Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Το DAU ξεκίνησε το 2006 ως ένα συμβατικό βιογραφικό για τον σοβιετικό νομπελίστα φυσικό Λεβ Λαντάου, αλλά όταν ο Ρώσος ολιγάρχης Σεργκέι Αντόνιεφ (στον οποίο έχουν επιβληθεί σήμερα κυρώσεις από την Ουκρανία και τις ΗΠΑ) ανέλαβε τη χρηματοδότηση, ο Ίλια Χρζανόφσκι απελευθερώθηκε από προϋπολογισμούς και χρονοδιαγράμματα και το φιλμ μεταλλάχθηκε σε κάτι άλλο: ένα «Ινστιτούτο» 12.000 τ.μ. έξω από το Χάρκοβο, όπου επί τρία χρόνια χιλιάδες άνθρωποι έζησαν ξανά τη σοβιετική εποχή, χωρίς κινητά ή ίντερνετ, με πραγματικούς πρώην αξιωματικούς της KGB να μπορούν να τους συλλάβουν και να τους ανακρίνουν.
Το σκηνικό κάηκε το 2011 σε μια σκηνοθετημένη επιδρομή με πραγματικούς νεοναζί, αφήνοντας πίσω του 700 ώρες φιλμ, από τις οποίες προέκυψαν όχι μία ταινία αλλά δεκατέσσερις, μαζί με τηλεοπτικές σειρές και τις immersive εγκαταστάσεις του Παρισιού το 2019. Στην πορεία το πρότζεκτ συσσώρευσε τόσα σκάνδαλα και φήμες, από τις καταγγελίες για τις συνθήκες στο πλατό και την απαγόρευσή του στη Ρωσία ως «πορνογραφική προπαγάνδα» μέχρι τη φετινή επίσημη διαμαρτυρία της Ουκρανίας για την παρουσία του στη Βενετία, ώστε το ίδιο το έργο εξαφανίστηκε πίσω από τη μυθολογία του.
Η αρχική «μητρική ταινία» που πάντα ο Χρζανόφσκι είχε στο μυαλό του έμεινε στην άκρη για πάνω από μια δεκαετία, μέχρις ότου το 2023 ο σκηνοθέτης ξεκίνησε να τη δουλεύει ξανά, γυρίζοντας μάλιστα και συμπληρωματικό υλικό. Το βιογραφικό, όμως, είχε από καιρό πάψει να είναι βιογραφικό. Από τη στιγμή που ο ρόλος δόθηκε στον Θεόδωρο Κουρεντζή, ο φυσικός έγινε Έλληνας και η ιστορία του απομακρύνθηκε από τη ζωή του Λαντάου, μέχρι που το δεύτερο μισό του φιλμ, όπως παραδέχεται ο ίδιος ο σκηνοθέτης, δεν έχει πια καμία απολύτως σχέση μαζί της.
Το 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας διεξάγεται φέτος από τις 2 μέχρι τις 12 Σεπτεμβρίου. Το Flix βρίσκεται εκεί για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες. Συντονιστείτε στο ειδικό stream του Flix που ανανεώνεται συνεχώς.
Η ιστορία του Ντάου, ενός ιδιοφυούς επιστήμονα από την Ελλάδα που θα βρεθεί έρμαιο στο έλεος της σοβιετικής ιδεολογίας από το 1928 έως το 1968, γίνεται ο βασικός κορμός μιας αφήγησης που χτίζει ένα αληθινό μωσαϊκό με την ίδια την πολιτική και κοινωνική ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης και της ιδεολογίας της. Και παράλληλα μια συναρπαστική παραβολή για τα όρια της ηθικής μπροστά στην επιστήμη, το καθήκον και τους προσωπικούς φραγμούς, την ατομική ευθύνη και την κοινωνική υπακοή, την ανθρώπινη υπόσταση απέναντι στην Ιστορία, τον άνθρωπο απέναντι στον χρόνο, την αγάπη απέναντι στη βία, τον έρωτα και τη λαγνεία, τη μνήμη απέναντι στη λήθη.
Αυτό που κάνει το «DAU» κάτι παραπάνω από μια τοιχογραφία εποχής είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τον ολοκληρωτισμό: όχι ως φόντο μιας ατομικής ιστορίας, αλλά ως αέρα που αναπνέουν όλοι μέσα στο κάδρο. Η Σοβιετική Ένωση του Χρζανόφσκι δεν είναι ένα καθεστώς που επιβάλλεται μόνο από πάνω, είναι ένα σύστημα που περνάει μέσα από τα σώματα, τις κουβέντες και τις σχέσεις των ανθρώπων, που τους κάνει ταυτόχρονα θύματα και συνενόχους, που μετατρέπει τον φόβο σε συνήθεια και την επιτήρηση σε τρόπο ζωής. Και η διαδρομή του ίδιου του Ντάου, ενός ανθρώπου που ξεκινά αναζητώντας τους νόμους του σύμπαντος και καταλήγει να βάλει την ιδιοφυΐα του στην υπηρεσία του κράτους και του πιο θανατηφόρου όπλου της Ιστορίας, είναι το πιο καθαρό σχόλιο του φιλμ πάνω σε αυτό. Γιατί ο ολοκληρωτισμός εδώ δεν συντρίβει κάποιον με μιας, τον φθείρει, τον στριμώχνει, του αφήνει κάθε φορά μία μόνο διέξοδο και τον αφήνει να πιστεύει πως τη διάλεξε μόνος του.
Το φιλμ κυλά με τη σαρωτική δύναμη ενός αληθινού κινηματογραφικού ποταμού, με σεκάνς στις οποίες ο ήχος και οι εικόνες σε παρασύρουν βίαια σαν καταρράκτης, άλλες στις οποίες οι ιδέες σε ρουφούν σαν δίνη, και κάποιες όπου μικρές στιγμές τρυφερότητας προσφέρουν μια ανάσα. Οι σκηνές με τη Μαρία Ναυπλιώτου αποτελούν μερικές από αυτές, και ίσως τη συναισθηματικά πιο ευαίσθητη καρδιά του φιλμ.
Η πρώτη του προβολή στη Βενετία κατόρθωσε να σκορπίσει τον καπνό από τη μυθολογία και τις φήμες και να φέρει στο προσκήνιο αυτό που πραγματικά έχει σημασία: το ίδιο το σινεμά. Και η αλήθεια είναι πως βλέποντας το «DAU» δεν μπορείς παρά να νιώσεις δέος μπροστά στο μέγεθος, τη φιλοδοξία και ναι, την αμετροέπεια, αλλά και το μεγαλείο ενός φιλμ που τολμά να κάνει κάτι που ελάχιστοι προσπαθούν στις μέρες μας: ένα σινεμά σαρωτικό, εμβυθιστικό, τολμηρό, επιθετικό, όμορφο και βίαιο, χαοτικό και απόλυτα δομημένο πάνω σε ένα διακριτό και συγκεκριμένο όραμα.
Το 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας διεξάγεται φέτος από τις 2 μέχρι τις 12 Σεπτεμβρίου. Το Flix βρίσκεται εκεί για να σας μεταφέρει, ζωντανά, όλα όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις αίθουσες. Συντονιστείτε στο ειδικό stream του Flix που ανανεώνεται συνεχώς.