Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Κάποια εικοσιτετράωρα πριν συναντήσουμε τον Ζιλ Λελούς στις Κάννες τον περασμένο Μάιο για να μας μιλήσει για το «Μουλέν: Ο Αντιστασιακός», τη νέα ταινία του Λάζλο Nέμες στην οποία υποδύεται τον Ζαν Μουλέν, ο Γάλλος ηθοποιός και σκηνοθέτης είχε ήδη «πρωταγωνιστήσει» σε ένα μικρό «πολιτικό» σκάνδαλο.
Αναμενόμενο, αν αναλογιστεί κανείς το βάρος της ανάληψης της «μεγάλης ευθύνης«, όπως ακριβώς τη χαρακτήρισε ο ίδιος, να υποδυθεί την ίσως πιο εμβληματική προσωπικότητα της Γαλλικής Αντίστασης κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον άνθρωπο που βασανίστηκε και πέθανε χωρίς ποτέ να παραδοθεί ή να προδώσει την πατρίδα του, κρατώντας ψηλά το ηθικό ενός ολόκληρου έθνους. Στην ταινία του Λάζλο Νέμες, πρώτη του στη Γαλλία και εξ ολοκλήρου γαλλόφωνη, συναντάμε τον Ζαν Μουλέν κατά τη σύλληψή του και παρακολουθούμε τα βασανιστήρια που υπέστη από τον Γερμανό αξιωματικό Κλάους Μπάρμπι ενώ ήταν υπό κράτηση στη Γκεστάπο.
Λάζλο Νέμες και Ζιλ Λελούς στη συνέντευξη Τύπου του «Μουλέν: Ο Αντιστασιακός» στις Κάννες τον περασμένο Μάιο
Κατά τη διάρκεια της καθιερωμένης συνέντευξης Τύπου της ταινίας στις Κάννες, όπου η ταινία διαγωνίστηκε για τον Χρυσό Φοίνικα, ο Ζιλ Λελούς αρνήθηκε να απαντήσει σε μια ερώτηση δημοσιογράφου την οποία θεώρησε «κατευθυνόμενη».
Η ερώτηση που προερχόταν από το «Paroles d’honneur», ιστότοπο που πρόσκεται στην άκρα αριστερά και το πολιτικό κόμμα Parti des indigènes de la République. είχε δύο σκέλη: «Πιστεύετε ότι σήμερα είναι πρωταρχικής σημασίας, προκειμένου να μην προδώσουμε τη μνήμη του Ζαν Μουλέν, να αγωνιστούμε αποφασιστικά ενάντια στον Εθνικό Συναγερμό (Rassemblement National, RN);» και «Πιστεύετε ότι η Ανυπότακτη Γαλλία (σ.σ. La France insoumise - το κόμμα που ηγείται ο Ζαν-Λικ Μελανσόν), ως η κυρίαρχη δύναμη της Αριστεράς, αποτελεί το καλύτερο ανάχωμα απέναντι στην Ακροδεξιά;»
Ο Ζιλ Λελούς απάντησε: «Δεν είναι λίγο κατευθυνόμενη η ερώτησή σας; Δεν έχω απάντηση σε αυτό, κύριε».
Το αποτέλεσμα ήταν να κατηγορηθεί ότι δεν καταδίκασε απερίφραστα το ακροδεξιό κόμμα της Μαρί Λεπέν, να χαρακτηριστεί «Gilles Lelâche» (σ.σ. στα γαλλικά lâche σημαίνει δειλός) και να αναγκαστεί να απαντήσει μέσω Instagram:
«Τις τελευταίες ημέρες έχουν ειπωθεί πολλά για μένα, με βία και προσβλητικές απλουστεύσεις. Επειδή αρνήθηκα να απαντήσω σε μια ερώτηση που έκρινα χειριστική και κατευθυνόμενη, με αποκάλεσαν δειλό, ακόμη και υποστηρικτή της Ακροδεξιάς. Η οποία, από την πλευρά της, έσπευσε αμέσως να με υποστηρίξει - όπως το σκοινί υποστηρίζει τον κρεμασμένο. Θέλω να είμαι σαφής: δεν έχω υποστηρίξει ποτέ και δεν πρόκειται να υποστηρίξω ποτέ κανένα κόμμα ή ιδεολογία που προωθεί το μίσος, τη μισαλλοδοξία και τις διακρίσεις. Οι θέσεις που έχω εκφράσει στο παρελθόν μιλούν από μόνες τους. Θα υπερασπίζομαι πάντοτε τις αξίες της Δημοκρατίας μου και τις αρχές που αποτελούν το μεγαλείο της χώρας μας. Αυτός ακριβώς είναι ο αγώνας που έδωσε ο Ζαν Μουλέν, ώστε σήμερα να μπορούμε να ζούμε ελεύθεροι».
O Ζιλ Λελούς ως Ζαν Μουλέν
Flash forward στη συνέντευξή μας, όπου ο Ζιλ Λελούς μοιάζει αποφασισμένος να μιλήσει για όλα αυτά που δεν έκανε στη συνέντευξη Τύπου.
Το να υποδύομαι τον Ζαν Μουλέν είναι κάτι περισσότερο από ένα βάρος. Είναι μια ευθύνη που ξεπερνά ακόμη και την ίδια την έννοια του να είσαι ηθοποιός ή να κάνεις κινηματογράφο. Δεν τον αντιμετώπισα ως έναν απλό κινηματογραφικό χαρακτήρα. Ενιωθα μεγάλο δέος και, φυσικά, είχα μείνει λίγο άναυδος που ανατέθηκε σε εμένα αυτός ο ρόλος. Στην πραγματικότητα, γιατί να επιλεγώ εγώ και όχι κάποιος άλλος; Είναι επίσης ένα ζήτημα νομιμοποίησης, του κατά πόσο δικαιούσαι να αναλάβεις έναν τέτοιο ρόλο. Κάθε Γαλλίδα και κάθε Γάλλος γνωρίζει τον Μουλέν, γνωρίζει την ιστορία του. Είναι ένας άνθρωπος που για πρώτη φορά περνά στη μεγάλη οθόνη. Επρεπε, λοιπόν, να του δώσουμε σάρκα και οστά, να φροντίσουμε ώστε να πάψει να είναι απλώς ένα όνομα σε δημόσια κτίρια, λύκεια ή βιβλιοθήκες. Με λίγα λόγια, έπρεπε να γίνει ένας πραγματικός άνθρωπος. Και γι’ αυτό χρειάστηκε να μελετήσω πάρα πολύ, γιατί δεν υπήρχε και τόσο πολύ υλικό. Δεν υπάρχουν ηχητικές ή οπτικές καταγραφές, παρά μόνο ελάχιστα πράγματα για τον Μουλέν. Υπάρχουν μερικές γνωστές φωτογραφίες, με το καπέλο και το κασκόλ του. Αλλά, ακόμη κι εκεί, δεν θέλαμε να φτάσουμε τόσο μακριά. Θέλαμε πραγματικά να προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τον άνθρωπο πίσω από την εμβληματική μορφή. Προσωπικά, προσπάθησα να κατανοήσω την ψυχοσύνθεση αυτού του ανθρώπου: τι ήταν αυτό που τον παρακινούσε, τι ήταν εκείνο που τον διαμόρφωσε… Στην πραγματικότητα, ήταν ένας άνθρωπος γεμάτος αντιφάσεις, ένας πολύ παράδοξος άνθρωπος. Ηταν ζωγράφος και σχεδιαστής, και στα νιάτα του είχε μια σχετικά ανέμελη, κοσμική ζωή. Κάποια στιγμή, όμως, ένιωσε ότι έπρεπε να δώσει περισσότερο νόημα στην ύπαρξή του και στράφηκε στην πολιτική. Σταδιακά, εξελίχθηκε στον άνθρωπο που γνωρίζουμε σήμερα. Κι όλα αυτά, ενώ δεν είχε στρατιωτική εκπαίδευση και δεν ήταν άνθρωπος της δράσης στο πεδίο. Αυτό κάνει το θάρρος του ακόμη πιο μεγαλειώδες.
Είναι πολύ δύσκολο για μένα να βλέπω τον εαυτό μου στην οθόνη. Στην αρχή, όταν κάνεις αυτό το επάγγελμα, χαίρεσαι να βλέπεις τον εαυτό σου. Είναι σαν… δεν ξέρω, σαν να νιώθεις έναν μικρό θαυμασμό. Η λαχτάρα που έχεις όμως αρχικά να βλέπεις τον εαυτό σου, όσο περνάει ο καιρός, μετατρέπεται σε κάτι σαν… όχι απέχθεια - δεν θα έφτανα ως εκεί - αλλά δυσκολεύομαι όλο και περισσότερο να βλέπω τον εαυτό μου στην οθόνη. Γιατί όσο προχωράω, φυσικά, τόσο περισσότερο γνωρίζω τον εαυτό μου και τόσο καλύτερα αναγνωρίζω τις συνήθειές μου, τις κινήσεις μου, τα εκφραστικά μου μέσα, τα μικρά μου τεχνάσματα ως ηθοποιού. Αυτό που ένιωσα βλέποντας την ταινία ήταν ότι, ας πούμε, καταφέραμε, χάρη και στη συνεργασία με τον Λάζλο, να φτάσουμε σε μια συγκεκριμένη λιτότητα, να παραμερίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τον ηθοποιό - δηλαδή αυτόν που είμαι εγώ - και τη δημόσια εικόνα μου, προκειμένου να πλησιάσουμε μια συγκεκριμένη αντίληψη για το ποιος θα μπορούσε να είναι ο Ζαν Μουλέν. Βλέποντας την ταινία σκέφτηκα ότι καταφέραμε να δημιουργήσουμε κάτι αρκετά αυθεντικό και λιτό, χωρίς τις φιλοδοξίες επίδειξης ενός ηθοποιού και χωρίς την ανάγκη να αποδείξουμε κάτι στο κοινό. Αυτό ήταν κάτι πολύ σημαντικό για μένα. Ηθελα ο ηθοποιός να παραμερίσει εντελώς, ώστε να αναδειχθεί ο άνθρωπος που ήταν εκείνος.
Υπήρξε σωματική καταπόνηση στις σκηνές των βασανιστηρίων, ναι. αλλά και πάλι, ήταν λιγότερο δύσκολο απ’ όσο μπορούσα να φανταστώ. Είχα σχηματίσει μια τόσο έντονη εικόνα για αυτή την ταινία και για το πόσο σκληρά θα ήταν τα γυρίσματα που είχα προετοιμαστεί πάρα πολύ καλά ψυχολογικά. Τελικά, οι σκηνές βασανιστηρίων δεν ήταν λιγότερο σκληρές, αλλά ήταν πιο εύκολες στην εκτέλεσή τους. Στην αρχή κάθε σκηνής σωματικών βασανιστηρίων, ζητούσα να μου προκαλούν τουλάχιστον λίγο πόνο, ώστε να καταλαβαίνω τι σημαίνει και να μπορώ, έστω, να αρχίσω να δουλεύω πάνω σε μια μορφή πόνου. Γιατί δεν είναι κάτι που μπορείς απλώς να βγάλεις από το καπέλο σου. Κάθε φορά που επρόκειτο να δεχτώ ένα χαστούκι, ζητούσα να είναι αληθινό. Μόλις συμβεί αυτό όλα κυλούν γρήγορα. Ο κινηματογράφος είναι μια παραποίηση της πραγματικότητας. Εγώ έτρωγα ένα χαστούκι, ενώ εκείνος έτρωγε σαράντα. Κάποιες φορές, λοιπόν, εγώ έτρωγα τέσσερα χαστούκια, ενώ εκείνος έτρωγε εξήντα. Ηταν, λοιπόν, το λιγότερο που μπορούσα να κάνω.
Ζούμε σε μια εποχή που προκαλεί μεγάλο φόβο. Πάρα πολύ μεγάλο. Και το πρόβλημα είναι ότι όλη αυτή η κατάσταση κάνει τους ανθρώπους να βρίσκονται διαρκώς σε ένταση. Δεν είναι μόνο ότι η εποχή είναι τρομακτική, κάνουμε και τα πάντα για να παραμείνει έτσι. Οπότε, δεν ξέρω πώς μπορούμε να βγάλουμε το κεφάλι μας έξω από το νερό. Ισως θα ήταν καλό να κάνουμε ένα μικρό βήμα στο πλάι, να πάρουμε λίγη απόσταση από όλο αυτό για να μπορέσουμε να αντισταθούμε.»
φωτό: Φρεντ Ντουγκίτ
Πρέπει να ξαναδούμε το παρελθόν μας, για να προσπαθήσουμε να οικοδομήσουμε το μέλλον μας. Βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά περίπλοκη και χαοτική περίοδο. Ο φασισμός βρίσκεται προ των πυλών μας και υπάρχει ένας μεγάλος πειρασμός να στραφούμε προς τις πιο ριζοσπαστικές και ύπουλες ιδέες.
Ζούμε σε μια εποχή αρκετά σκοτεινή και βίαιη, με συγκρούσεις που βρίσκονται σχεδόν παντού, έξω από την πόρτα μας. Η ταινία δείχνει ξεκάθαρα ότι υπάρχουν δύο μορφές ανθρωπιάς ή, τουλάχιστον, δύο επιλογές ως προς το τι είδους ανθρωπιά θέλουμε να υπερασπιστούμε: εκείνοι που αναζητούν το φως και εκείνοι που επιδιώκουν τον σκοταδισμό. Σύντομα θα διεξαχθούν εκλογές στη Γαλλία, ενώ ριζοσπαστικά κόμματα, και ιδιαίτερα η Ακροδεξιά, βρίσκονται πολύ κοντά στην ανάληψη της εξουσίας. Τι επιλέγουμε, λοιπόν; Επιλέγουμε τη σκιά ή το φως; Να γιατί πρέπει να ξανακοιτάζουμε και να επανεξετάζουμε διαρκώς την ιστορία μας.
Το πρόβλημα είναι να αντισταθείς. Το πρόβλημα είναι ότι σήμερα, με την πληθώρα των μέσων ενημέρωσης και, κυρίως, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ο καθένας αρπάζει ό,τι μπορεί, όπως οι πολιτικοί οικειοποιούνται τις δηλώσεις του καθενός για να τις χρησιμοποιήσουν για πολιτικούς σκοπούς, να τις μετατρέψουν σε συνθήματα ή να εξαπολύσουν επιθέσεις.Ολα αυτά μας οδηγούν σε ένα τοπίο όπου οι ιδέες γίνονται δυσδιάκριτες και επικρατεί σύγχυση, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να μη μιλούν πια ελεύθερα. Η, τουλάχιστον, να εκφράζονται όλο και λιγότερο. Ζούμε σε έναν κόσμο κάπως διχασμένο, όπου ο διάλογος δεν έχει πια θέση. Ο καθένας επιλέγει ένα στρατόπεδο, που μάλιστα δεν είναι απαραίτητα και το καλύτερο. Κι αν δεν έχεις επιλέξει εσύ, θα επιλέξουν άλλοι για λογαριασμό σου. Βρισκόμαστε σε μια πολύ ιδιαίτερη στιγμή. Εγώ μεγάλωσα με την αντίληψη ότι υπάρχει μια ορισμένη ιδιωτική ζωή, ένας προσωπικός χώρος που πρέπει να παραμένει ιδιωτικός. Σήμερα, όμως, όλα εκτίθενται, μπορούν να εκτεθούν και γίνονται αντικείμενο σχολιασμού, και μάλιστα μέσα σε ένα εξαιρετικά βίαιο κλίμα, με μια πρωτοφανή μορφή βίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι καλλιτέχνες να γίνονται παρανοϊκοί - και δικαιολογημένα. Και άρα να σιωπούν.
Ζιλ Λελούς (Μουλέν) και Λαρς Αϊντιγκερ (Μπάρμπι) σε σκηνή από την ταινία
Ο Λαρς Αϊντιγκερ είναι ένας απίστευτος άνθρωπος, ένας σπουδαίος ηθοποιός- και ακόμη πιο σπουδαίος αν αναλογιστεί κανείς ότι δεν μιλάει καθόλου γαλλικά. Ετσι, έπαιξε το ρόλο του απομνημονεύοντας τη φωνητική απόδοση των γαλλικών κειμένων. Και όταν βλέπει κανείς αυτό που καταφέρνει, είναι πραγματικά εκπληκτικό. Στην πραγματικότητα, συνεργαστήκαμε πολύ… Δεν κάναμε καθόλου πρόβες ούτε διαβάσαμε μαζί τα κείμενα. Ημασταν κάπως ο καθένας στον δικό του δρόμο, ακριβώς για να έχουμε την αίσθηση ότι αυτές οι συζητήσεις συνέβαιναν για πρώτη φορά. Συζητήσεις που θα μπορούσαν σχεδόν να είναι ευγενικές κουβέντες δύο κυρίων δίπλα στο τζάκι, αλλά που σταδιακά εκτροχιάζονται, ξεφεύγουν από τον έλεγχο και οδηγούν στη φρίκη.Εγώ, από την πλευρά μου, ήθελα να μην του μιλάω καθόλου, να μην του απευθύνω τον λόγο, ούτε καν να του λέω καλημέρα. Ο Λαρς είναι Γερμανός και το να υποδυθεί τον Μπάρμπι ήταν αναπόφευκτα οδυνηρό γι’ αυτόν. Σαν να ήταν υποχρεωμένος κάθε μεγάλος Γερμανός ηθοποιός να περάσει, κάποια στιγμή στην καριέρα του, από έναν ναζιστικό ρόλο. Εκείνος είχε αρνηθεί να το κάνει, αλλά τελικά το έκανε για πρώτη φορά. Νομίζω πως αυτό τον βάραινε κάπως. Ετσι, έγινα λιγότερο απόλυτος. Μιλήσαμε, αλλά πραγματικά ελάχιστα! Κάθε στιγμή ήταν, λοιπόν, μια ανακάλυψη. Και κάθε φορά που είχα σκηνές μαζί του, έμενα άναυδος με τον τρόπο που εκφωνούσε αυτά τα φρικτά λόγια με τόση αποστασιοποίηση. Ηταν απίστευτο.
Δεν με νοιάζει αν παίζω τον κακό ή τον ήρωα. Με ενδιαφέρει πάντα να βρίσκω το νόημα στον κάθε χαρακτήρα που υποδύομαι. Είχα γυρίσει μια ταινία με τίτλο «Αντίο Κύριε Χάφμαν», στην οποία υποδυόμουν έναν συνεργάτη των Ναζί. Πρόκειται, λοιπόν, για τον ακριβώς αντίθετο χαρακτήρα από τον Μουλέν. Είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί να κατανοήσει τη ζήλια του, την απογοήτευσή του, την αναπηρία του, την επιθυμία του να ξεφύγει από την κατάστασή του. Αυτό αποτελεί έναν τρόπο να εξηγήσουμε τι σημαίνει να είσαι συνεργάτης των Ναζί ή ήρωας. Να, λοιπόν, δύο διαφορετικές περιπτώσεις. Το ωραίο, όμως, είναι να προσπαθείς να καταφέρεις να αποδώσεις και τις δύο. Είναι αυτονόητο ότι ένιωσα πολύ μεγαλύτερη ικανοποίηση - αν και η ικανοποίηση δεν είναι ακριβώς η σωστή λέξη - και αφοσίωση, σοβαρότητα, σαν να επρόκειτο για μια αποστολή, όταν υποδύθηκα τον Μουλέν.
Ενδεχομένως ένας Γάλλος σκηνοθέτης θα έκανε μια τελείως διαφορετική ταινία από τον Λάζλο. Στην περίπτωσή του υπάρχει μια κάποια απόσταση, ένας βαθμός αποστασιοποίησης. Βέβαια, ο Λάζοο ζει εδώ και δεκαπέντε χρόνια στη Γαλλία. Γνωρίζει άριστα τη γαλλική ιστορία, σπούδασε εδώ και τα λοιπά. Είναι ένας άνθρωπος με πολύ βαθιά γνώση του αντικειμένου. Ωστόσο, νομίζω ότι το βάρος του Μουλέν στους ώμους του σκηνοθέτη ήταν πάνω κάτω το ίδιο με εκείνο που ένιωθα κι εγώ. Πιστεύω πως ήταν καλό που υπήρχε από τη μία ένας άνθρωπος, εγώ, που ένιωθε πραγματικά κάπως συντετριμμένος από το βάρος του χαρακτήρα, κι από την άλλη κάποιος που λειτουργούσε μέσα σε ένα συγκεκριμένο αφηγηματικό πλαίσιο.
Δεν πιστεύω ότι η Ακροδεξιά θα καταφέρει να ανέβει στην εξουσία. Δεν το πιστεύω. Αυτή είναι η αισιόδοξη πλευρά μου. Βέβαια, εδώ και πολλά χρόνια βρίσκεται πολύ κοντά. Και, φυσικά, πλησιάζει όλο και περισσότερο. Δυσκολεύομαι να φανταστώ ότι θα μπορούσε να τα καταφέρει του χρόνου. Δυσκολεύομαι, αλλά φοβάμαι πολύ ότι μπορεί να συμβεί, όπως όλοι μας.»
φωτό: Φρεντ Ντουγκίτ
Δεν μπορεί να είναι σύμπτωση ότι υπάρχουν αρκετές ταινίες που μιλούν για αυτήν την περίοδο της Ιστορίας. Υπάρχει η επιθυμία να ξαναβουτήξουμε σε εκείνη την περίοδο. Νομίζω ότι στο συλλογικό ασυνείδητο υπάρχει ένας φόβος για το μέλλον, ένας φόβος για όσα βρίσκονται προ των πυλών, για όσα θα μπορούσαν να μας συμβούν. Και είναι σαν να λέμε: «Κοιτάξτε, κοιτάξτε τι συνέβαινε όχι και τόσο παλιά, πριν από πέντε, εξήντα χρόνια. Κοιτάξτε την τραγωδία που ζήσαμε, κοιτάξτε τη φρίκη. Δείτε τι σημαίνει να σκύβεις το κεφάλι, να συνεργάζεσαι με τον κατακτητή ή να αντιστέκεσαι». Είναι σαν ένα είδος μαθήματος, αλλά δυστυχώς ίσως και μια μορφή προετοιμασίας. Σαν να έχουμε ανάγκη να ξανακοιτάξουμε τον ίδιο μας τον εαυτό και την ιστορία μας, για να αντλήσουμε θάρρος. Δεν ξέρω ακριβώς ποιο είναι το διαφορετικό κίνητρο του καθενός από αυτούς τους συγγραφείς, σεναριογράφους ή σκηνοθέτες που κάνουν αυτές τις ταινίες. Ωστόσο, πιστεύω ότι υπάρχει κάτι κοινό σε όλες αυτές τις προσπάθειες. Νομίζω πως πρόκειται για την επιθυμία να μην ξεχάσουμε, ώστε να αποφύγουμε να ξανασυμβούν τα ίδια.
Πιστεύω ότι ο κινηματογράφος μπορεί να αλλάξει κάποια πράγματα ή, τουλάχιστον, να τα φωτίσει από μια νέα οπτική γωνία. Και κυρίως, μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε ενσυναίσθηση για ιστορίες που μέχρι τώρα ήταν, ας πούμε, κάπως άγνωστες. Και αυτό αφορά κυρίως τη νέα γενιά, στην οποία πρέπει να υπενθυμίζουμε ορισμένα πράγματα, να της τα δείχνουμε και να τους δίνουμε υπόσταση. Για παράδειγμα, ο Μουλέν… Δεν είχε γυριστεί ποτέ μέχρι τώρα κάποια ταινία μυθοπλασίας γι’ αυτόν. Επομένως, τον γνώριζα μέσα από τα μαθήματα ιστορίας, από μερικές σελίδες στα βιβλία, όπου γινόταν λόγος για τα βασανιστήρια και τα λοιπά. Οταν, όμως, τον δείχνεις σωματικά, μέσα από τη σάρκα του, τον φόβο του, τη μοναξιά του και τον πόνο του, ο κινηματογράφος προσφέρει μια επιπλέον δυνατότητα κατανόησης της ιστορίας. Της δίνει σάρκα και οστά, της δίνει δέρμα, της δίνει ζωή. Και με αυτόν τον τρόπο… Ναι, είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι ο κινηματογράφος έχει αυτή τη δύναμη.
Δεν πιστεύω ότι η Ακροδεξιά θα καταφέρει να ανέβει στην εξουσία. Δεν το πιστεύω. Αυτή είναι η αισιόδοξη πλευρά μου. Βέβαια, εδώ και πολλά χρόνια βρίσκεται πολύ κοντά. Και, φυσικά, πλησιάζει όλο και περισσότερο. Δυσκολεύομαι να φανταστώ ότι θα μπορούσε να τα καταφέρει του χρόνου. Δυσκολεύομαι, αλλά φοβάμαι πολύ ότι μπορεί να συμβεί, όπως όλοι μας. Ζούμε, όμως, σε μια εποχή που προκαλεί μεγάλο φόβο. Πάρα πολύ μεγάλο. Και το πρόβλημα είναι ότι όλη αυτή η κατάσταση κάνει τους ανθρώπους να βρίσκονται διαρκώς σε ένταση. Δεν είναι μόνο ότι η εποχή είναι τρομακτική, κάνουμε και τα πάντα για να παραμείνει έτσι. Οπότε, δεν ξέρω πώς μπορούμε να βγάλουμε το κεφάλι μας έξω από το νερό. Ισως θα ήταν καλό να κάνουμε ένα μικρό βήμα στο πλάι, να πάρουμε λίγη απόσταση από όλο αυτό για να μπορέσουμε να αντισταθούμε.
O Λάζλο Νέμες με τον Ζιλ Λελούς στα γυρίσματα της ταινίας
Ακόμη ένα flash forward στο Παρίσι σήμερα. Καλεσμένος σε τηλεοπτική εκπομπή της γαλλικής τηλεόρασης για να μιλήσει για το «Moulin», ο Ζιλ Λελούς, πατέρας μιας 17χρονης έφηβης, αναφέρθηκε στους νέους που αποτελούν το μέλλον και που διεκδικούν το δικαίωμά τους να διαδηλώνουν για τα αιτήματά τους, με αφορμή της κινητοποιήσεις που βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης σε όλη τη Γαλλία και τον κόσμο.
Ο παρουσιαστής τον ρώτησε τι θα έκανε πρώτο αν γινόταν Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας. Ο ηθοποιός ξεκίνησε με ένα αστείο που προκάλεσε αμέσως τα γέλια του κοινού. Αναφερόμενος σε όσα είχαν συμβεί την παραμονή της 17ης Οκτωβρίου (σ.σ. ο Εμανουέλ Μακρόν και η συζυγός του, εν μέσω των διαδηλώσεων, είχαν βρεθεί σε συναυλία της Σελίν Ντιόν, κάτι που σχολιάστηκε αρνητικά σε σχέση με τη σοβαρότητα της κατάστασης στη χώρα), είπε:
«Θα πήγαινα να δω τη Σελίν Ντιόν, φυσικά! Πιο σοβαρά τώρα, θα άκουγα πραγματικά τη νεολαία. Θα την άκουγα και με τα δύο μου αυτιά».
O Ζιλ Λελούς ως Ζαν Μουλέν σε σκηνή της ταινίας