Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Η Σύρος έχει έναν δικό της τρόπο να αλλάζει ρυθμό όταν φτάνει το Animasyros. Η Ερμούπολη, με τα νεοκλασικά της κτίρια, τα στενά που ανεβαίνουν προς την Aνω Σύρο και το Θέατρο Απόλλων να λειτουργεί ως ένα από τα βασικά σημεία συνάντησης, μοιάζει για λίγες ημέρες να μετατρέπεται σε μια μικρή διεθνή πρωτεύουσα του animation. Η 19η διοργάνωση, που πραγματοποιείται από τις 21 έως τις 27 Σεπτεμβρίου και είναι αφιερωμένη στα 200 χρόνια της Ερμούπολης, φέρνει στο νησί εκατοντάδες ταινίες, δημιουργούς από ολόκληρο τον κόσμο, αφιερώματα, εργαστήρια, την Αγορά και συζητήσεις που ξεφεύγουν από την ίδια την κινηματογραφική αίθουσα.
Βρεθήκαμε στην Σύρο αυτές τις μέρες και η εμπειρία μας κινήθηκε ακριβώς ανάμεσα στην ανακάλυψη νέων δημιουργών, σε ταινίες που χρησιμοποιούν το animation για να μιλήσουν για δύσκολες πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης και σε μια σειρά συζητήσεων που έδειξαν πόσο στενά συνδέεται πλέον η συγκεκριμένη μορφή κινηματογράφου με την κοινωνική πραγματικότητα. Το πρόγραμμα δεν αντιμετωπίζει το animation ως ένα ενιαίο είδος, αλλά ως μια κινηματογραφική γλώσσα που μπορεί να περάσει από τη μαύρη κωμωδία στον τρόμο, από την κοινωνική σάτιρα στην queer έκφραση και από το προσωπικό τραύμα σε ζητήματα εκπροσώπησης και ταυτότητας.
Δείτε παρακάτω το «Ενενήντα Δεύτερα για τον Θάνο Μικρούτσικο», μια συμπαραγωγή του ANIMASYROS και του ραδιοφωνικού σταθμού Μελωδία 99.2
Η επίσημη έναρξη στο Θέατρο Απόλλων έγινε με το «Decorado» του Αλμπέρτο Βάσκεθ, μια επιλογή που ταιριάζει απόλυτα στη φιλοσοφία ενός φεστιβάλ το οποίο επιμένει να δείχνει πως το animation δεν είναι συνώνυμο της παιδικής ψυχαγωγίας. Η ταινία ακολουθεί τον Αρνολντ, ένα ποντίκι που αρχίζει να υποψιάζεται πως ολόκληρος ο κόσμος γύρω του δεν είναι παρά ένα σκηνικό, μια κατασκευή στην οποία ο ίδιος δεν μπορεί πλέον να εμπιστευτεί τίποτα.
Το «Decorado» χρησιμοποιεί αυτή την ιδέα για να μιλήσει για την αποξένωση, την εργασία, τη μοναξιά και την αίσθηση πως η καθημερινότητα είναι ένα σύστημα από το οποίο δύσκολα μπορείς να ξεφύγεις. Ο Βάσκεθ συνδυάζει το μαύρο χιούμορ με μια σχεδόν εφιαλτική ατμόσφαιρα, δημιουργώντας έναν κόσμο που μοιάζει παιχνιδιάρικος στην επιφάνεια, αλλά κρύβει από κάτω μια αρκετά σκληρή ματιά στη σύγχρονη ζωή. Η ταινία λειτουργεί ως μια σύντομη, παράλογη και ιδιαίτερα καυστική εισαγωγή σε ένα φεστιβάλ που δεν φοβάται να κοιτάξει κάτω από την επιφάνεια της εικόνας.
Από Διεθνές Διαγωνιστικό και τις μικρού μήκους ταινίες που ξεχωρίζουν για τον τρόπο με τον οποίο μετατρέπουν την ανθρώπινη αμηχανία σε κινηματογραφικό χιούμορ είναι το «Please» της Αννα Μαντζάρις. Η δημιουργός, που έχει ήδη ξεχωρίσει διεθνώς για το σκοτεινό και παράξενα τρυφερό χιούμορ της, δημιουργεί εδώ ένα μικρό σύμπαν μοναχικών ανθρώπων που ψάχνουν κάποια μορφή σύνδεσης, αποδοχής και τρυφερότητας. Το αποτέλεσμα είναι μια ταινία που μέσα σε λίγα λεπτά καταφέρνει να μιλήσει για εκείνη την καθολική ανάγκη που κρύβεται πίσω από πολλές από τις παράλογες συμπεριφορές μας: την ανάγκη να νιώσουμε πως κάποιος μας βλέπει πραγματικά. Το χιούμορ λειτουργεί ως άμυνα, αλλά κάτω από αυτό υπάρχει μια αρκετά μελαγχολική παρατήρηση για τη μοναξιά και την ανθρώπινη ανάγκη για αγάπη.
Διαβάστε ακόμα: Animasyros 2026 | 7 πράγματα που περιμένουμε από τη μεγάλη γιορτή του animation στη Σύρο
Ακόμη πιο έντονη ήταν η εμπειρία του «The Quinta’s Ghost» του Τζέιμς Α. Καστίγιο, ενός δεκαεπτάλεπτου animation τρόμου που μεταφέρει τον θεατή στα τελευταία χρόνια της ζωής του Φρανθίσκο ντε Γκόγια. Το 1819, ο ζωγράφος αποσύρεται στη Λα Κίντα ντελ Σόρδο, όπου, απομονωμένος και σοβαρά άρρωστος, αρχίζει να έρχεται αντιμέτωπος με φαντάσματα του παρελθόντος του. Οι οπτασίες συνδέονται με τη δημιουργία των περίφημων «Μαύρων Πινάκων», μετατρέποντας την καλλιτεχνική δημιουργία σε μια μορφή εξορκισμού. Εδώ βρίσκεται και ένα από τα μεγαλύτερα ατού της ταινίας. Ο Καστίγιο παίρνει την αισθητική του Γκόγια και τη μετατρέπει σε κινηματογραφικό εφιάλτη, συνδυάζοντας 2D και 3D animation σε ένα υβριδικό αποτέλεσμα που θυμίζει σε ορισμένες στιγμές την οπτική δυναμική του «Arcane», χωρίς να χάνει τη δική του ταυτότητα.
Ο τρόμος εδώ δεν είναι απλώς ένα εργαλείο για να προκαλέσει φόβο. Είναι η προέκταση της ψυχικής κατάστασης του Γκόγια και της ίδιας της διαδικασίας της δημιουργίας. Το παρελθόν επιστρέφει, η πραγματικότητα διαλύεται και η τέχνη γίνεται ο μοναδικός τρόπος για να μετατραπεί ο εσωτερικός εφιάλτης σε εικόνα. Πρόκειται για ένα από τα έργα που δείχνουν με τον πιο καθαρό τρόπο γιατί το animation μπορεί να πετύχει πράγματα που θα ήταν πολύ δυσκολότερο να αποδοθούν με μια συμβατική κινηματογραφική φόρμα.
Η queer πλευρά του Animasyros αποτέλεσε ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι της εμπειρίας. Οι προβολές του AnimaQueer δεν αντιμετωπίζουν την queer θεματολογία ως μια απλή κατηγορία προγραμματισμού, αλλά ως έναν χώρο όπου διαφορετικές ταυτότητες, επιθυμίες και εμπειρίες μπορούν να αποκτήσουν κινηματογραφική μορφή.
Ταινίες όπως το «Placeholder», το «My Name Is Lilith», το «Eden», το «Safe Space», το «Birds of a Feather», το «Safo» και το «Sugar Laced» δημιουργούν ένα μωσαϊκό ιστοριών που δεν ακολουθούν όλες την ίδια αισθητική ή αφηγηματική κατεύθυνση. Κάποιες είναι πιο προσωπικές, άλλες περισσότερο πολιτικές, ενώ άλλες προτιμούν τη μεταφορά, το χιούμορ ή το φανταστικό. Αυτό που τις ενώνει είναι η ανάγκη να υπάρξουν στην οθόνη χαρακτήρες και εμπειρίες που για μεγάλο διάστημα έμεναν έξω από το κυρίαρχο κινηματογραφικό κάδρο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση «Queering the Frame: Ανιμέισον & κοινωνική αλλαγή», με τον Λέο Λούνα Ρομπέρ Τουρνέρ και την Ελίσα Μπέλι Μπορέλι, πήγε τη συζήτηση ένα βήμα παραπέρα. Το βασικό ερώτημα δεν ήταν μόνο πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν queer χαρακτήρες στην οθόνη, αλλά ποιοι άνθρωποι έχουν πρόσβαση στις διαδικασίες παραγωγής, ποιοι παίρνουν τις αποφάσεις και κατά πόσο η εκπροσώπηση μπορεί να υπάρξει ουσιαστικά όταν οι ίδιες οι κοινότητες που εκπροσωπούνται παραμένουν εκτός των θέσεων όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης ήταν η επισήμανση ότι η εκπροσώπηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην εικόνα που φτάνει τελικά στον θεατή. Η Μπορέλι μίλησε για την προσπάθειά της να δημιουργεί ομάδες εργασίας στις οποίες συμμετέχουν άνθρωποι από τις ίδιες τις κοινότητες, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Στις τελευταίες δύο ταινίες στις οποίες συμμετείχα, προσπάθησα να έχω ανθρώπους από τον προσωπικό μου κόσμο, κυρίως τρανς άτομα». Η συζήτηση στράφηκε έτσι και προς ένα πολύ πρακτικό ζήτημα: για να αλλάξει η εκπροσώπηση στην οθόνη, χρειάζεται να αλλάξει και η πρόσβαση στις ίδιες τις θέσεις εργασίας. Οπως επισημάνθηκε, είναι εύκολο να ζητάς από έναν καλλιτέχνη να έχει ήδη εμπειρία, όμως «αν δεν τους δώσεις ποτέ την ευκαιρία να αποκτήσουν εμπειρία, τότε αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει».
Ενα ακόμη ενδιαφέρον κομμάτι της συζήτησης ήταν ο τρόπος με τον οποίο το queer μπορεί να υπάρχει σε μια ταινία χωρίς να αποτελεί απαραίτητα το βασικό θέμα της. Οι δημιουργοί μίλησαν για χαρακτήρες που ανήκουν στην queer κοινότητα, χωρίς η σεξουαλικότητα ή η ταυτότητά τους να γίνεται η μοναδική πληροφορία που τους χαρακτηρίζει. Πρόκειται για μια σημαντική διαφοροποίηση, γιατί επιτρέπει στους queer χαρακτήρες να υπάρχουν στην οθόνη ως ολοκληρωμένοι άνθρωποι, με σχέσεις, χιούμορ, επαγγελματική ζωή, ελαττώματα, επιθυμίες και αντιφάσεις.
Σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης, τέθηκε και η ιδέα του queer ως ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου στόχου. Αυτό που θεωρούνταν queer πριν από είκοσι χρόνια δεν ταυτίζεται απαραίτητα με αυτό που αναγνωρίζεται σήμερα ως queer, ενώ οι ίδιες οι κοινότητες εξακολουθούν να μετακινούνται και να επαναπροσδιορίζονται. Η τέχνη βρίσκεται μέσα σε αυτή τη διαδικασία και δεν την καταγράφει απλώς. Οπως ειπώθηκε στη συζήτηση, «όλοι όσοι εργάζεστε στα μέσα ενημέρωσης βοηθάτε ουσιαστικά να καθοριστεί τι θεωρείται αποδεκτό να παρουσιάζεται».
Αυτό που έμεινε τελικά από αυτές τις δύο ημέρες στο Animasyros δεν ήταν μόνο η τεχνική αρτιότητα των ταινιών ή η διαφορετικότητα των θεμάτων. Ήταν η αίσθηση ότι πολλοί από τους δημιουργούς χρησιμοποιούν το animation επειδή έχουν κάτι που θέλουν πραγματικά να πουν.
Η Σύρος λειτουργεί ιδανικά ως σκηνικό για αυτή τη συνάντηση. Η πόλη, οι αίθουσες, τα στενά της Ερμούπολης, οι δημιουργοί που συναντιούνται μετά τις προβολές και οι συζητήσεις που συνεχίζονται έξω από τις αίθουσες δημιουργούν την αίσθηση μιας κινηματογραφικής κοινότητας που για λίγες ημέρες αποκτά τη δική της μικρή πολιτεία. Και κάπου εκεί βρίσκεται η πραγματική αξία του Animasyros: όχι μόνο στο να παρουσιάζει νέες ταινίες, αλλά στο να δημιουργεί τον χώρο όπου αυτές οι ταινίες μπορούν να συναντήσουν ανθρώπους, ιδέες και ιστορίες που μέχρι σήμερα περίμεναν τη δική τους θέση μέσα στο κάδρο.
Περισσότερες πληροφορίες στο επίσημο site του Animasyros καθώς και στους λογαριασμούς του φεστιβάλ στα social media: Animasyros Facebook και Animasyros Instagram.
