Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Λίγες μέρες πριν, με αφορμή το θάνατο της Μάρως Κοντού, η ΕΤ1 πρόβαλε μια από τις πιο κλασικές ελληνικές ταινίες, το «Η Γυνή να Φοβήται τον Aνδρα» του Γιώργου Τζαβέλλα από το 1965.
Οπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, η ταινία προβλήθηκε έγχρωμη. Ή για να είμαστε πιο ακριβείς επιχρωματισμένη, μέρος μιας «μόδας» των τελευταίων χρόνων που μετράει πλέον αρκετά «θύματα», ανάμεσα τους επιφανείς τίτλους όπως το «Της Κακομοίρας», «Χτυποκάρδια στο Θρανίο», «Το Κοροϊδάκι της Δεσποινίδος» αλλά και λιγότερο «σημαντικές» ταινίες όπως «Ο Μπλοφατζής» ή «Ο Ανθρωπος της Καρπαζιάς» - εδώ ολόκληρη η λίστα των μέχρι σήμερα επιχρωματισμών.
Της Κακομοίρας
Δεν είναι η πρώτη φορά που γράφουμε για το θέμα των επιχρωματισμένων ταινιών.
Είχαμε γράψει το 2016, όταν έγινε πρώτη φορά με «Η Γυνή να Φοβήται τον Ανδρα» - τότε είχε βγει και στις αίθουσες ως μια πρωτοφανής αποτυχία. Είχαμε γράψει και το 2017 και όταν ανακοινώθηκε ο επιχρωματισμός του «Της Κακομοίρας» του Νίνου Κατσουρίδη.
Και τις δύο φορές αναφερθήκαμε στην αχρείαστη επέμβαση πάνω στις ταινίες που, εκτός από παρωχημένη (δοκιμάστηκε στο Χόλιγουντ και αλλού για ένα διάστημα πριν περάσει στη λήθη), ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα στην «βέβηλη» παρέμβαση και την καταστροφή τους. Ειδικά συνδυασμένη με την σε στιγμές ντροπιαστική επέμβαση στους τίτλους αρχής και τέλους (αλλά και στην ένθεση σκηνών από άλλες ταινίες), μοιάζει όχι μόνο να μην σέβεται το πρωτότυπο υλικό των ταινιών και την όποια πρόθεση των δημιουργών της, αλλά και την έννοια της συντήρησης και της διατήρησης των πολιτιστικών αρχείων που εκ των πραγμάτων έχουν ως βασικό κανόνα την «μη επέμβαση» παρά μόνο και αυστηρά για λόγους συντήρησης.
Χτυποκάρδια στα Θρανίο
Δυστυχώς ανακαλύπτουμε πως όσες φορές κι αν γράψουμε, αυτές δεν θα είναι αρκετές, καθώς αρχικά πιστεύαμε πως ο επιχρωματισμός των ταινιών ήταν μέρος μιας στρατηγικής που θα έδινε μακροπρόθεσμα την επιλογή να παίζεται - ως κάτι εξαιρετικό - η η επιχρωματισμένη εκδοχή σε κάποιες μεμονωμένες τηλεοπτικές προβολές. Με την ελπίδα πως, λόγω της αποτυχημένης λογικής της σε όλα τα επίπεδα, με κυρίαρχο το αισθητικό και τα καφετιά πρόσωπα των ηθοποιών σαν να έχουν περάσει από εντατικό solarium, δεν θα ήταν προτεραιότητα κανενός.
Κι, όμως, αυτό που μοιάζει να είναι η πρακτική αυτή τη στιγμή είναι πως οι ταινίες που έχουν επιχρωματιστεί υπάρχουν και διανέμονται στα κανάλια μόνο με την επιχρωματισμένη τους εκδοχή. Η ασπρόμαυρη εκδοχή του έχει αποσυρθεί και έτσι κινδυνεύουμε να μην ξαναδούμε τον Ζήκο και την κυρία Κοκοβίκου ασπρόμαυρους παρά μόνο σε κακές κόπιες στο YouTube - μέχρι, πιθανώς, να εξαφανιστούν και αυτές.
Μοιάζει αδιανόητο ότι δεν υπάρχει κανένας έλεγχος πάνω στην επέμβαση που γίνεται πάνω στις ασπρόμαυρες ταινίες. Oπως αδιανόητο είναι να κυκλοφορεί ως επιχείρημα από τους ιδιοκτήτες των δικαιωμάτων, αλλά ακόμη και ανάμεσα στους θεατές, το γεγονός ότι όλες αυτές οι ταινίες θα ήταν έγχρωμες αλλά η Ελλάδα ήταν μια φτωχή χώρα και δεν μπορούσε να υποστηρίξει την τότε τεχνολογία.
Η Γυνή να Φοβήται τον Ανδρα
Κανείς δεν αμφισβητεί το δικαίωμα που έχει πάνω στις ταινίες, εν προκειμένω, η Καραγιάννης - Καρατζόπουλος, αλλά αυτό το δικαίωμα έρχεται και με υποχρεώσεις που στην περίπτωση ενός πολιτιστικού προϊόντος σχετίζεται με το σεβασμό στο ίδιο το έργο. Πράγμα που προφανώς δεν απασχολεί ούτε στιγμή τα ιδιωτικά κανάλια που προβάλλουν τις ταινίες αποκλειστικά πια επιχρωματισμένες. Αλλά που θα μπορούσε και θα έπρεπε να απασχολήσει την ΕΡΤ, δίνοντας το στίγμα μιας «επιλογής» (αν έπαιζε την ασπρόμαυρη εκδοχή της ταινίας) που θα σήμαινε πολλά για το μέλλον της ασπρόμαυρης κινηματογραφικής ιστορίας.
Η εικόνα της έγχρωμης Μάρως Κοντού εκείνο το απόγευμα στην ΕΡΤ, σε μια ψεύτικη (με όρους αν και όχι ακόμη τεχνική τεχνητής νοημοσύνης, αφού η ταινία δεν φωτίστηκε ποτέ ως έγχρωμη) παλέτα σε οριακά υστερικούς τόνους του λαδί δεν ήταν ακριβώς τιμητική. Ούτε για την ίδια, ούτε για μια από τις καλύτερες ελληνικές ταινίες που γυρίστηκαν ποτέ.
Κάθε «βίαιη» απόπειρα λάθος εννοούμενου εκσυγχρονισμού της (έγχρωμη σαν να γυρίστηκε χθες γράφει η αφίσα…), το μόνο που κάνει είναι να τονίζει την υπεροχή της αυθεντικότητας της. Και για την ώρα μιλάμε μόνο για το αισθητικό κομμάτι. Γιατί ταυτόχρονα με την επιχρωματισμένη προβολή της, με αφορμή το θάνατο της Μάρως Κοντού υπήρξε και μια προσπάθεια ακόμη πιο λάθος εννοούμενο εκσυγχρονισμού της γύρω από το ηθογραφικό της κομμάτι. Με το ζόρι επιχρωματισμός κι αυτός…
Αυθεντική αφίσα της ταινίας