Πέντε πρώτοι τίτλοι από το πρόγραμμα και η αφίσα (σε δυο παραλλαγές) του γνωστού εικαστικού Αλέξανδρου Ψυχούλη κάνουν το πρώτο βήμα για το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης που θα γίνει φέτος από τις 5 ως τις 15 Μαρτίου.
Η αφίσα Η οικεία εικόνα των γερανών στο Λιμάνι της Θεσσαλονίκης, σ' ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τοπόσημα της πόλης αλλά και του ίδιου του Φεστιβάλ, αποκτά νέα πνοή μέσα από το έργο του Αλέξανδρου Ψυχούλη, που θα «ντύσει» φέτος το 28ο Φεστιβάλ. Οπως αναφέρει ο δημιουργός της αφίσας: «Μεγάλωσα μπροστά στο λιμάνι του Βόλου, κοιτώντας απ’ το μπαλκόνι μου τους γιγάντιους γερανούς που αργότερα συνάντησα και στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Μεγάλωσα περιμένοντας τη στιγμή που οι δαγκάνες των γερανών έβγαιναν από τα αμπάρια των πλοίων, ανασύροντας κι αποκαλύπτοντας ένα μέρος από τα σωθικά τους, όπως τα ντοκιμαντέρ ανασύρουν απ’ τη ζωή ένα κομμάτι της, που για λίγο θα αιωρηθεί πάνω απ’ τα μάτια των θεατών».
Ο καλλιτέχνης Ο Αλέξανδρος Ψυχούλης γεννήθηκε στον Βόλο το 1966 και σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Τα πρώτα του έργα είναι αλληλεπιδραστικές εγκαταστάσεις, οι οποίες ενεργοποιούνται από τον θεατή και ψηλαφούν το υποσυνείδητό του, αποκωδικοποιώντας σε εικόνες ή ήχους τους φόβους του, τις επιθυμίες του ή τις αναμνήσεις του. Η διερεύνηση του τοπίου της ψηφιακής πραγματικότητας αποτελεί και σήμερα κεντρικό άξονα της δουλειάς του, η οποία αποτελείται από εγκαταστάσεις στο χώρο, animation και ζωγραφική. Το 1997 τού απονέμεται το βραβείο Benesse για το έργο του Black Box, με το οποίο συμμετέχει στην 47η Biennale της Βενετίας. Ενα από τα πρώτα διαδραστικά ψηφιακά έργα σε παγκόσμιο επίπεδο που θέτει ζητήματα γλώσσας και επικοινωνίας. Εχει πραγματοποιήσει πολλές ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων: Καταλογισμός, a.antonopoulou.art, Αθηνα (2024), Μια καλλιεργήσιμη έκσταση, a.antonopoulou.art, Αθήνα (2017), Alien Species, Διάτοπος, Λευκωσία (2011), Το δωμάτιο, a.antonopoulou.art, Αθήνα (2009), Θηλαστικά, Ζήνα Αθανασιάδου,Θεσσαλονίκη (2005), Body Milk, a.antonopoulou.art, Αθήνα (2003), Μίλα για τη ζωή σου σε υλικά χωρίς μνήμη, Lionheart, Βοστώνη (1999), Do you Want?, Cartwright Hall Art Gallery, Μπράντφορντ, Αγγλία (1998), Πουθενά δεν είναι αρκετά μακριά για να γλιτώσεις από τις εικόνες και τον πόνο που σου προκάλεσαν, Deitch Projects, Νέα Υόρκη (1998). Σήμερα είναι Καθηγητής Τέχνης και Τεχνολογίας στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Διευθυντής του προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Μεταβιομηχανικός Σχεδιασμός». Εργα του βρίσκονται στις μόνιμες συλλογές του ΕΜΣΤ, της Εθνικής Πινακοθήκης Ελλάδος, της Tate Gallery, του Guggenheim Museum, του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Σικάγο και αλλού.
Δείτε την αφίσα του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, στις δυο παραλλαγές της, εδώ:
Πρώτοι τίτλοι
Στο φετινό Φεστιβάλ θα δούμε πέντε ντοκιμαντέρ που αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές για σπουδαίες προσωπικότητες: την Κιμ Νόβακ, τον Ρόμπερτ Ουίλσον, τη Μάριαν Φέιθφουλ, τον Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ, την Πάτι Σμιθ, τον Φρανκ Ζάπα και τον Ερβιν Γουελς.
Οι σκηνοθέτες Ιεν Φορσάιθ και Τζέιν Πόλαρντ παρουσιάζουν ένα τρυφερό πορτρέτο της Μάριαν Φέιθφουλ, η οποία έφυγε πέρυσι από τη ζωή. Το ντοκιμαντέρ «Broken English» αφηγείται πώς για περισσότερα από εξήντα χρόνια ένα από τα πιο επιδραστικά είδωλα της μουσικής επαναπροσδιόριζε συνεχώς τον εαυτό της. Με «οδηγούς» την Τίλντα Σουίντον και τον Τζορτζ ΜακΚέι, η ταινία συνδυάζει στοιχεία ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας, δημιουργώντας έναν χώρο γεμάτο αναμνήσεις, παραστάσεις και θραύσματα από τη ζωή της Φέιθφουλ, που το ονομάζουν «Υπουργείο της Μη Λήθης». Μια κινηματογραφική ιεροτελεστία μνήμης, με τη «σφραγίδα» της ίδιας της Φέιθφουλ, η οποία έχει εμπνεύσει πλήθος καλλιτεχνών. Περισσότερο από μια βιογραφία, το «Broken English» θυμίζει μια συνομιλία με μια καλλιτέχνιδα που αντιστάθηκε σε κάθε απλούστευση και έζησε εξ ολοκλήρου με τους δικούς της όρους. Highlight του ντοκιμαντέρ είναι η συγκινητική τελευταία ηχογράφηση της Μάριαν Φέιθφουλ στο στούντιο, μαζί με τον Νικ Κέιβ.
To «Kim Novak’s Vertigo» του Ελβετού αποθησαυριστή του κινηματογράφου, Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ, αποκαλύπτει πτυχές της Κιμ Νόβακ, της μεγάλης σταρ του Χόλιγουντ που σφράγισε την ιστορία του σινεμά μέσα από τον εμβληματικό της ρόλο στο αριστούργημα του Αλφρεντ Χίτσκοκ, «Ο δεσμώτης του Ιλίγγου». Στην ταινία η Κιμ Νόβακ ανοίγει το σπίτι της στον σκηνοθέτη και στους θεατές και μοιράζεται έργα, εμβληματικά κοστούμια από ταινίες στις οποίες πρωταγωνίστησε, αλλά και αναμνήσεις από τη συνεργασία της με τον Χίτσκοκ. Αυτό το στοιχειωτικό, πανέμορφο ντοκιμαντέρ καταγράφει την πορεία της διάσημης Αμερικανίδας ηθοποιού, η οποία εγκατέλειψε το σινεμά, αφιερώθηκε στη ζωγραφική, αλλά θα είναι πάντα η απόλυτη σταρ του «Vertigo».
Συγγραφέας του «Trainspotting», του μυθιστορήματος που σφράγισε μια ολόκληρη εποχή, ο Ερβιν Γουελς παραμένει μια ριζοσπαστική φωνή που δεν παύει να πειραματίζεται. Περιοδεύοντας στον Καναδά για την προώθηση του νέου του βιβλίου, θα διερευνήσει για μία ακόμα φορά τα όρια της συνείδησης, δοκιμάζοντας DMT σε ένα ειδικό θεραπευτικό κέντρο. Ο,τι ακολουθεί είναι ένα ψυχεδελικό, καλειδοσκοπικό τριπ που μας βάζει κυριολεκτικά στο μυαλό ενός αδάμαστου δημιουργού. Λοξή προσωπογραφία ενός εμβληματικού συγγραφέα, αλλά και συλλογικό πορτρέτο της βρετανικής κοινωνίας και των διακυβευμάτων της επί τέσσερις και πλέον δεκαετίες, το «Reality is Not Enough», η νέα ταινία του Πολ Σουνγκ, είναι ταυτόχρονα μια καταβύθιση στους μηχανισμούς της καλλιτεχνικής πράξης και ένα ισχυρό κάλεσμα για πολιτική επαγρύπνηση και μαχητικότητα. Το πορτρέτο του Γουελς συμπληρώνουν αναγνώσεις αποσπασμάτων των έργων του από φανατικούς αναγνώστες του, μεταξύ άλλων από τον Νικ Κέιβ και τον Λίαμ Νίσον.
Το καθηλωτικό ντοκιμαντέρ του Χάουαρντ Μπρούκνερ, Robert Wilson and the Civil Wars, το οποίο γυρίστηκε το 1984, θα προβληθεί στο Φεστιβάλ σε ποκατεστημένη κόπια. Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί τον θεατρικό σκηνοθέτη Ρόμπερτ Γουίλσον, ο οποίος έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, στην προσπάθειά του να δημιουργήσει μια επική όπερα διάρκειας 12 ωρών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984. Ο Μπρούκνερ, στενός φίλος του Ουίλσον, κατέγραψε με την κάμερά του την ιλιγγιώδη αυτή διαδικασία, καθώς έπαιρνε σάρκα και οστά μέσα από τη ματιά ενός πραγματικά σπουδαίου δημιουργού. Η ταινία παρέμεινε για πολύ καιρό άγνωστη, καθώς μέρος του υλικού της χάθηκε στη διάρκεια του τυφώνα Σάντι, το 2012. Επί 12 χρόνια, ο ανιψιός του σκηνοθέτη, Ααρον Μπρούκνερ, εργαζόταν στην αποκατάσταση της κόπιας, σε μια προσπάθεια να διασωθεί το πολύτιμο αυτό ντοκουμέντο για τη δημιουργική διαδικασία του Γουίλσον.
Στο Φεστιβάλ θα προβληθεί ακόμη μία ταινία από το σπάνιο αρχείο του Χάουαρντ Μπρούκνερ, το «Nova ’78», το οποίο γυρίστηκε το 1978, αποκαταστάθηκε από τον ανιψιό του σκηνοθέτη και παρουσιάζεται με συγκλονιστικό υλικό, μεγάλο μέρος του οποίου δεν είχε ξαναδεί μέχρι σήμερα το φως της δημοσιότητας. Το ντοκιμαντέρ μάς μεταφέρει στο θρυλικό «Συνέδριο Νόβα 1978» (Nova Convention), ένα τριήμερο καλλιτεχνικό γεγονός που διοργανώθηκε στη Νέα Υόρκη από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 2 Δεκεμβρίου 1978, ως φόρος τιμής στον Γουίλιαμ Σ. Μπάροουζ, με τη συμμετοχή θρυλικών μορφών της τέχνης, όπως της Πάτι Σμιθ, του Φρανκ Ζάπα, του ΑλενΓκίνσμπεργκ και του Φίλιπ Γκλας. Οι πολύτιμες αποκατεστημένες εικόνες αναβιώνουν αυτό το ιστορικό συνέδριο, ένα σημείο τομής για τον πολιτισμό, την πολιτική και την κοινωνία και μας επιτρέπουν να διεισδύσουμε στα άδυτα του μυαλού των ανθρώπων που καθόρισαν τον σύγχρονο πολιτισμό.
To 28o Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης διεξάγεται φέτος από τις 5 μέχρι και τις 15 Μαρτίου. Περισσότερες πληροφορίες στο επίσημο site του Φειστιβάλ Θεσσαλονίκης και στις σελίδες του στο Facebook και το Instagram.