Το 67ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης ολοκληρώθηκε μετά από 10 ημέρες γεμάτες προβολές, συζητήσεις, masterclasses, εκθέσεις, εκπαιδευτικές δράσεις και μια διάθεση που έκανε όλη τη Θεσσαλονίκη να συμμετέχει σε μια γιορτή ικανή να κρατήσει ακόμη περισσότερο - αφού όσοι βρέθηκαν έστω και για λίγο στη Θεσσαλονίκη θα θυμούνται για καιρό εικόνες, στιγμές και συναντήσεις που αφήνουν το σημάδι τους.
Το σημάδι του άφησε φετος και το Φυσικό Αέριο, πρώτη φορά χορηγός του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, με τις δράσεις του: το masterclass του Ρένου Χαραλαμπίδη και τα εργαστήρια κυανοτυπίας.
«Τι είναι αυτό που μας αναγκάζει να επιστρέψουμε στα υλικά αντικείμενα; Τι είναι αυτό που μας ξαναφέρνει στον αναλογικό κόσμο;».
Περιγράφοντας τον αναλογικό κόσμο ως έναν κόσμο που μπορούμε να αγγίξουμε και να αισθανθούμε, o Ρένος Χαραλαμπίδης κάνει την εισαγωγή του στο masterclass με τίτλο «Ο αναλογικός κόσμος αντεπιτίθεται», που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, στο Υψιλον, στο πλαίσιο του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Την εκδήλωση προλόγισε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ, Ορέστης Ανδρεαδάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στην επιστροφή του αναλογικού κόσμου και στην ανάγκη επαναπροσδιορισμού της σχέσης μας με τον χρόνο και την εικόνα. «Είναι μια μόδα; Είναι μια εμμονή στη νοσταλγία; Εγώ έχω την απάντηση, η οποία είναι αρνητική: όχι. Είναι μια ανάγκη, μια ανάγκη της ιστορίας της τέχνης, που θέλει να επανέλθει στην ουσία των πραγμάτων», σημείωσε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, πρόκειται για την αναζήτηση ενός διαφορετικού ρυθμού, «πιο αργού, πιο σημαντικού», που υπερβαίνει τη λογική της γρήγορης κατανάλωσης περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Τα πράγματα πρέπει να αποκτήσουν έναν διαφορετικό ρυθμό, χρειάζονται λίγο τον χρόνο τους», υπογράμμισε. Στη συνέχεια, καλωσόρισε τον Ρένο Χαραλαμπίδη, επισημαίνοντας ότι αυτό το μάστερκλας θα αποτελούσε μια ευκαιρία να ανακαλύψει το κοινό «αυτόν τον μαγικό κόσμο του αναλογικού σινεμά και της αναλογικής ζωής», ενώ ευχαρίστησε την εταιρεία Φυσικό Αέριο για την υποστήριξη της εκδήλωσης.
Ακολούθως, τον λόγο πήρε η Χριστίνα Βούκια, εκπρόσωπος της εταιρείας Φυσικό Αέριο, η οποία ευχαρίστησε το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, τον Ορέστη Ανδρεαδάκη και τους συνεργάτες που συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης. Στον σύντομο χαιρετισμό της εξέφρασε τη χαρά της για τη συνεργασία και καλωσόρισε το κοινό, ευχόμενη σε όλους να απολαύσουν τη βραδιά.
Ο σκηνοθέτης και ηθοποιός προσκάλεσε το κοινό σε ένα ταξίδι στην προσωπική και κινηματογραφική του διαδρομή, παρουσιάζοντας αντικείμενα, φωτογραφίες και αναμνηστικά που συνδέονται με καθοριστικές στιγμές της ζωής και της καλλιτεχνικής του πορείας. Ξεκαθάρισε ωστόσο, πως η προσέγγισή του δεν αποτελεί άρνηση της τεχνολογικής εξέλιξης. «Καλώς μας ήρθες, ψηφιακή επανάσταση. Καλώς μας ήρθες αντεπίθεση του αναλογικού κόσμου. Δεν θα συγκρουστούμε με το σήμερα, δεν θα συγκρουστούμε με το τώρα», ανέφερε, συνοψίζοντας τη δημιουργική του φιλοσοφία στη φράση: «Κινηματογραφώ ψηφιακά, προετοιμάζομαι αναλογικά».
Ο Ρένος Χαραλαμπίδης μίλησε για την ανάγκη κάθε ανθρώπου να διατηρεί το δικό του «προσωπικό μουσείο», ένα σύνολο αντικειμένων που λειτουργούν ως φορείς μνήμης και συναισθημάτων. Επιστρατεύοντας τον Κοντορεβιθούλη, την «Τρικυμία» του Σαίξπηρ και τον Ιντιάνα Τζόουνς, ανέπτυξε τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις στη σημασία του αναλογικού κόσμου. Όπως ο Κοντορεβιθούλης άφηνε πίσω του σημάδια για να βρει τον δρόμο της επιστροφής, έτσι και οι άνθρωποι χρειάζονται προσωπικές «σημαδούρες» που τους συνδέουν με το παρελθόν τους.
Μία από αυτές τις σημαδούρες είναι για τον ίδιο ένας δίσκος του Μάνου Χατζιδάκι, τον οποίο διατηρεί από την παιδική του ηλικία. «Τη μουσική την πιάνω. Είναι εδώ. Η μουσική δεν είναι κάπου μακριά», ανέφερε, εξηγώντας πως η φυσική παρουσία ενός αντικειμένου μπορεί να ενεργοποιήσει μνήμες και συναισθήματα που υπερβαίνουν την πρακτική του χρησιμότητα. Αναφερόμενος στην «Τρικυμία» του Σαίξπηρ και στην περίφημη αναφορά στο υλικό των ονείρων, παρουσίασε μια κινηματογραφική κόπια της ταινίας Φτηνά Τσιγάρα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της απτής υπόστασης της κινηματογραφικής εικόνας. «Ο άνθρωπος είναι και σώμα, όχι μόνο ποίηση και ιδέες», τόνισε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον χρόνο, αντλώντας έμπνευση από μια σκηνή του Ιντιάνα Τζόουνς, όπου ένα παλιό νόμισμα αποκτά αξία, χάρη στα χρόνια που έχουν περάσει από πάνω του. Με αφορμή το συγκεκριμένο παράδειγμα, επισήμανε πως τα αναλογικά αντικείμενα κουβαλούν τα ίχνη της ιστορίας τους, αποκτώντας ιδιαίτερη συναισθηματική και συμβολική βαρύτητα. Μιλώντας για τη διαδικασία προετοιμασίας μιας ταινίας και προσπαθώντας να εντάξει στη ζωή του την αναλογική εμπειρία, αποκάλυψε ότι διατηρεί μια πέτρα από τις Θερμοπύλες, την οποία κρατά στα χέρια του όταν χρειάζεται να ενισχύσει την πίστη στον εαυτό του. Το συγκεκριμένο αντικείμενο, συνδεδεμένο για τον ίδιο με την ιστορική μνήμη και την αποφασιστικότητα, αποτελεί μέρος μιας προσωπικής δημιουργικής τελετουργίας.
Ξεχωριστή θέση στο μάστερκλας κατείχε η αναφορά στην ταινία «Το Κλασικό Αριστούργημα», μια υπαρξιακή κωμωδία στην οποία συναντιέται ο αναλογικός με τον ψηφιακό κόσμο, και η οποία συνδέεται με την πρώτη του κινηματογραφική δημιουργία, το «No Budget Story». Ο σκηνοθέτης παρουσίασε την παλιά του κινηματογραφική κάμερα, την οποία είχε αγοράσει το 1992 από μια λαϊκή στου Ζωγράφου και η οποία επανεμφανίζεται στη νεότερη ταινία του. Μαζί της επανήλθε στο προσκήνιο και ένα παλιό φιλμ, το οποίο είχε αρχικά απορρίψει λόγω τεχνικών ατελειών. Τρεις δεκαετίες αργότερα, όμως, οι αλλοιώσεις που είχε προκαλέσει ο χρόνος τού προσέδωσαν μια απροσδόκητη αισθητική αξία. Όπως εξήγησε, η φυσική φθορά δημιούργησε χρώματα που κανένας επαγγελματίας της ψηφιακής επεξεργασίας δεν θα μπορούσε να αναπαράγει με τον ίδιο τρόπο. «Άρα λοιπόν, είναι ζωντανό. Ζει μαζί μου», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Προς το τέλος της κεντρικής του τοποθέτησης, ο Ρένος Χαραλαμπίδης επέστρεψε στη σημασία της χειρόγραφης δημιουργίας, παρουσιάζοντας παλιές σελίδες σεναρίων γεμάτες διορθώσεις και σημειώσεις. «Για να κάνουμε καλύτερο σινεμά, πρέπει να καταλάβουμε καλύτερα τους εαυτούς μας», είπε, εξηγώντας πως οι χειρόγραφες σημειώσεις αποτυπώνουν όχι μόνο τις σκέψεις, αλλά και την αγωνία, την ένταση και την ψυχική κατάσταση του δημιουργού τη στιγμή της γραφής. Παράλληλα, διαχώρισε τη χρήση του φιλμ ως μέσου κινηματογράφησης από την εμπειρία της αυθεντικής αναλογικής προβολής, εκφράζοντας την ιδιαίτερη εκτίμησή του για τις προβολές σε φιλμ 35 χιλιοστών. Οι γραμμές, τα σημάδια και οι φθορές μιας κινηματογραφικής κόπιας αποτελούν, όπως εξήγησε, ίχνη των ανθρώπων που την παρακολούθησαν και του χρόνου που πέρασε από πάνω της.
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με τον Ρένο Χαραλαμπίδη να προτρέπει το κοινό να επιστρέψει σε απλές αναλογικές συνήθειες, όπως η χειρόγραφη αλληλογραφία και η αποστολή καρτ ποστάλ. Παράλληλα, αναφέρθηκε στη σημασία της φωτογραφικής εκτύπωσης και στην ιδιαίτερη γοητεία των παλιών τεχνικών αποτύπωσης της εικόνας. Το Φυσικό Αέριο παρείχε στους συμμετέχοντες σημειωματάρια και υλικά που πλαισίωσαν την δράση, ενισχύοντας την επιστροφή στην αναλογική εποχή, ενώ η βραδιά ολόκληρωθηκε με afterπάρτι στο Υψιλον από το Φυσικό Αέριο που προσέφερε τα ποτά και δημιούργησε ένα σημείο συνάντησης, χαλάρωσης και αλληλεπίδρασης για τους συμμετέχοντες. Με ειδικά διαμορφωμένο photobooth και δωρεάν ποτά για τους συμμετέχοντες, οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να συνεχίσουν τη βραδιά, να φωτογραφηθούν και να δημιουργήσουν τις δικές τους αναμνήσεις.
Ιδανική σύνδεση για τη δεύτερη δράση του Φυσικού Αερίου, μια βιωματική εμπειρία, όπου το φως, η σκιά και η φαντασία γίνονται τα βασικά εργαλεία της δημιουργίας - με επίκεντρο την κυανοτυπία.
Μέσα από ανοιχτά καλλιτεχνικά εργαστήρια, το κοινό είχε την ευκαιρία να γνωρίσει την κυανοτυπία, μία από τις παλαιότερες αναλογικές φωτογραφικές τεχνικές, που χρησιμοποιεί το φως για να δημιουργήσει μοναδικές εικόνες στις χαρακτηριστικές βαθιές μπλε αποχρώσεις της. Στο ειδικά διαμορφωμένο art station, οι επισκέπτες δεν ήταν απλοί θεατές, αλλά έγιναν οι ίδιοι δημιουργοί, πειραματίστηκαν με διαφορετικές συνθέσεις, αντικείμενα, σχήματα και σκιές, και δημιούργησαν τη δική τους εικόνα, παρακολουθώντας ταυτόχρονα τη διαδικασία εμφάνισής της.
Στον χώρο υπήρχε επίσης ένας ειδικά διαμορφωμένος - σκοτεινός χώρος , όπου πραγματοποιήθηκε μέρος της διαδικασίας εμφάνισης των έργων κυανοτυπίας. Οι επισκέπτες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από κοντά τη διαδικασία δημιουργίας και εμφάνισης της εικόνας, προσθέτοντας μια ακόμη ενδιαφέρουσα και βιωματική διάσταση στην εμπειρία. Μάλιστα, στο τέλος οι συμμετέχοντες κράτησαν το έργο που δημιούργησαν ως ένα προσωπικό, χειροποίητο αναμνηστικό από το Φεστιβάλ.
Το Φυσικο Αέριο ήταν φέτος για πρώτη φορά χορηγός του 67ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου.
