Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
«Ετοιμαστείτε να επιβιβαστείτε σε ένα ταξίδι χάους, ανακάλυψης και έμπνευσης».
Το σύνθημα πάνω αριστερά - το πρώτο που βλέπεις - στο επίσημο site της ταινίας «Τhis is How the World Ends» του Ρόμπερτ ντος Σάντος δεν ξέρεις αν αναφέρεται στην υπόθεση της ταινίας του ή στο γεγονός ότι είναι (αναμένεται διάψευση ή επιβεβαίωση από τους φανατικούς) η πρώτη «straight to VHS κυκλοφορία εδώ και 20 χρόνια».
«Το κόνσεπτ ήταν για μας πώς μοιάζει μια ταινία σε VHS το 2026 και πώς μπορεί αυτό να είναι μια επανεκτίμηση του τι σημαίνει "straight-to-VHS". Παλιότερα σήμαινε κάτι πολύ κακό, αν κάποιος έλεγε ότι μια ταινία κυκλοφορεί "κατευθείαν σε VHS" σήμαινε ότι ήταν μια πολύ κακή ταινία. Αλλά το νόημα σε όλο αυτό που κάνουμε είναι να το διεκδικήσουμε και να πούμε πως μια ταινία που κυκλοφορεί κατευθείαν σε VHS είναι μια καλοφτιαγμένη ταινία, με τη φιλοδοξία να απευθυνθεί σε ένα κοινό.»
Δεν χρειάζεται πολύ ανάλυση.
Ο Ρόμπερτ ντος Σάντος, στα 38 του χρόνια, βάζει το δάχτυλό του εκεί όπου αυτή τη στιγμή βράζει το hype στο κινηματογραφικό εδώ και τώρα της Gen Ζ, στην λατρεία για την αναλογική εποχή που αυτή η γενιά δεν έζησε ποτέ και που σήμερα μοιάζει με ένα «ιερό δισκοπότηρο», μια εποχή που πλέει μέσα στη λήθη της ψηφιακής επέλασης, σηκώνοντας κύματα που δεν συνδέονται με την εκρηκτικότητα του 2020s αλλά με μια (και απολιτικ) αθωότητα που για τους σημερινούς νέους επικρατούσε στα 80s και τα 90s.
Οσο απίστευτο μοιάζει ότι υπάρχουν θεατές που πληρώνουν εισιτήριο για να δουν μια προβολή από VHS (ακόμη κι αν αυτή είναι από την προσωπική συλλογή του Κουέντιν Ταραντίνο) στα διάσημα Video Archives Cinema Club του Λος Αντζελες, τόσο πιστευτό είναι πως η επιστροφή της κασέτας μουσικής, της αναλογικής φωτογραφικής μηχανής, της ίδιας της αισθητικής των VHS είναι αυτή τη στιγμή το hype ανάμεσα σε μια νεολαία που δεν θα μάθει ποτέ πως ήταν η ζωή χωρίς ίντερνετ, e-mail και smartphone.
O ντος Σάντος προσθέτει ακόμη ένα παράγοντα που δίνει σάρκα και οστά στο φετιχισμό του VHS: «Αυτή είναι μια ταινία φτιαγμένη από ανθρώπους για ανθρώπους - αυτό είναι ένα σινεμά που μπορείς να αγγίξεις και το κυριότερο να το έχεις στη βιβλιοθήκη σου»
Και, ναι, αν διαισθανθήκατε μια επίθεση στην τεχνητή νοημοσύνη, καλώς το νιώσατε. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή - σαν να γυρίζουμε στην αρχή μια βιντεοκασέτα.
To «This is How the World Ends» είναι το μεγάλου μήκους ντεμπούτο του Ρόμπερτ ντος Σάντος, ενός αυτοδίδακτου, πρώην φοιτητή Νομικής, σκηνοθέτη απο΄τη Νότιο Αφρική που με τις μικρού μήκους ταινίες του, τα βίντεο κλιπ και τα διαφημιστικά του απέκτησε μια φήμη, κυρίως ανάμεσα στον κόσμο της διαφήμισης για να πειραματιστεί στη συνέχεια με την πρώτη του μικρού μήκους ταινία το «A Moment» κατασκευάζοντας μια ειδική τεχνική στο department της κάμερας προκειμένου να πετύχει ένα δύσκολο μονοπλάνο.
Τίποτα όμως δεν θα προετοίμαζε κανέναν για το μεγάλο πείραμα που θα ήταν η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία.
Γυρισμένη στην έρημο της Νοτίου Αφρικής, η ταινία που φέρνει τον ντος Σάντος επιθετικά στην επικαιρότητα, αφηγείται την ιστορία ενός νεαρού άντρα που αναζητά την αδερφή του, η οποία έχει εξαφανιστεί μετά από το «τελευταίο πάρτι που έγινε ποτέ στη Γη». Υπόθεση ικανή να στηρίξει μια ταινία επιστημονικής φαντασίας, ειδικά όταν όλα είναι τοποθετημένα σε μια εποχή όπου μαίνεται η μάχη ανάμεσα στους ανθρώπους και τις μηχανές.
Εμπνευσμένη από την προσωπική του εμπειρία σε μια χώρα που όπως υποστηρίζει ο ίδιος δεν ήταν λίγες οι φορές που βρέθηκε υπό την απειλή όπλου, ο ντος Σάντος γύρισε την ταινία με τα μέσα που είχε, μια ανεξάρτητη παραγωγή που δείχνει πολύ πιο ακριβή από τον προϋπολογισμό της, με θεαματικές σκηνές στην έρημο και high definition ευκρίνεια στην εικόνα, που όμως δεν θα δούμε ποτέ.
Ηθελα να κάνω μια δήλωση και να διανείμω την ταινία με έναν οργανικό τρόπο. Να μπορείς να πεις πως αυτή η ταινία είναι αληθινή, μπορείς να την αγγίξεις, μπορείς να τη νιώσεις. Θα ήθελα άλλοι δημιουργοί αλλά και όσοι επιμένουν να πιστεύουν στο σινεμά να μπορούν να πουν ότι αυτή η ταινία τους ανήκει. Δεν μπορείς να το βιώσεις αυτό με μια συνδρομή στο Netflix.»
Η απόφασή του να κυκλοφορήσει την ταινία «κατευθείαν σε VHS» κρύβει όμως μια ιδεολογία πιο δυνατή από οποιοδήποτε HD.
«Ξέρω ότι θα χαθεί η ποιότητα της εικόνας και θα υπάρξουν "σπασίματα" σε σκηνές. Και φυσικά είμαι ερωτευμένος με αυτό που έχουμε γυρίσει. Είναι ένα συμβιβασμός. Ο συμβιβασμός είναι μέρος της εμπειρίας της ζωής. Κάποιοι κινηματογραφιστές θα σνόμπαραν το VHS. Όμως αυτό είναι το τίμημα που πληρώνεις για να είσαι άνθρωπος και για να έρχεσαι αντιμέτωπος με τα όρια του κόσμου — και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, με τα όρια της οθόνης.»
Περισσότερο από μια ταινία που θα λάνσαρε την κινηματογραφική του καριέρα ή μια ακόμη ταινία επιστημονικής φαντασίας για το τέλος του κόσμο, το «This is Ηow the World Ends» είναι για τον ντον Σάντος μια πολιτική δήλωση που στρέφεται προς πολλές κατευθύνσεις.
Στρέφεται προς όλους όσους πιστεύουν πως το σινεμά πεθαίνει και μαζί του παίρνει και κάθε ψήγμα πρωτοτυπίας και καινοτομίας που έχει απομείνει. «Δεν αντέχω να ακούω ότι όλα στο Χόλιγουντ είναι συνταγές, ότι το Χόλιγουντ πέθανε. Υπάρχουν άνθρωποι σαν εμένα που νοιάζονται πραγματικά για τη δημιουργία.»
Στρέφεται προς την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης. «Αυτό που συνειδητοποίησα κατά τη διάρκεια της παραγωγής της ταινίας είναι ότι υπάρχει κάτι πολύ οργανικό στο να είσαι άνθρωπος και να θες να αφηγείσαι ιστορίες και να θες να μεταφέρεις πράγματα μέσα από αυτές τις ιστορίες. Υπάρχει μια οργανική διαδικασία και η τεχνητή νοημοσύνη μας την παίρνει από τα χέρια μας. Στην ταινία η υπαρξιακή απειλή είναι η τεχνητή νοημοσύνη που αργά αλλά σταδιακά καταλαμβάνει τα πάντα και τελικά τον πλανήτη.»
Στρέφεται και προς την απώλεια των αισθήσεων στο πώς βιώνουμε το σινεμά σήμερα μέσω των πλατφορμών και του αδιάκοπου streaming. «Ηθελα να κάνω μια δήλωση και να διανείμω την ταινία με έναν οργανικό τρόπο. Να μπορείς να πεις πως αυτή η ταινία είναι αληθινή, μπορείς να την αγγίξεις, μπορείς να τη νιώσεις. Θα ήθελα άλλοι δημιουργοί αλλά και όσοι επιμένουν να πιστεύουν στο σινεμά να μπορούν να πουν ότι αυτή η ταινία τους ανήκει. Δεν μπορείς να το βιώσεις αυτό με μια συνδρομή στο Netflix.»
Οπως και να ακούγονται όλα τα παραπάνω - υπερφίαλα, υπέρ του δέοντος σημαινόμενα και υπερβολικά «πολιτικά» - η ίδια η πράξη της κυκλοφορίας της ταινίας του ντος Σάντος σε VHS είναι το μεγαλύτερο statement από όλα. Οπως υποστηρίζει ο ίδιος, δεν αποκλείεται η ταινία να βγει κάποια στιγμή και στις αίθουσες. Οπως επίσης έχει ήδη προγραμματιστεί πως μετά από ένα κύκλο πωλήσεων της βιντεοκασέτας (την προμηθεύεστε εδώ), θα κυκλοφορήσει και σε DVD και Blu-ray.
O ντος Σάντος πιστεύει πως η κίνησή του βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση, αυτή της δημιουργίας μιας κοινότητας που παίζει πλέον με τους δικούς της όρους και τα δικά της φιλμ. Χτίζει και χτίζεται γύρω από έναν φετιχισμό, αλλά και μια γνήσια αγάπη για το ίδιο το σινεμά και τη δημιουργία του. Και τελικά ποιο στούντιο, ποιος sales agent, ποιος διανομέας και ποιος αιθουσάρχης δεν θα ήθελε ένα ήδη παθιασμένο κοινό εκεί έξω να γεμίζει αίθουσες βλέποντας ξανά και ξανά την αγαπημένη του ταινία.
Αν κάποια στιγμή φτάσει η βιντεοκασέτα του «This is how the World Ends» στα χέρια μας θα σας πούμε και αν η ουσία άξιζε το περιτύλιγμα. Με τον ίδιο τρόπο που σε λίγα χρόνια θα γνωρίζουμε αν η μανία με το VHS ήταν κάτι περισσότερο από μια «φάση».
