης από το παράθυρο, για να αφηγηθεί τη γέννηση της συμπόνιας μέσα από την προσωπική, οικεία εμπειρία.
Orlando Ferito, 2015
Το τρίτο, σικελικό, μέρος του κύκλου «Οι ταινίες της Ευρώπης», το «Orlando Ferito» είναι ένα πολύπλευρο «chanson de geste», που χαρακτηρίζεται από την αγωνία και ποτίζεται από την ελπίδα. Το διαθηκικό έγγραφο που έγραψε ο Πιερ Πάολο Παζολίνι λίγο πριν από τον θάνατό του («Le vide du pouvoir en Italie»), το οποίο μετέφερε μεταφορικά την πολιτική του απόγνωση για την «εξαφάνιση των πυγολαμπίδων», και εκείνο του Ζορζ Ντιντί-Ιμπερμάν (2009), το οποίο, αντίθετα, αναφέρεται στην «επιβίωσή» τους. Ο Βενσάν Ντιέτρ ταξιδεύει στο μακρινό νότο της Ευρώπης αναζητώντας τις σημερινές «πυγολαμπίδες» που επινοούν καθημερινά μια πολιτική ζωή.
Viaggio Nella Dopo-Storia, 2015
Ο Βενσάν Ντιέτρ εμβαθύνει στα «εγχειρήματα θαυμασμού» του, επαναπροσεγγίζοντας το «Ταξίδι στην Ιταλία» του Ρομπέρτο Ροσελίνι. Πρόκειται για ένα ψευδοριμέικ, μια ταινία που αναπτύσσει μια queer επανοικειοποίηση του έργου μυθοπλασίας και η οποία, πέρα από το αίσθημα απώλειας που οριοθετεί, λειτουργεί ως μια χαρμόσυνη επιβεβαίωση των δυνάμεων της τέχνης, καθώς και ως πεδίο έκφρασης και σκηνοθετικής πραγμάτωσης ενός υβριδικού αισθητικού λόγου.
This is the End, 2023
Μια ταινία που γυρίστηκε στο Λος Αντζελες! Τι παραστράτημα! Γυρισμένη κατά τη διάρκεια της φρικτής εποχής της κορωνοεπιτήρησης, το Λος Aντζελες μοιάζει μια πόλη κοιμισμένη, χωρίς σφυγμό. Πλάι στη δική του φωνή, ο σκηνοθέτης δίνει μεγάλο χώρο σε μια λέσχη ποίησης. Η ποίηση, είναι λέει, η μόνη δημοκρατική πλευρά που έχει απομείνει στη (νεοφιλελεύθερη) γλώσσα. Η ποίηση εδώ προσπαθεί να αναβιώσει μια γλώσσα απ’ το παρελθόν, την ίδια στιγμή που ο έρωτας προσπαθεί να αναβιωθεί μέσα από μια παρελθοντική ιστορία. Ο Ντιέτρ γίνεται πολύ σκληρός σε αυτή την ταινία. Μα πάντα παραμένει αινιγματικός μέσα από ζώσες αντιθέσεις. - Γ.Ε.
*τα κείμενα για τις ταινίες προέρχονται από το site του Visions du Reel, του Cinema Du Reel και του Pugnant Film Series.
Διαβάστε περισσότερα για το έργο και τη ζωή του Βενσάν Ντιέτρ εδώ και εδώ.