Από την Ευρώπη μέχρι την Αμερική, κι από την μεγάλη μέχρι την μικρή οθόνη, ο Μαντς Μίκελσεν δεν βολεύτηκε ποτέ σε μία περιοχή ασφάλειας.
Είτε επέλεγε μικρά, σκοτεινά, ανθρώπινα δράματα στο 90s δανέζικο σινεμά, είτε αποδεχόταν την πρόκληση φιλόδοξων χολιγουντιανών blockbuster, είτε δάκρυζε αίμα τζογάροντας απέναντι στον Τζέιμς Μποντ ή έκρυβε το αίμα από τα χέρια του ως Hannibal αντιμέτωπος με την Κλαρίς, πάντα υπήρχε ρίσκο.
Indie δραμεντί, ιστορικά έργα εποχής, μαύρες κωμωδίες - δεν έχει σημασία. Η καριέρα του μοιάζει με διαρκής κατάδυση στις πιο σκοτεινές και αντιφατικές γωνιές της ανθρώπινης φύσης. Ληθαργικό βλέμμα, πονηρό μειδίαμα, απόσταση - δεν φοβάται την ασχήμια, την αμηχανία ή τη σιωπή. Δεν ερμηνεύει απλώς παράξενους χαρακτήρες· μοιάζει να τους κατοικεί ολοκληρωτικά.
Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη που στον «Τελευταίο Βίκινγκ» του Αντερς Τόμας Γένσεν φορά μπατομπούκαλα γυαλιά, κάνει τα μαλλιά του μία ξανθιά ανασχική περμανάντ κι επιστρέφει σε ένα σύμπαν λοξής, αλλόκοτη κωμωδίας, βίας και υπαρξιακής μελαγχολίας, υποδυόμενος έναν μεσήλικο άντρα με διαταραχή ταυτότητας.
Γιατί, κάπου ανάμεσα στο παρανοϊκό χιούμορ και την γκροτέσκα βία, ο Μίκελσεν βρίσκει ξανά τρόπο να αποκαλύψει την ευθραυστότητα πίσω από την αρρενωπότητα και να μετατρέψει ακόμη και τις πιο ακραίες στιγμές σε κάτι βαθιά ανθρώπινο. Κι αυτό είναι ίσως το μεγάλο του χάρισμα: να κάνει το παράδοξο να μοιάζει αληθινό.
Διαβάστε την κριτική του Flix: για τον «Τελευταίο Βίκινγκ» του Αντερς Τόμας Γένσεν
Εκανε έρευνα σε ανθρώπους που πάσχουν από διασχιστική διαταραχή ταυτότητας;
Οχι δεν έκανα έρευνα, δεν ήρθα σε επαφή με άτομα με διασχιστική διαταραχή ταυτότητας. Κι αυτό γιατί δεν είδα ποτέ τον ήρωα μου ως κάποιον που πάσχει από ψυχική νόσο. Τον είδα σαν ένα παιδί - ένα 5χρονο παιδί που έχει έναν μικρότερο αδελφό που πρέπει να προστατεύει. Κι από την μία, τα πεντάχρονα παιδιά είναι δύσκολα, πεισματάρικα, έχουν εγωκεντρική, ναρκισσιστική συμπεριφορά. Από την άλλη όμως, κι ήθελα να το δείξω κι αυτό, βλέπουν τη ζωή ως κάτι όμορφο. Βλέπουν το καλό στους άλλους.
Δεν είναι καθόλου ματαιόδοξος; Δεν τον τρόμαξε η μεταμόρφωση του για την ταινία;
Το αντίθετο: εγώ την απαίτησα. Θεώρησα ότι πρέπει να αλλάξω την εικόνα μου όσο γίνεται περισσότερο για να απαλλαγούν και οι θεατές από κάθε προκατάληψη για το χαρακτήρα. Να τσαλακωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η έννοια της αρρενωπότητας, να τσακίσω ό,τι αρσενικό μπορεί να διαθέτω, ώστε να βγει το παιδί. Να υπάρχει κάτι λοξό, με την πρώτη ματιά.
Την πρώτη φορά που τον γνώρισα ήρθαμε στα χέρια. Ηταν σε κάποιο πάρτυ, κι ούτε που θυμάμαι το λόγο. Ημασταν νέοι, εκείνος είχε μεγάλο στόμα, εγώ είχα μεγάλο στόμα. Το ένα έφερε το άλλο και βρεθήκαμε στο πάτωμα να παλεύουμε. Τρεις εβδομάδες μετά με πήρε τηλέφωνο να παίξω στην επόμενη ταινία του...»
Η ταινία ισχυρίζεται ότι όλοι έχουμε πολλαπλές προσωπικότητες, κι όλοι αναζητάμε ταυτότητα. Βοηθάει θεραπευτικά να είναι κανείς ηθοποιός;
Σίγουρα ένα κομμάτι της δουλειάς είναι ότι με κάθε ρόλο εξερευνούμε ανθρώπους πολύ διαφορετικούς από εμάς - αλλά πρέπει να βρούμε πάτημα μέσα μας για να τους ερμηνεύσουμε. Δεν μπορείς να προσποιηθείς κάτι, πρέπει να το βρεις μέσα σου. Κι αυτό σε ωθεί να ανακαλύψεις τι πραγματικά κρύβεται μέσα σου. Δεν ξέρω αν κανείς γίνεται συνειδητά ηθοποιός για να διευκολύνει αυτό το σκάψιμο στις πιο κρυφές περιοχές του ασυνείδητου του. Αλλά σίγουρα βοηθάει. Πάντως αγάπησα αυτή την ανάγνωση της ταινίας - όλοι έχουμε πολλαπλά πρόσωπα, όλοι θα έπρεπε να αναρωτιόμαστε ποια από αυτά έχουν δημιουργηθεί από τραύματα του παρελθόντος, κι είναι πολύ ΟΚ να επιλέξουμε κάποτε εμείς ποιοι είμαστε. Ακόμα κι αν αυτό δεν είναι αποδεκτό.
ΑΒΒΑ ή Beatles;
Οπως καταλαβαίνετε την εποχή που ήμουν παιδί ήταν αδύνατον να το αποφύγω. Ξεκίνησα λοιπόν με ΑΒΒΑ. Αργότερα ανακάλυψα τους Beatles και φυσικά ανατινάχτηκε το μυαλό μου. Αλλά όσα άκουγες μικρός έχουν πάντα μία θέση στην καρδιά σου. Οπότε ΑΒΒΑ αγαπώ. Αν ήμουν πολιτικός θα σας έλεγα ότι αναλόγως τη στιγμή. Τους αγαπώ εξίσου.
Αληθεύει ότι όταν πρωτογνωρίστηκε με τον Αντερς Τόμας Γένσεν, έπαιξαν ξύλο;
Απολύτως. Ηρθαμε στα χέρια. Ηταν σε κάποιο πάρτυ κι αν με ρωτήσετε τώρα το λόγο, ούτε που τον θυμάμαι. Αλλά ήμασταν νέοι, ο Αντερς είχε μεγάλο στόμα, κι εγώ είχα μεγάλο στόμα, το ένα έφερε το άλλο και βρεθήκαμε στο πάτωμα να παλεύουμε, με κόσμο να προσπαθεί να μας χωρίσει. Τρεις εβδομάδες μετά με πήρε τηλέφωνο να παίξω στην επόμενη του ταινία.
Ο Αντερς πάντα θέλει να πει κάτι μεγάλο για τον άνθρωπο, τη ζωή, την οικογένεια, τη φιλία, αλλά ποτέ δε θα το κάνει κουνώντας το δάχτυλο - για αυτό εισάγει παράνοια, υστερία, αναρχία, ακόμα και σλάπστικ χιούμορ. Κι από όλα αυτά γεννιέται ποίηση. Δεν ξέρω πώς το κάνει, αλλά το κάνει. Κι είναι κάτι το μαγικό...»
25 χρόνια, 6 ταινίες μαζί - τι του αρέσει στο σύμπαν του Γένσεν;
Το παρανοϊκό χιούμορ του. Είναι ένα χιούμορ που εκτιμώ ιδιαίτερα. Πολλοί πιστεύουν ότι έτσι σκοτεινό είναι γενικώς το χιούμορ του Βορρά -γιατί όντως υπάρχει ένα στεγνό χιούμορ σε όλη τη Σκανδιναβία, όπως και τη Σκωτία, ή την Ισλανδία. Ομως το χιούμορ των ταινιών του είναι ξεκάθαρα δικό του. Και δεν είναι μία συρραφή αστείων - σε κάτι τέτοιο δε θα έπαιζα ποτέ. Δεν μου ταιριάζει αυτού του είδους η κωμωδία - εντός κι εκτός οθόνης. Η μόνη κωμωδία που αγαπώ φλερτάρει με την παράνοια. Ο Αντερς πάντα θέλει να πει κάτι μεγάλο για τον άνθρωπο, τη ζωή, την οικογένεια, τη φιλία, αλλά ποτέ δε θα το κάνει κουνώντας το δάχτυλο - για αυτό εισάγει παράνοια, υστερία, αναρχία, ακόμα και σλάπστικ χιούμορ. Η κωμωδία προκύπτει από την αναγνώριση της τρωτής μας φύσης, από την αμηχανία, από τις συμπεριφορές, από τους χαρακτήρες. Αυτό που βγαίνει όμως στο τέλος είναι ποίηση. Δεν ξέρω πώς το κάνει, αλλά το κάνει. Αυτή η συνύπαρξη σουρεαλιστικού χιούμορ και ποίησης είναι κάτι το μαγικό.
Τόσα χρόνια φίλοι και συνεργάτες, πώς είναι η διαδικασία πια; Δέχεται να παίξει σε ό,τι του προτείνει;
Είμαστε πολύ φίλοι πλέον - εντός κι εκτός πλατώ. Οταν έχει την ιδέα μίας νέας ταινίας, η διαδικασία είναι η ίδια - πάω από το σπίτι του, ανοίγουμε μερικά μπουκάλια αλκοόλ, μου την αφηγείται, του λέω την πρώτη αντίδραση μου, συνεχίζουμε να πίνουμε, γεννάμε ιδέες. Μετά μου στέλνει ένα πρώτο draft, το διαβάζω, κάνω τις παρατηρήσεις μου. Μπορώ να πω ότι πάντα ακούει προσεκτικά, αλλάζει πράγματα. Επιτρέπει να βρούμε το χαρακτήρα μαζί. Έχουμε μεγάλο σεβασμό ο ένας για τον άλλον - ξέρουμε πόσο μάς παίρνει να επέμβουμε, πότε να μην βγούμε από τα όρια μας. Είναι σαν αδελφός - ξέρω να διαβάζω τη θερμοκρασία δωματίου στο γύρισμα. Πότε δεν πρέπει να του μιλήσω, πότε χρειάζεται να βοηθήσω.
Πάντα ήθελα να συνεργαστώ με τον Σκορσέζε. Αυτό είναι ένα όνειρο. Λέτε να σας διαβάσει; Αστειεύομαι. Αλλωστε, νομίζω ότι το ξέρει...»
Μικρές indie ταινίες στη χώρα του, blockbuster Χολιγουντιανό σινεμά - μετά από όλα αυτά τα χρόνια, τι προτιμά;
…την δυνατότητα να έχω ευελιξία ανάμεσα στα δύο. Να διαβάζω σενάρια κι αναλόγως να αποφασίζω τι θέλω να κάνω. Είναι προνόμιο αυτό, το αναγνωρίζω. Και χαίρομαι που έχω την τύχη, που είμαι σε μια θέση στην καριέρα μου, να μπορώ να επιλέγω και να μετακινούμε. Κοιτάξτε, αγαπώ πολύ το Δανέζικο σινεμά, το ευρωπαϊκό σινεμά. Αλλά υπάρχουν ταινίες που δε θα μπορούσαμε να κάνουμε ποτέ στην Ευρώπη. Υπάρχουν μεγέθη προϋπολογισμού και παραγωγής που δεν μπορούμε να τα φτάσουμε εδώ. Κι είναι ταινίες που μεγαλώσαμε - όπως ο Τζέιμς Μποντ. Είναι όνειρο ζωής να μπορείς να συμμετάσχεις σε κάτι τέτοιο.
Και η γλώσσα; Είναι διαφορετικός ηθοποιός όταν ερμηνεύει στα αγγλικά;
Η γλώσσα παλιότερα με προβλημάτιζε, αλλά με τα χρόνια την κατέκτησα πιστεύω. Παλιότερα είχα πολύ μεγάλο πρόβλημα να σκέφτομαι απευθείας στα αγγλικά. Σίγουρα όταν ερμηνεύεις στην μητρική σου γλώσσα πιάνεις μία βαθύτερη ρίζα μέσα σου. Μέσα στα χρόνια, νομίζω ότι τα έχω ξεπεράσει όλα αυτά. Οχι δεν είμαι διαφορετικός ηθοποιός όταν ερμηνεύω στα αγγλικά. Μπορώ να σας πω επίσης ότι έμαθα πράγματα για μένα και τις ερμηνείες μου, κάνοντας το σε άλλη γλώσσα. Για παράδειγμα, αυτό που μου έμαθαν οι ρόλοι μου στα αγγλικά είναι πόσο γρήγορα μιλάμε στη Δανία. Εμαθα να χαλαρώνω λίγο την εκφορά του λόγου μου. Ακόμα κι όταν επιστρέφω στη Δανία, μιλάω πιο αργά πλέον. Βλέπω παλιότερες ταινίες μου και με πιάνει ταραχή από την ταχύτητα - τι στο διάβολο λέω, ούτε εγώ καταλαβαίνω.
Οχι δεν είμαι ματαιόδοξος στη δουλειά. Εδώ εγώ επέλεξα τα γυαλιά, την περμανάντ. Ηθελα να εξαφανίσω κάθε ίχνος αρρενωπότητας, να τσακίσω ό,τι αρσενικό μπορεί να προβάλλω, ώστε να βγει το παιδί. Να υπάρχει κάτι λοξό, με την πρώτη ματιά...»
Ονειρεύεται επόμενους ρόλους;
Οχι. Ποτέ δεν έκανα όνειρα, ποτέ δεν είχα στόχους η συγκεκριμένη στρατηγική στην καριέρα μου.
Ούτε «ονειρεμένες» συνεργασίες; Ούτε σκηνοθέτες/είδωλα;
Εντάξει, ναι. Αυτό μπορώ να το πω. Πάντα ήθελα να συνεργαστώ με τον Σκορσέζε. Αυτό είναι ένα όνειρο. Λέτε να σας διαβάσει; Αστειεύομαι. Αλλωστε, νομίζω ότι το ξέρει. Του το έχω πει ο ίδιος, κάπου, κάποτε….
Η ταινία «Ο Τελευταίος Βίκινγκ» κυκλοφορεί από την Πέμπτη 28 Μαΐου στις ελληνικές αίθουσες από την Weirdwave