Συνέντευξη

Λέιλα Μπουζίντ: «Ενα queer άτομο πρέπει να μπορεί να “ανήκει” στην οικογένειά του, ακριβώς όπως είναι»

στα 10

Η Λέιλα Μπουζίντ επιστρέφει στην χώρα καταγωγής της με το «Μυστικά και Ψίθυροι», ένα οικογενειακό δράμα που ξεκινά από το πιο προσωπικό επίπεδο για να ανοίξει σταδιακά τον φακό του προς μια ολόκληρη κοινωνία

Λέιλα Μπουζίντ: «Ενα queer άτομο πρέπει να μπορεί να “ανήκει” στην οικογένειά του, ακριβώς όπως είναι»

Μετά τον ξαφνικό θάνατο του θείου της, η Λίλια, μια επιτυχημένη μηχανικός που ζει στο Παρίσι, επιστρέφει στην Τυνησία για την κηδεία του. Η επιστροφή στο οικογενειακό σπίτι γίνεται η αφορμή για μια αναμέτρηση με το παρελθόν, καθώς η προσπάθειά της να ανακαλύψει τις συνθήκες του θανάτου του φέρνει στην επιφάνεια μυστικά, απωθημένα και αλήθειες που κανείς δεν μοιάζει πρόθυμος να εκφράσει ανοιχτά.

Με το «Μυστικά και Ψίθυροι», η Λέιλα Μπουζίντ επιστρέφει στη χώρα καταγωγής της με ένα οικογενειακό δράμα που ξεκινά από το προσωπικό για να ανοίξει σταδιακά προς μια ολόκληρη κοινωνία. Με φόντο μια χώρα όπου η ομοφυλοφιλία εξακολουθεί να ποινικοποιείται, η Τυνήσια σκηνοθέτιδα προσεγγίζει την queer ταυτότητα μέσα από τις αντιφάσεις, τις αλληλεξαρτήσεις και τις σύνθετες σχέσεις μιας οικογένειας τριών γενεών, αποφεύγοντας την απλουστευτική αντιπαράθεση ανάμεσα στην πρόοδο και την παράδοση.

Η ταινία «Μυστικά και Ψίθυροι» της Λέιλα Μπουζίντ προβάλλεται στις αίθουσες από την Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου, από τη One from the Heart. Διαβάστε και δείτε περισσότερα εδώ.

Leyla Bouzid Λέιλα Μπουζίντ

Γεννημένη και μεγαλωμένη στην Τύνιδα, η Μπουζίντ σπούδασε γαλλική λογοτεχνία στη Σορβόννη και σκηνοθεσία στη γαλλική κινηματογραφική σχολή La Fémis. Εκανε το μεγάλου μήκους ντεμπούτο της το 2015 με το «As I Open My Eyes», μια ταινία για μια νεαρή τραγουδίστρια στη μετεπαναστατική Τυνησία, η οποία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας και απέσπασε περισσότερα από 40 διεθνή βραβεία. Ακολούθησε το «A Tale of Love and Desire» (2021), που επιλέχθηκε ως ταινία λήξης της Εβδομάδας Κριτικής του Φεστιβάλ Καννών. Στο έργο της επανέρχεται το ενδιαφέρον για τη σχέση ανάμεσα στην προσωπική επιθυμία, την ταυτότητα και τους κοινωνικούς περιορισμούς.

Στη συζήτησή μας, η σκηνοθέτιδα αποκαλύπτει πως η αφετηρία της ταινίας δεν ήταν εξαρχής το μυστήριο του θανάτου, αλλά η επιθυμία της να αφηγηθεί την ιστορία ενός ομοφυλόφιλου άνδρα μιας παλαιότερης γενιάς, ο οποίος δεν κατάφερε ποτέ να ζήσει τη ζωή του όπως πραγματικά επιθυμούσε. «Ηθελα να δουλέψω πάνω σε έναν χαρακτήρα που ήταν γκέι, ανήκε σε μια άλλη γενιά και δεν μπορούσε να ζήσει τη ζωή του, έναν άνθρωπο που είχε καταστραφεί σε έναν βαθμό από αυτή την κατάσταση. Ο χαρακτήρας είναι σε μεγάλο βαθμό εμπνευσμένος από τον δικό μου θείο» εξηγεί.

Το μυστήριο γύρω από τη ζωή του και αργότερα, τις συνθήκες του θανάτου του προέκυψε σταδιακά, ως ένας τρόπος να απομακρυνθεί από την προσωπική της πραγματικότητα και να δημιουργήσει μια μυθοπλασία που θα μπορούσε να κινηθεί πιο ελεύθερα. Η προσωπική διάσταση της ταινίας ωστόσο, δεν περιορίζεται στην έμπνευση των χαρακτήρων καθώς η σκηνοθέτιδα επέλεξε να πραγματοποιήσει τα γυρίσματα στο πραγματικό σπίτι της γιαγιάς της, έναν χώρο που γνώριζε από παιδί, ο οποίος αποκτά σχεδόν αυτόνομη παρουσία στην ταινία.

«Αυτό το σπίτι βρίσκεται κατά κάποιον τρόπο μέσα μου. Είναι σαν ένας χαρακτήρας που γνωρίζω πολύ καλά. Ξέρω πώς πέφτει το φως του. Είναι ένα φως πολύ δυνατό από έξω, αλλά στο εσωτερικό υπάρχει ένα σκοτάδι. Το σπίτι δεν είναι ούτε φιλόξενο ούτε εχθρικό. Αυτό εξαρτάται από την ώρα της ημέρας. Κάποιες φορές είναι γεμάτο χαρά και άλλες γεμάτο σκιές, σαν να είναι ζωντανό».

Η Μπουζίντ γνώριζε τη συγκεκριμένη κατοικία απόλυτα, καθώς την είχε κινηματογραφήσει ακόμη και στην εφηβεία της με μια μικρή κάμερα. Η μεγαλύτερη πρόκληση βέβαια δεν ήταν το να βρει τον πιο σωστά τεχνικό τρόπο, αλλά να αποκτήσει την απαραίτητη απόσταση από τις προσωπικές της αναμνήσεις και να αναρωτηθεί τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτός ο χώρος για έναν θεατή που δεν τον γνώριζε. Ετσι, η κινηματογράφιση του σπιτιού έγινε μια διαδικασία επιστροφής και αναβίωσης, αλλά και μια προσπάθεια να μετατραπεί ένας βαθιά προσωπικός τόπος σε έναν χώρο συλλογικής αναγνώρισης.

Η σιωπή είναι ένας τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η κοινωνία μας. Ετσι διαχειριζόμαστε όσα αποτελούν ταμπού, όσα δεν λέγονται.

In a Whisper Σκηνή από την ταινία

Μπορεί η σιωπή να προστατεύει, αλλά ταυτόχρονα να διαιωνίζει την καταπίεση;

Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του «Μυστικά και Ψίθυροι» είναι ο τρόπος με τον οποίο η σιωπή λειτουργεί μέσα στην οικογένεια. Οι χαρακτήρες γνωρίζουν περισσότερα από όσα παραδέχονται, αντιλαμβάνονται τις πραγματικότητες που υπάρχουν γύρω τους, αλλά επιλέγουν να μην τις κατονομάζουν. Με αφορμή αυτή τη συνθήκη, την ρωτήσαμε αν η σιωπή μπορεί κάποιες φορές να λειτουργήσει προστατευτικά, τόσο για τον θείο της Λίλια όσο και για την ίδια την ηρωίδα, η οποία δεν έχει αποκαλύψει στην οικογένειά της πτυχές της προσωπικής της ζωής ή αν τελικά διαιωνίζει την ίδια καταπίεση από γενιά σε γενιά.

«Η σιωπή είναι ένας τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η κοινωνία μας. Ετσι διαχειριζόμαστε όσα αποτελούν ταμπού, όσα δεν λέγονται. Οι οικογένειες τα κρατούν κρυφά, παρόλο που όλοι γνωρίζουν κάτι, απλώς δεν μιλούν» σημειώνει. Για την ίδια όμως, αυτή η μυστικοπάθεια δεν αποτελεί ουδέτερη στάση. Αντίθετα, μπορεί να κάνει τα πράγματα ακόμη πιο βαριά και δύσκολα, δημιουργώντας έναν κύκλο που επαναλαμβάνεται από γενιά σε γενιά.

Η Λίλια στην αρχή της ταινίας, αποδέχεται αυτή τη συνθήκη. Δεν φαίνεται να ενοχλείται από όσα μένουν ανείπωτα και θεωρεί ότι γνωρίζει ήδη την αλήθεια για την οικογένειά της. Στην πραγματικότητα όμως παρερμηνεύει τις προθέσεις και τις απόψεις των ανθρώπων γύρω της, κυρίως της μητέρας της. Η αποκάλυψη όσων δεν είχαν ειπωθεί ανατρέπει σταδιακά τη δική της αντίληψη για το παρελθόν και την αναγκάζει να επανεξετάσει τη σχέση της με την οικογένειά της.

«Ηθελα να δείξω ότι όσα δεν λέγονται μπορούν τελικά να γίνουν πολύ πιο βαριά και δύσκολα από την ίδια την αλήθεια. Οταν κρατάς πράγματα στη σιωπή δημιουργείται ένας κύκλος που επαναλαμβάνεται. Αν η Λίλια δεν μιλήσει και δεν αντιμετωπίσει όσα συμβαίνουν, θα επαναλάβει την ιστορία του θείου της. Θα καταστρέψει τη δική της ζωή, δεν θα μπορέσει να πάρει ορθές αποφάσεις γιατί θα υπάρχει πάντα αυτός ο τοίχος μπροστά της. Το να μιλήσει είναι αυτό που της επιτρέπει να μη ζήσει ξανά την ίδια ιστορία».

Δεν είσαι υποχρεωμένος να κάνεις coming out. Αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό μια δυτική αντίληψη.

Γιατί η Λίλια επιλέγει να μιλήσει στη μητέρα της αλλά όχι στη γιαγιά της;

Η διαδρομή της Λίλια προς την αποδοχή της ταυτότητάς της αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της ταινίας. Ωστόσο η σκηνοθέτιδα αποφεύγει συνειδητά να αντιμετωπίσει το coming out ως μια ενιαία, υποχρεωτική πράξη που πρέπει να απευθύνεται σε όλα τα μέλη της οικογένειας. Σε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες επιλογές της ταινίας, η ηρωίδα επιλέγει να μιλήσει στη μητέρα της, αλλά δεν αισθάνεται την ανάγκη να αποκαλύψει την προσωπική της ζωή στη γιαγιά της.

«Δεν είσαι υποχρεωμένος να κάνεις coming out. Αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό μια δυτική αντίληψη. Στη δική μας κοινωνία, αυτό που έχει σημασία είναι η οικογένεια. Ηθελα να δείξω ένα παράδειγμα όπου δεν έχουμε απλώς την ατομική βούληση απέναντι στην οικογένεια, αλλά έναν άνθρωπο που ανήκει σε αυτήν. Κάθε μέλος της έχει τον δικό του τρόπο να βλέπει τα πράγματα, αλλά η αγάπη και οι σχέσεις που υπάρχουν μέσα σε αυτή την οικογένεια είναι πολύ σημαντικές. Δεν πρόκειται για τη ρήξη με την οικογένεια, αλλά για το πώς μπορείς να ανήκεις σε αυτήν με αυτό που πραγματικά είσαι».

«Είναι επίσης ένας τρόπος να είσαι έξυπνος και να προστατεύεις την οικογένειά σου: να μιλάς στον άνθρωπο που μπορεί να σε ακούσει και που θα έπρεπε να είναι σε θέση να το κάνει. Ποιο θα ήταν το νόημα να το πει στη γιαγιά της; Είναι πολύ αργά για να της πεις κάτι τέτοιο και να προκαλέσεις μια μικρή βόμβα» συμπλήρωσε.

Η σκηνοθέτιδα επιμένει πως δεν ήθελε να αναπαράγει μια αφήγηση όπου η προσωπική ελευθερία κατακτάται αποκλειστικά μέσα από την καταστροφή των οικογενειακών δεσμών. «Στην κουλτούρα μας, είναι πολύ σημαντικό να δείξουμε ότι ένας queer άνθρωπος πρέπει να μπορεί να ανήκει στην οικογένειά του, ακόμη κι αν είναι queer. Πρέπει όμως να καταλάβει ότι μπορεί να χρειάζεται να αντιμετωπίζει διαφορετικά κάθε μέλος της».

Ηταν εξαιρετικά σημαντικό για μένα να δείξω δυνατές γυναίκες στην ταινία, γυναίκες που δεν είναι θύματα. Καθεμία έχει τον δικό της χαρακτήρα, καθεμία είναι δυνατή. Ηθελα να δείξω τη γιαγιά, τη μητέρα, τη θεία ως γυναίκες με δύναμη. Καμία τους δεν είναι θύμα. Τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα από μια κατάσταση όπου υπάρχει ένα θύμα και κάποιος άλλος που είναι ο κακός».

λευλα

«Δεν ήθελα να παρουσιάσω τις γυναίκες ως θύματα»

Παράλληλα με την queer θεματική, η ταινία ξεχωρίζει για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τις γυναίκες πρωταγωνίστριες. Η γιαγιά, η μητέρα και η θεία της Λίλια δεν λειτουργούν ως απλά σύμβολα μιας συντηρητικής κοινωνίας ούτε ως παθητικά θύματα των παραδόσεων που τις περιβάλλουν. Αντίθετα, η καθεμία διαθέτει τη δική της προσωπικότητα, τις δικές της αντιφάσεις και τη δική της δύναμη.

Στη συζήτησή μας επισημάναμε πως, παρά τις διαφορετικές γενιές, αντιλήψεις και δυνατότητες ελευθερίας που εκπροσωπούν οι χαρακτήρες, η ταινία αποφεύγει να περιορίσει τις σχέσεις τους σε μια απλή σύγκρουση ανάμεσα στην παράδοση και την πρόοδο. Δεν υπάρχουν ξεκάθαρα θύματα και θύτες, αλλά γυναίκες που προσπαθούν να διαχειριστούν τις δικές τους πραγματικότητες. Η Μπουζίντ συμφωνεί πως αυτή ήταν μια από τις σημαντικότερες προθέσεις της.

«Ηταν εξαιρετικά σημαντικό για μένα να δείξω δυνατές γυναίκες στην ταινία, γυναίκες που δεν είναι θύματα. Καθεμία έχει τον δικό της χαρακτήρα, καθεμία είναι δυνατή. Ηθελα να δείξω τη γιαγιά, τη μητέρα, τη θεία ως γυναίκες με δύναμη. Καμία τους δεν είναι θύμα. Τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα από μια κατάσταση όπου υπάρχει ένα θύμα και κάποιος άλλος που είναι ο κακός».

Για την σκηνοθέτρια, η πραγματικότητα δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά μέσα από την αντιπαράθεση καλών και κακών χαρακτήρων. Το ζήτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί συνολικά η κοινωνία, το σύστημα και ο νόμος που ποινικοποιεί την ομοφυλοφιλία. Οι γυναίκες της ταινίας, όπως τονίζει, αντανακλούν και κάτι από την ίδια την τυνησιακή κοινωνία: είναι σύγχρονες, ισχυρές και ικανές να διαμορφώνουν τις δικές τους αντιλήψεις, ακόμη κι όταν αυτές συγκρούονται μεταξύ τους.

Οταν ανοίγουμε την ιστορία προς την αστυνομία και το κράτος υπάρχει ο κίνδυνος να γίνει συμβολική σχεδόν σαν ένα πολιτικό μανιφέστο, αντί να παραμείνει μέρος της ίδιας της αφήγησης.

Πώς αφηγείσαι μια πολιτική πραγματικότητα χωρίς οι χαρακτήρες σου να γίνουν σύμβολα;

Η ταινία δεν αποφεύγει να αναμετρηθεί με την πολιτική πραγματικότητα της Τυνησίας, αλλά επιλέγει να την προσεγγίσει μέσα από τις ζωές των ανθρώπων της. Ρωτήσαμε τη Μπουζίντ πώς κατάφερε να ενσωματώσει την ποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και την παρουσία του κράτους στην ιστορία, χωρίς να μετατρέψει τους χαρακτήρες σε σύμβολα μιας πολιτικής θέσης ή σε απλούς εκπροσώπους ενός κοινωνικού ζητήματος.

«Είναι μια πολύ καλή ερώτηση, γιατί σε ένα σημείο της συγγραφής του σεναρίου αυτό αποτέλεσε μεγάλη δυσκολία για μένα. Οταν ανοίγουμε την ιστορία προς την αστυνομία και το κράτος υπάρχει ο κίνδυνος να γίνει συμβολική σχεδόν σαν ένα πολιτικό μανιφέστο, αντί να παραμείνει μέρος της ίδιας της αφήγησης».

Οπως εξήγησε, ένα από τα χαρακτηριστικά που την ενδιαφέρουν ιδιαίτερα στον κινηματογράφο είναι η δυνατότητα μιας ιστορίας να ξεκινά από κάτι βαθιά προσωπικό και σταδιακά να ανοίγεται προς την κοινωνία. Γι' αυτό και επέλεξε να ενσωματώσει τις πληροφορίες γύρω από την ποινικοποίηση, την έρευνα και τη θεσμική πλευρά της κοινωνίας σταδιακά, επιτρέποντας στα διαφορετικά επίπεδα της αφήγησης να συνδεθούν οργανικά.

«Ακολουθούμε τα πάντα μέσα από τη Λίλια. Πριν φτάσουμε στο ζήτημα της ποινικοποίησης, έχουμε ήδη γνωρίσει εκείνη, την Αλίς, την οικογένειά της και τις σχέσεις μεταξύ τους. Εχουμε ήδη συνδεθεί μαζί της και την ακολουθούμε. Ηταν πολύ σημαντικό να παραμείνω κοντά στον χαρακτήρα και να μην του επιβάλω ποτέ κάτι που θα ήταν ψεύτικο ή κάτι που δεν θα μπορούσε πραγματικά να κάνει».

Πώς η ταινία βρήκε τον δρόμο της στην Τυνησία;

Η απόφαση να κινηματογραφήσει μια ιστορία με τόσο ευαίσθητο πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο στην Τυνησία, δεν ήταν χωρίς προκλήσεις. Η σκηνοθέτιδα γνώριζε εξαρχής πως η παραγωγή θα έπρεπε να κινηθεί διακριτικά γύρω από το θέμα, ενώ η ταινία δεν έλαβε χρηματοδότηση ούτε από την Τυνησία ούτε από κάποια άλλη αραβική χώρα. Οι δυσκολίες εμφανίστηκαν μεταξύ άλλων και κατά τη διαδικασία του κάστινγκ, καθώς αρκετοί δεν ήθελαν να συνδεθούν με το εγχείρημα είτε λόγω ομοφοβικών αντιλήψεων είτε επειδή φοβούνταν τις πιθανές συνέπειες της συμμετοχής τους.

Η Μπουζίντ ωστόσο διευκρινίζει πως δεν ήταν όλες οι αρνήσεις αποτέλεσμα προκατάληψης, καθώς πολλές φορές υπερτερούσε ο φόβος όσων δεν αισθάνονταν ασφαλείς να συμμετάσχουν σε μια τέτοια παραγωγή. Παρ' όλα αυτά, η ανταπόκριση της ομάδας ήταν ιδιαίτερα θετική, καθώς περίπου το 80% των ανθρώπων που συνάντησε, καθώς και το 80% του τεχνικού συνεργείου, ήθελαν πραγματικά να συμβάλουν στην αφήγηση αυτής της ιστορίας. «Νιώθεις ότι η νεότερη γενιά θέλει να αλλάξουν τα πράγματα και θέλει να κάνει κάτι γι' αυτό» λέει.

In a Whisper Σκηνή από την ταινία

Ιδιαίτερα σημαντικό για την ίδια ήταν το γεγονός πως η ταινία κυκλοφόρησε τελικά στις κινηματογραφικές αίθουσες της Τυνησίας. Αντί για την αντίδραση που θα μπορούσε κανείς να περιμένει, η προβολή της συνοδεύτηκε από συζητήσεις που, όπως περιγράφει, πραγματοποιήθηκαν με σεβασμό, ακόμη και ανάμεσα σε θεατές που δεν συμφωνούσαν απαραίτητα με όσα πραγματεύεται.

«Υπήρχαν άνθρωποι στο κοινό που έλεγαν: "Δεν συμφωνώ με όσα συμβαίνουν, αλλά βλέποντας την ταινία κατάλαβα κάποια πράγματα". Γιατί, στην πραγματικότητα, όλες οι οικογένειες έχουν κάποιον σαν τον θείο Ντάλι. Εχουν κάποιον που δεν του επιτράπηκε να ζήσει τη ζωή του, κάποιον που η οικογένεια κράτησε κρυμμένο, που τον έβαλε κατά κάποιον τρόπο στην ντουλάπα. Ολοι γνωρίζουν μια τέτοια ιστορία».

Μία από τις πιο συγκινητικές αντιδράσεις που θυμάται προήλθε από μια μητέρα, η οποία, μετά την προβολή, μοιράστηκε δημόσια ότι μέχρι τότε πίστευε πως θα απέρριπτε την κόρη της αν εκείνη ήταν λεσβία. «Βλέποντας την ταινία, αναρωτήθηκε: "Γιατί να την απορρίψω; Θα έπρεπε να την αποδεχτώ". Η ταινία τής άλλαξε γνώμη. Οταν ακούς μια τέτοια αντίδραση, σκέφτεσαι ότι έχει γίνει πραγματικά ένα βήμα μπροστά. Οτι η ταινία άξιζε τον κόπο».

Εξίσου δυνατή ήταν η ανταπόκριση από το queer κοινό που ζει στην Τυνησία. Πολλοί επικοινώνησαν μαζί της για να της πουν πόσο σημαντικό ήταν για εκείνους να δουν μια τέτοια ιστορία να εκτυλίσσεται στη δική τους χώρα, με ανθρώπους και πρόσωπα που αναγνωρίζουν. «Εχουμε δει πολλές queer ταινίες, αλλά το να βλέπεις μια τέτοια ταινία στη χώρα σου, με τους δικούς σου ανθρώπους, σου δίνει τεράστια δύναμη», της έγραψαν. Κάποιοι μάλιστα κάλεσαν τις οικογένειές τους να παρακολουθήσουν την ταινία όχι απαραίτητα για να κάνουν coming out, αλλά για να μπορέσουν επιτέλους να ανοίξουν μια συζήτηση γύρω από το θέμα.

In a Whisper Σκηνή από την ταινία

Η δύναμη της μητέρας και μια απρόσμενη κινηματογραφική συνάντηση

Σημαντικό ρόλο στην ταινία λαμβάνει η σχέση της Λίλια με την μητέρα της, την οποία ενσαρκώνει η Παλαιστίνια ηθοποιός Χιάμ Αμπάς. Η επιλογή της όπως αποκαλύπτει η Μπουζίντ, προέκυψε σχεδόν τυχαία. Αρχικά αναζητούσε τον κατάλληλο χαρακτήρα ανάμεσα σε Τυνήσιες ηθοποιούς, χωρίς να βρίσκει ακριβώς αυτό που είχε στο μυαλό της. Οταν κατά την διάρκεια ενός φεστιβάλ στην Γαλλία βρέθηκαν να κάθονται η μια δίπλα στην άλλη σε ένα δείπνο, η συνάντησή τους αποδείχθηκε καθοριστική.

«Υπήρχε κάτι στα μάτια της, στον τρόπο που κοιτούσε. Φυσικά, την θαύμαζα ήδη ως ηθοποιό μέσα από πολλές ταινίες της, αλλά όταν καθίσαμε δίπλα δίπλα, ήταν σαν να της πρότεινα τον ρόλο χωρίς καν να το έχω σκεφτεί συνειδητά. Ηταν ένας πολύ σημαντικός ρόλος για μένα και ουσιαστικά, δεσμεύτηκα με έναν άνθρωπο χωρίς να το έχω επεξεργαστεί καν στο μυαλό μου».

Δύο μήνες πριν από την έναρξη των γυρισμάτων, η ηθοποιός δέχτηκε να διαβάσει το σενάριο και μόλις τρεις ημέρες αργότερα επέστρεψε με θετική απάντηση. Αυτό που την είχε κερδίσει ήταν η πολυπλοκότητα του χαρακτήρα, ο οποίος, όπως είπε ήταν ταυτόχρονα σύνθετος και απλός.

Η συνεργασία τους αποδείχθηκε εξαιρετικά δημιουργική. Η Μπουζίντ θυμάται ιδιαίτερα το βλέμμα της ηθοποιού, το οποίο χαρακτηρίζει μοναδικό και εξαιρετικά εκφραστικό, αλλά και τη γενναιοδωρία της απέναντι στην πρωτοεμφανιζόμενη ηθοποιό Εγια Μπουτερά, που ενσαρκώνει τη Λίλια. «Ηταν πολύ γενναιόδωρη με το πρότζεκτ. Συζητούσαμε πολύ για κάθε σκηνή και δημιούργησε μια πραγματικά βαθιά σχέση με την ηθοποιό που υποδύεται τη Λίλια. Ενιωσα πολύ τυχερή που είχα την ευκαιρία να τη σκηνοθετήσω».

In a Whisper

Από το προσωπικό στο πολιτικό

Μια θεματική που διατρέχει τη φιλμογραφία της είναι το πώς μπορεί κανείς να παραμείνει πιστός στον εαυτό του μέσα σε ένα περιβάλλον που περιορίζει τις επιθυμίες και τις επιλογές του. Η σχέση με την οικογένεια, την κοινωνία και τις προσδοκίες που κληρονομούμε αποτελεί ένα σταθερό νήμα στις ταινίες της, όπως αναγνωρίζει και η ίδια εκ των υστέρων. Τη ρωτήσαμε πώς έχει εξελιχθεί αυτή η αναζήτηση από την πρώτη της ταινία μέχρι σήμερα.

«Από την πρώτη μου ταινία με απασχολεί το πώς μπορείς να είσαι ο εαυτός σου μέσα στο περιβάλλον σου, στην οικογένειά σου και στη συνέχεια στην κοινωνία. Πώς διαχειρίζεσαι τις επιθυμίες σου, τη θέλησή σου, το πρόσωπο που θέλεις να είσαι, σε σχέση με όλους τους ανθρώπους γύρω σου. Οι δύο πρώτες ταινίες μου δημιουργήθηκαν σε διαφορετικές συνθήκες, αλλά πάντα μέσα από πολύ προσωπικές ιστορίες. Μόνο εκ των υστέρων συνειδητοποιείς τις συνδέσεις ανάμεσά τους: πρόκειται τελικά για χαρακτήρες που προσπαθούν να κατακτήσουν την ελευθερία τους, βρίσκοντας τον εαυτό τους απέναντι στην κοινωνία και την οικογένειά τους».

In a Whisper

Στο «Μυστικά και Ψίθυροι» αυτή η αναζήτηση αποκτά μεγαλύτερη κλίμακα. Η ιστορία εκτείνεται σε τρεις γενιές, περιλαμβάνει περισσότερους χαρακτήρες και ανοίγεται σταδιακά από τον ιδιωτικό χώρο της οικογένειας προς την ευρύτερη κοινωνική πραγματικότητα. Η σκηνοθέτιδα θεωρεί πως μέσα από αυτή τη διαδικασία έμαθε πολλά για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να συνδυάσει δύο επίπεδα που την ενδιαφέρουν εξίσου: την πολιτική διάσταση μιας ιστορίας και τη βαθιά ανθρώπινη, προσωπική της πλευρά.

«Νομίζω ότι τελικά βρίσκω τον εαυτό μου να επιστρέφει σε κάτι που συνδυάζει την πολιτική διάσταση των ζητημάτων με τη βαθιά οικειότητα του ανθρώπου. Αυτό είναι κάτι που με ενδιαφέρει πάρα πολύ και διαπιστώνω πως ασχολούμαι διαρκώς μαζί του, ακόμη κι αν δεν αποτελεί έναν συνειδητό σκοπό από την αρχή».

Η ταινία δεν ζητά από τη Λίλια να επιλέξει ανάμεσα στην προσωπική της ζωή και την οικογένειά της. Αντίθετα παρακολουθεί την προσπάθειά της να βρει τη θέση της μέσα σε αυτήν, χωρίς να κρύβει πλέον ποια είναι. Οπως εξηγεί η Μπουζίντ, το ζητούμενο δεν είναι να κόψει κανείς τους δεσμούς του με τους ανθρώπους του, αλλά να μπορεί να παραμένει κοντά τους χωρίς να χρειάζεται να απαρνείται τον εαυτό του.

Η ταινία «Μυστικά και Ψίθυροι» της Λέιλα Μπουζίντ προβάλλεται στις αίθουσες από την Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου, από τη One from the Heart. Διαβάστε και δείτε περισσότερα εδώ.