Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Λίγους μήνες πριν την 39η διοργάνωσή του, το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου κινδυνεύει.
Αιφνίδια και παρά τις υποσχέσεις, δεν εγκρίθηκε η εκ νέου χρηματοδότησή του από το ΕΣΠΑ, που αποτελούσε παραπάνω από το 90% του προϋπολογισμού του, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή το Φεστιβάλ να μένει μετέωρο.
Δεν είναι η πρώτη φορά που γίνεται αυτό, καθώς πέρσι συνέβη το ίδιο με τις Νύχτες Πρεμιέρας, οι οποίες αναγκάστηκαν να συρρικνώσουν το πρόγραμμά τους, αλλά και με την Ταινιοθήκη, βάζοντας σε περίοδο αναμονής έναν ολόκληρο οργανισμό.
Πρακτική που μάλλον αρχίζει και γίνεται πάγια, καθώς το ΕΣΠΑ σταματάει να ενισχύει πολιτιστικούς θεσμούς στο εσωτερικό, τουλάχιστον με τον τρόπο που το έκανε πριν.
Ο Νίνος Φενέκ Μικελίδης στο 38ο Πανόραμα Ευρωπαικού Κινηματογράφου
Ρωτήσαμε τον Διευθυντή του Πανοράματος Νίνο Φενέκ Μικελίδη να μας δώσει την εικόνα τόσο της μέχρι τώρα χρηματοδότησης του Πανοράματος, αλλά και τι μπορεί να σημαίνει η αποκοπή του από το ΕΣΠΑ, την ίδια ώρα που πληθαίνουν οι φωνές από την Ελλάδα και το εξωτερικό που πιέζουν ώστε το ελληνικό κράτος να στηρίξει τον πολύχρονο θεσμό.
Τι ακριβώς συνέβη με την χρηματοδότηση του ΕΣΠΑ σε σχέση με το Πανόραμα;
Υπάρχουν δύο διαφορετικά θέματα σχετικά με το ΕΣΠΑ: το ποσό που δίνουν και το ΦΠΑ που δεν δίνουν και πρέπει να το βρεις από αλλού: Μου έδωσαν το ΕΣΠΑ από το 2024 και για τέσσερα χρόνια (2024-2027), 230.000 ευρώ για κάθε χρόνο όπως παίρνουν και άλλα φεστιβάλ από το ΕΣΠΑ. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι στο δίνουν αρχικά για δύο χρόνια (2024-2025) και στο τέλος, όταν υποβάλεις τα πεπραγμένα, σου εγκρίνουν και τα υπόλοιπα 2 χρόνια (2026-2027). Κάποια στιγμή όμως το 2026 ο ενδιάμεσος με το ΕΣΠΑ υπάλληλος με ειδοποίησε ότι η κυβέρνηση αποφάσισε να μην δώσει προς το παρόν τα υπόλοιπα χρήματα (όπως φάνηκε έκοψε τα χρήματα του ΕΣΠΑ για τον πολιτισμό που αποτελεί ένα ελάχιστο ποσοστό του συνόλου του ΕΣΠΑ - από την Ευρωπαϊκή Ένωση παίρνει το 50%, ενώ εξακολουθεί να δίνει ΕΣΠΑ αλλού!)
Οταν όμως έκανα την αίτηση στις αρχές του χρόνου και επειδή πρότεινα ένα μεγάλο σχέδιο προγράμματος, με περισσότερες σε αριθμό ταινίες, προφεστιβαλικές εβδομάδες, μεγάλα αφιερώματα, μαζί και ένα για την πρόεδρο της EFA, της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, master classes, ημερίδα με συμμετοχή ξένων διευθυντών φεστιβάλ, εκπαιδευτικό πρόγραμμα, βουβή ταινία με ζωντανή μουσική, πρόγραμμα ταινιών μικρού μήκους των Κινηματογραφικών σχολών, και μια μεγάλη Εκθεση για τον Ευρωπαϊκό Κινηματογράφο (μαζί και τον Ελληνικό) από σπάνιες πρωτότυπες μαυρόασπρες βασικά φωτογραφίες και σπάνιες πρωτότυπες αφίσες (όλες από την προσωπική μου συλλογή, με τις οποίες το 1995, με αφορμή τα 100 χρόνια του κινηματογράφου είχα διοργανώσει στο Ζάππειο μια μεγάλη έκθεση για τον παγκόσμιο κινηματογράφο, με τη βοήθεια της τότε Υπουργού Πολιτισμού, Μελίνας), ζητούσα, εκτός από τις 230.000 ευρώ του ΕΣΠΑ και 50.000 του προγράμματος Ά κατηγορίας που προσφέρει το ΕΚΚΟΜΕΔ. Tο ΕΚΚΟΜΕΔ ενώ γνώριζε όταν άρχισε να εγκρίνει τις προτάσεις που είχαν υποβληθεί ότι το ΕΣΠΑ είχε καταργηθεί, και στο πρόγραμμα 'Α κατηγορίας ενέκρινε ορισμένα φεστιβάλ με τις 50.000 ευρώ, για το Πανόραμα ενέκρινε μόνο 26.000. Ενώ, σε αργότερη ανακοίνωση, ειδοποιούσε πως μπορούσαν να κάνουν ένσταση όσοι είχαν πήραν χρήματα κάτω του 50% (δηλαδή από 25.000 και κάτω), δημιουργώντας μου την εντύπωση πως μου είχαν εγκρίνει 26.000 για να μη μπορώ να κάνω ένσταση.
Προσπάθησα για ένα διάστημα μήπως παρέμβει το Υπουργείο, όπου τελικά, μετά από καθυστέρηση μηνών, ο υφυπουργός κ. Φωτήλας με παρέπεμψε στο ΕΚΚΟΜΕΔ. O κ. Χριστόπουλος, με τη σειρά του, με παρέπεμψε στην κυρία Καρτάλου η οποία αρχικά μου είπε, εκ μέρους του κυρίου Χριστοπουλου, να κάνω νέα αίτηση για ένα διαφορετικό πρόγραμμα όπου μπορούσαν να μου δώσουν τα υπόλοιπα χρήματα. Στο μεταξύ όμως, στη μοναδική συνάντηση που είχα με τον κύριο Χριστόπουλο, ύστερα από αμέτρητα τηλεφωνήματα, μου είπε πως για την Εκθεση, που τον ενδιέφερε ιδιαίτερα επειδή, όπως φαίνεται, είχε εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου (EFA), θα μου έδινε ξεχωριστά χρήματα. Ρώτησα την κυρία Καρτάλου αν έπρεπε να συμπεριλάβω και τα χρήματα της Εκθεσης στην αίτηση και μου απάντησε να περιμένω και να μην προχωρήσω στην υποβολή της αίτησης, μέχρι που να ρωτήσει τον κ. Χριστόπουλο. Την περίμενα, τηλεφωνόντας κάθε τόσο, περισσότερο από ένα μήνα, χωρίς να έχει τελικά δώσει απάντηση μέχρι που πριν από δύο περίπου βδομάδες με συνάντησε, μαζί με βοηθό της, για να μου πει ότι δεν μπορώ να κάνω την προτεινόμενη από αυτούς αίτηση, γιατί δεν το επιτρέπουν οι κανόνες και μόνο για την Εκθεση θα μπορούσαν να δώσουν 10.000 ευρώ από τις απαιτούμενες 15.000, ενώ για το φεστιβάλ θα πρέπει να βρω από αλλού χρήματα!
Σχετικά με το ΦΠΑ. Υπήρχε ένα σημαντικό πρόβλημα με το ΕΣΠΑ από την αρχή, το οποίο ο υπάλληλος («μεσολαβητής») με το ΕΣΠΑ μας πληροφόρησε την τελευταία στιγμή (ένα μήνα πριν ξεκινήσει το φεστιβάλ τον Νοέμβριο του 2024). Οτι δηλαδή το ΕΣΠΑ δεν καλύπτει το ΦΠΑ και πρέπει να βρούμε τα χρήματα (περίπου 45.000 ευρώ στις 230.000 που σου δίνουν) από κάποιο χορηγό! Το ΥΠΠΟΑ μπορεί βέβαια, όταν θέλει, να καλύψει αυτό το ποσό από το ειδικό κονδύλι της Υπουργού. Το ΥΠΠΟΑ αρνήθηκε και απευθύνθηκα αμέσως μετά, στα μέσα Οκτωβρίου 2024, στην Περιφέρεια, από την οποία δίνεται το ΕΣΠΑ. Από την Περιφέρεια εμφανίστηκε σύμβουλος του Περιφερειάρχη, ο οποίος, στη συνάντηση μας, αφού εξύμνησε την προσφορά του Πανοράματος (κάτι που έκαναν όλοι στις συναντήσεις μας, καταλήγοντας όμως στο «αλλά»…), υποσχέθηκε να το τακτοποιήσει αρχές του 2025, επειδή τα χρήματα του 2024 είχαν ήδη δοθεί. Από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Απρίλιο του τηλεφωνούσα χωρίς ποτέ να απαντήσει, όταν ξαφνικά, τον Απρίλιο μου τηλεφώνησε η νέα Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού, και με ειδοποίησε ότι έχουν ήδη δοθεί ΟΛΑ τα χρήματα και δεν μπορεί να βοηθήσει για το ΦΠΑ. Από τότε άρχισα επαφές με τον Υφυπουργό κ.Φωτήλα και ενδιάμεσα με τον σύμβουλο του, κ. Δημητρη Τουλιάτο, με τον Υφυπουργό να υπόσχεται πως θα το τακτοποιήσει. Με έβαλαν μάλιστα να γράψω, στο γραφείο του, όπου υπαγόρευσα στη Γρσμματέα τους την αίτηση, προς κάποιο άλλο πρόγραμμα χρηματοδότησης, για να δοθεί ένα ποσό για το ΦΠΑ. Στο διάστημα που ακολούθησε ειδοποιήθηκα από το γραφείο του Υφυπουργού ότι το αίτημα είχε προχωρήσει και βρισκόταν στη διαδικασία της εκταμίευσης. Οταν πέρασαν κάποιες εβδομάδες και δεν είχαμε κανένα αποτέλεσμα τηλεφώνησα στον κ. Τουλιάτο, ο οποίος μου είπε πως… δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γιατί όλα έχουν μεταφερθεί στο ΕΚΚΟΜΕΔ και πρέπει να απευθυνθώ σε αυτό.
Ποιες είναι οι πηγές χρηματοδότησης του Πανοράματος όλα αυτά τα χρόνια; Σε τι ποσοστό της χρηματοδότησης αντιστοιχούσε το ΕΣΠΑ; Υπάρχει χρηματοδότηση από το Υπουργείο;
Οι πηγές της χρηματοδότησης του Πανοράματος ήταν αρχικά από την Ελευθεροτυπία, μέχρι το 20ό Πανόραμα. Το 2009, με τη μεγάλη κρίση, η Ελευθεροτυπία αποσύρθηκε και ανέλαβε ο τότε Δήμαρχος Νικήτας Κακλαμάνης, που μου ζητούσε από τα πρώτα χρόνια του φεστιβάλ, να το κάνει φεστιβάλ του Δήμου. Από το 2009 μέχρι και το 2010, τα τελευταία χρόνια της θητείας του Κακλαμάνη, το φεστιβάλ έγινε το Φεστιβάλ του Δήμου, στο οποίο ο Δήμαρχος έδινε μεγάλο ποσό (περίπου 200.000 ευρώ τον χρόνο). Με την ανάληψη του Δήμου από τον Κομίνη, ο νέος δήμαρχος αρνήθηκε να το συνεχίσει με τη δικαιολογία ότι δεν είχε αρκετά χρήματα και, έδωσε τα χρήματα που είχε (περίπου 80.000) στις Νύχτες Πρεμιέρας. Εκτοτε το Πανόραμα στηριζόταν στην επιδότηση του υπουργείου (40.000 ευρώ), και στις μικρές επιδοτήσεις άλλων φορέων (Κέντρο Κινηματογράφου, 5.000, ΟΠΑΝΔΑ, 5000, Σπίτι της Κύπρου ή κάποιες φορές και Περιφέρεια, από 5.000 μέχρι και 10.000 ευρώ), με το Πανόραμα να γίνεται τα επόμενα χρόνια, μέχρι την εμφάνιση του ΕΣΠΑ, με γύρω στις 60.000 ευρώ. Οταν το 2014 πήραμε το ΕΣΠΑ αυτό αποτελούσε το μεγαλύτερο τμήμα (90-95%) της χρηματοδότησης. Το υπουργείο είχε σταματήσει να το χρηματοδοτεί.
Γιατί απειλείται το Πανόραμα και η διεξαγωγή του. Ηταν το ΕΣΠΑ το μόνο ή το σημαντικότερο κομμάτι της χρηματοδότησης του;
Το Πανόραμα τώρα χωρίς το ΕΣΠΑ, και χωρίς τουλάχιστο τη χρηματοδότηση από το Υπουργείο (χρηματοδότηση που πρόσφατα έχει μεταφερθεί στο ΕΚΚΟΜΕΔ), δηλαδή με το μίνιμουμ ποσό των 50.000 ευρώ, που είναι και η 'Α κατηγορία χρηματοδότησης από το ΕΚΚΟΜΕΔ) κινδυνεύει να μη διεξαχθεί. Γιατί από το ελάχιστο ποσό των 26.000 ευρώ που ενέκρινε φέτος το ΕΚΚΚΟΜΕΔ, αν αφαιρέσουμε το ελάχιστο ποσό των 15.000 ευρώ για τις αμοιβές των συνεργατών, παραμένουν μόνο 11.000! Με αυτές μπορεί να διεξαχθεί 7ημερο φεστιβάλ με ένα κανονικό πρόγραμμα;
Ο Νίνος Φενέκ Μικελίδης με τον Πολ Λάβερτι στην Αθήνα, το 2024
Στο πλευρό του Πανοράματος πληθαίνουν αυτή τη στιγμή τα ονόματα δημιουργών αλλά και επαγγελματιών της ελληνικής κινηματογραφικής κοινότητας. Μαζί τους και διεθνείς επαγγελματίες και φίλοι του Πανοράματος όπως ο Κεν Λόουτς, ο Κώστας Γαβράς, ο Ατόμ Εγκογιάν, ο Αλεξάντερ Πέιν, ο Εμίρ Κουστουρίτσα, ο Ελία Σουλεϊμάν, ο Νικ Μπρούμφιλντ, ο Πολ Λάβερτι, η Ισιάρ Μπολέιν, η Βαλέρια Γκολίνο, η Βαλέρια Μπρούντι Τεντέσκι, ο Μάικ Ντάουνι και άλλοι.
Διαβάστε εδώ και υπογράψτε κι εσείς τη διεθνής έκκληση για τη διάσωστη του Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου.
Διαβάστε παρακάτω αυτούσια τη δήλωση του Διοικητικού Συμβουλίου της Διεθνής Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI) υπέρ του Πανοράματος.
Δήλωση του Διοικητικού Συμβουλίου της FIPRESCI υπέρ του Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
Η Διεθνής Ομοσπονδία Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI) εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για το αβέβαιο μέλλον του Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου στην Αθήνα.
Για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, το Πανόραμα αποτελεί έναν ζωτικό τόπο συνάντησης δημιουργών, κριτικών και κοινού, εμπλουτίζοντας το πολιτιστικό τοπίο της Ελλάδας και καλλιεργώντας τον διάλογο ανάμεσα στον ευρωπαϊκό και τον διεθνή κινηματογράφο. Υπό την οραματική καθοδήγηση του Ντίνου Μιχαηλίδη, διακεκριμένου κριτικού κινηματογράφου και επί μακρόν φίλου της FIPRESCI, το φεστιβάλ έχει αποδείξει με συνέπεια ότι τα κινηματογραφικά φεστιβάλ δεν είναι απλώς χώροι προβολής ταινιών, αλλά αναντικατάστατοι τόποι κριτικού διαλόγου, πολιτιστικής μνήμης και ανάδειξης νέων κινηματογραφικών φωνών.
Σε μια εποχή κατά την οποία οι πολιτιστικοί θεσμοί σε ολόκληρη την Ευρώπη αντιμετωπίζουν ολοένα μεγαλύτερη οικονομική αβεβαιότητα, η διασφάλιση της συνέχειας μακρόχρονων φεστιβάλ είναι σημαντικότερη από ποτέ. Φεστιβάλ όπως το Πανόραμα διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της κινηματογραφικής κουλτούρας, δημιουργώντας ευκαιρίες ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ κριτικών και δημιουργών και εξασφαλίζοντας ότι το κοινό εξακολουθεί να έρχεται σε επαφή με πολυφωνικά, απαιτητικά και καλλιτεχνικά τολμηρά έργα πέρα από τα όρια της εμπορικής διανομής.
Η FIPRESCI πιστεύει διαχρονικά ότι μια υγιής κινηματογραφική κουλτούρα δεν εξαρτάται μόνο από τους δημιουργούς, αλλά και από τους θεσμούς που καλλιεργούν τη συζήτηση, τον στοχασμό και τη διεθνή ανταλλαγή ιδεών. Η απώλεια ενός φεστιβάλ με την ιστορία και το κύρος του Πανοράματος θα αποτελούσε σημαντικό πλήγμα όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για την ευρύτερη ευρωπαϊκή κινηματογραφική κοινότητα.
Για τον λόγο αυτό, ενώνουμε τη φωνή μας με τη διεθνή έκκληση για τη διατήρηση του Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου και εκφράζουμε την ειλικρινή μας ελπίδα ότι θα βρεθεί μια βιώσιμη λύση που θα διασφαλίσει το μέλλον του.
Στεκόμαστε αλληλέγγυοι στον Νίνο Μικελίδη, στην ομάδα του φεστιβάλ, στους συναδέλφους μας στην Ελλάδα και σε όλους όσοι εργάζονται ώστε αυτός ο σπουδαίος θεσμός να συνεχίσει να ακμάζει και να εμπνέει τις επόμενες γενιές.
Αχμεντ Σόκι
Πρόεδρος της FIPRESCI
Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της FIPRESCI
