Προσθέστε το Flix στις προτιμήσεις σας στο Google
Λίγα είναι αυτά τα videogames που έχουν καταφέρει να αποκτήσουν τόσο ισχυρή ταυτότητα έξω από τα όρια της βιομηχανίας τους όσο το «Grand Theft Auto». Από τις πρώτες του εμφανίσεις στα τέλη της δεκαετίας του ’90 μέχρι τη σημερινή αναμονή για το έκτο κεφάλαιο, το δημιούργημα της Rockstar έγινε μία από τις εμπορικότερες σειρές στην ιστορία των videogames, ενώ ταυτόχρονα ξεπέρασε τα όρια του είδους του και έγινε ένα παγκόσμιο πολιτισμικό φαινόμενο, χωρίς ποτέ να κρύψει τις βαθιές επιρροές του από το αμερικάνικο σινεμά.
Στο «Grand Theft Auto» μπορείς να περάσεις αρκετά λεπτά οδηγώντας χωρίς να κάνεις απολύτως τίποτα χρήσιμο. Το αυτοκίνητο κινείται δίπλα στην παραλία, οι φωτεινές επιγραφές καθρεφτίζονται στην άσφαλτο και από το ραδιόφωνο ακούγεται κάποιο αγαπημένο σου τραγούδι. Δεν υπάρχει κάποια αποστολή που πρέπει να ολοκληρωθεί, ούτε ένας αντίπαλος που περιμένει στη γωνία και πρέπει να αντιμετωπίσεις. Κι όμως, αυτή η μικρή διαδρομή έχει κάτι από την ατμόσφαιρα μιας ταινίας του Μπράιαν Ντε Πάλμα ή του Μάρτιν Σκορσέζε. Είναι μια στιγμή που εξηγεί καλύτερα από πολλές αναλύσεις γιατί αυτό το franchise αποτελεί ένα από τα πιο κινηματογραφικά videogames που δημιουργήθηκαν ποτέ.
Η Rockstar έμαθε να αφηγείται ιστορίες κοιτάζοντας προς τη μεγάλη οθόνη. Οι γκανγκστερικές ταινίες, τα αστυνομικά θρίλερ, τα δράματα για την αμερικανική εργατική τάξη και οι ιστορίες ανθρώπων που κυνηγούν την εξουσία διαμόρφωσαν το ύφος της σειράς. Ναι, το GTA «μεγάλωσε» βλέποντας αμερικάνικo σινεμά, αλλά παράλληλα έμαθε και απέκτησε τη δική του γλώσσα, επηρεάζοντάς μας για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την αφήγηση στα videogames και βρέθηκε τελικά να αποτελεί αντικείμενο σχολιασμού από την ίδια τη βιομηχανία του θεάματος. Με την άφιξη του έκτου παιχνιδιού στις 19 Νοεμβρίου, η διαδρομή από το Χόλιγουντ προς τη Rockstar (και αντίστροφα) αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Η κινηματογραφική συγγένεια του GTA έγινε ιδιαίτερα εμφανής με το «Grand Theft Auto III». Η Liberty City είχε φτιαχτεί για να εντυπωσιάζει με την αρχιτεκτονική της, αλλά κάτω από αυτό πολύχρωμο, απαστράπτων, περιτύλιγμα, κρυβόταν ένας βρόμικος, πολυάσχολος τόπος, γεμάτος μικροεγκληματίες, διεφθαρμένους επιχειρηματίες και συμμορίες που διεκδικούσαν τον έλεγχο των δρόμων. Το περιβάλλον θύμιζε τις ταινίες του Μάρτιν Σκορσέζε, ιδιαίτερα το «Goodfellas» και το «Mean Streets», όπου η εγκληματική ζωή δεν παρουσιάζεται ως μια σειρά από εντυπωσιακές περιπέτειες, αλλά ως ένα σύστημα σχέσεων, εξαρτήσεων και διαρκών προδοσιών.
Ναι, το GTA «μεγάλωσε» βλέποντας αμερικάνικo σινεμά, αλλά παράλληλα έμαθε και απέκτησε τη δική του γλώσσα, επηρεάζοντάς μας για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την αφήγηση στα videogames και βρέθηκε τελικά να αποτελεί αντικείμενο σχολιασμού από την ίδια τη βιομηχανία του θεάματος.»
Η Rockstar δεν έκρυψε ποτέ αυτή τη συγγένεια, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να προσλάβει τον Ρέι Λιότα, πρωταγωνιστή του «Goodfellas», για να δανείσει, αργότερα, τη φωνή του στον Τόμι Βερσέτι, τον κεντρικό χαρακτήρα του «Grand Theft Auto: Vice City», πηγαίνοντας αυτή τη σχέση ένα βήμα παραπέρα. Η έμπνευση από το «Scarface» του Μπράιαν Ντε Πάλμα και το «Miami Vice» ήταν τόσο έντονη, ώστε η πόλη έμοιαζε να έχει ξεπηδήσει από τις εικόνες του αμερικανικού κινηματογράφου των ’80s. Ο Τόμι Βερσέτι, μέσα από την προσπάθειά του να χτίσει τη δική του εγκληματική αυτοκρατορία, ακολουθούσε μια διαδρομή που θύμιζε τον Τόνι Μοντάνα. Μόνο που το παιχνίδι δεν ενδιαφερόταν να αναπαραστήσει πιστά μια συγκεκριμένη ταινία. Προτιμούσε να ανακατέψει γνώριμα στοιχεία και να δημιουργήσει μια ολόκληρη πόλη όπου η μουσική, τα ρούχα, τα αυτοκίνητα και η αρχιτεκτονική είχαν την ίδια αφηγηματική σημασία με τους χαρακτήρες. Η επιλογή των τραγουδιών ήταν καθοριστική, αφού το ραδιόφωνο του Vice City δεν αποτελούσε απλώς ευχάριστο συνοδευτικό της οδήγησης και έδινε στην πόλη την ατμόσφαιρα μιας συγκεκριμένης εποχής, κάνοντας ακόμη και τις πιο απλές διαδρομές να μοιάζουν με σκηνές βγαλμένες από αστυνομικό φιλμ.
Στο «Grand Theft Auto: San Andreas», η Rockstar άλλαξε εντελώς περιβάλλον. Το «Boyz n the Hood» του Τζον Σίνγκλετον αποτέλεσε μία από τις σημαντικές αναφορές για την απεικόνιση των συνοικιών του Λος Αντζελες, των συμμοριών και των κοινωνικών ανισοτήτων. Η επιστροφή του Καρλ Τζόνσον στη γειτονιά του δεν είναι απλώς η αφετηρία μιας νέας εγκληματικής περιπέτειας, φέρνοντας μαζί της οικογενειακές εντάσεις, παλιές φιλίες και την αίσθηση πως ορισμένοι άνθρωποι δυσκολεύονται να ξεφύγουν από το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγάλωσαν.
Αργότερα, το «Grand Theft Auto IV» υιοθέτησε τον πιο ψυχρό τόνο των αστυνομικών ταινιών του Μάικλ Μαν, ενώ το «Grand Theft Auto V» επέστρεψε στην Καλιφόρνια με μια σατιρική ματιά πάνω στη διασημότητα, την κατανάλωση και την εμμονή με το χρήμα. Οι μεγάλες ληστείες έφερναν στον νου το «Heat», όμως το Λος Σάντος είχε πολύ περισσότερα να πει από μια ιστορία εγκλήματος. Ηταν μια πόλη όπου η πολυτέλεια και η κοινωνική παρακμή βρίσκονταν σε απόσταση μόλις λίγα τετράγωνα πιο κάτω.
Ισως το πιο ενδιαφέρον κινηματογραφικό χαρακτηριστικό του GTA να μην βρίσκεται στις σκηνές δράσης, αλλά στις στιγμές που δεν συμβαίνει τίποτα. Σε μια ταινία, η κάμερα επιλέγει τι θα δούμε και για πόσο, αλλά στο παιχνίδι, ο παίκτης μπορεί να αγνοήσει την κεντρική ιστορία και να παρατηρήσει τον κόσμο γύρω του. Οι περαστικοί έχουν τις δικές τους συνήθειες, οι ραδιοφωνικές εκπομπές συνεχίζονται, οι δρόμοι παραμένουν γεμάτοι κίνηση, δίνοντας την αίσθηση πως η πόλη δεν σταματά μόνο και μόνο επειδή ο πρωταγωνιστής αποφάσισε να κάνει μια βόλτα.
Οι κινηματογραφικές επιρροές της Rockstar δεν περιορίζονται στις καταδιώξεις και στις σκηνές δράσης. Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο μεταφέρει την ατμόσφαιρα ολόκληρων κινηματογραφικών ειδών μέσα σε έναν κόσμο που αφήνει τον παίκτη να γράψει τη δική του ιστορία. Μια διαδρομή με το αυτοκίνητο μπορεί να καταλήξει σε μια ληστεία, σε μια τυχαία συνάντηση, σε μια εντελώς παράλογη σύγκρουση με την αστυνομία ή σε κάτι το τελείως απρόβλεπτο το οποίο κρύβεται σε κάθε γωνία του κόσμου αυτού.
Η έμπνευση από το "Scarface" του Μπράιαν Ντε Πάλμα και το "Miami Vice" ήταν τόσο έντονη, ώστε η πόλη έμοιαζε να έχει ξεπηδήσει από τις εικόνες του αμερικανικού κινηματογράφου των ’80s.»
Οσο η Rockstar αντλούσε υλικό από τις μεγάλες ταινίες του αμερικανικού κινηματογράφου, το «Grand Theft Auto» γινόταν σταδιακά ένα πολιτισμικό σημείο αναφοράς που άρχισε να εμφανίζεται και στις ίδιες τις κινηματογραφικές παραγωγές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του «The Other Guys» του Ανταμ ΜακΚέι, όπου το παιχνίδι χρησιμοποιείται ως αναγνωρίσιμο σημείο αναφοράς σε μια κωμική σκηνή καταδίωξης. Αντίστοιχα, στο βρετανικό «The Football Factory» του Νικ Λαβ, το «Vice City» εμφανίζεται μέσα στην καθημερινότητα των χαρακτήρων, συνδέοντας την κουλτούρα των videogames με την εικόνα μιας νεαρής γενιάς που μεγαλώνει ανάμεσα στη μουσική, την ποδοσφαιρική βία και την αστική παραβατικότητα.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση του «Drive» του Νίκολας Γουίντινγκ Ρεφν. Η ταινία με τον Ράιαν Γκόσλινγκ, με τις νυχτερινές διαδρομές, την ηλεκτρονική μουσική, τα νέον φώτα και τον μοναχικό οδηγό που κινείται σε έναν κόσμο εγκλήματος, θυμίζει έντονα την ατμόσφαιρα ενός «Grand Theft Auto». Το ενδιαφέρον είναι πως η ίδια η Rockstar έχει αναγνωρίσει αυτή τη συγγένεια. Ο Νταν Χάουζερ, ένας από τους συν-ιδρυτές της Rockstar, έχει σχολιάσει τη σύνδεση της ταινίας με τη σειρά, με τον Ρεφν να φαίνεται πως έχει επηρεαστεί από το GTA, δημιουργώντας έτσι έναν ενδιαφέροντα κύκλο αλληλεπίδρασης ανάμεσα στα δύο μέσα. Είναι μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή, καθώς ένα videogame που μεγάλωσε κοιτάζοντας το σινεμά φαίνεται πλέον να επιστρέφει την επιρροή του στη μεγάλη οθόνη.
Η ελευθερία αυτή του παίκτη μέσα στον κόσμο του παιχνιδιού έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον και των ανθρώπων έξω από τη βιομηχανία των videogames. Το ντοκιμαντέρ «Grand Theft Hamlet» των Πίνκι και Σαμ Κρέιν γυρίστηκε μέσα στο «Grand Theft Auto V», με τους δημιουργούς να επιχειρούν να ανεβάσουν μια παράσταση του «Αμλετ» στο ψηφιακό περιβάλλον του παιχνιδιού. Η ιδέα ακούγεται παράδοξη, αλλά το αποτέλεσμα αποδεικνύει πως ένας κόσμος σχεδιασμένος για εγκληματικές αποστολές μπορεί να φιλοξενήσει μια εντελώς διαφορετική μορφή δημιουργίας, με τους δρόμοι και τους εικονικούς χώρους να γίνονται μια μεγάλη θεατρική σκηνή, ενώ οι παίκτες αναλαμβάνουν ρόλους σε μια παραγωγή που συνδύαζε το θέατρο, το ντοκιμαντέρ και το videogame.
Ολα αυτά τα χρόνια, πέρα από τους το να προσπαθεί να τελειοποιήσει τους μηχανισμούς του παιχνιδιού, η Rockstar άρχισε να αναπτύσσει και μια ιδιαίτερη σχέση με τη σάτιρα, όπου στο πέρασμά της δεν αφήνει τίποτα και κανέναν όρθιο. Στα παιχνίδια της, οι διαφημίσεις υπόσχονται παράλογα προϊόντα, οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί σχολιάζουν την επικαιρότητα με κυνισμό και οι τηλεοπτικές εκπομπές μοιάζουν συχνά με παραμορφωμένες εκδοχές της πραγματικής αμερικανικής ψυχαγωγίας βγαλμένες μέσα από ένα θέατρο του (αμερικάνικου) παραλόγου. Το χιούμορ μπορεί να είναι χοντροκομμένο, οι ατάκες βιτριολικές και, μερικές φορές, να πλαισιώνονται από ένα τελείως απασφαλισμένο camp, αλλά ο στόχος του είναι αρκετά συγκεκριμένος: μια κοινωνία που αντιμετωπίζει το χρήμα, την επιτυχία και τη δημόσια εικόνα ως τις σημαντικότερες αξίες της.
Το «Grand Theft Auto V» αξιοποίησε αυτή την πλευρά περισσότερο από κάθε προηγούμενο παιχνίδι. Το Λος Σάντος είναι γεμάτο ανθρώπους που θέλουν να γίνουν διάσημοι, επιχειρηματίες που κυνηγούν το επόμενο κέρδος και τηλεοπτικές προσωπικότητες που αντιμετωπίζουν κάθε ανοησία ως σημαντικό γεγονός. Η σάτιρα βρίσκεται παντού, δεν περιορίζεται μόνο στις βασικές αποστολές, και κρύβεται μέσα σε μια διαφήμιση στον δρόμο, μέχρι σε μια συζήτηση που ακούγεται τυχαία ή σε μια εκπομπή που παίζει στο ραδιόφωνο ενώ ο παίκτης οδηγεί.
Η επιρροή στην ποπ κουλτούρα του «Grand Theft Auto» είναι πλέον τόσο μεγάλη, ώστε ακόμη και το Netflix παρουσίασε αποκλειστικά τον Αύγουστο το «Grand Theft Auto VI: An Extended Look» συγκεντρώνοντας 31,1 εκατομμύρια views στην πλατφόρμα μέσα στις πρώτες τέσσερις ημέρες προβολής του (27–30 Αυγούστου 2026). Από την άλλη, το «South Park» αποφάσισε να το εντάξει στο επίκεντρο της σάτιράς του, ενόψει της κυκλοφορίας του έκτου παιχνιδιού. Η πιο απρόσμενη στιγμή έρχεται στο τέταρτο επεισόδιο της τελευταίας σεζόν, με τίτλο «Guinea Pig on a Stick», που προβλήθηκε τον Οκτώβριο. Εκεί, οι δημιουργοί του «South Park» παρουσιάζουν πραγματικό υλικό από το «Grand Theft Auto VI», το οποίο παραχωρήθηκε από την ίδια τη Rockstar. Σε μία από τις σκηνές, ο Τζέισον βρίσκεται σε μια παραλία και παρατηρεί έναν άνδρα που μαζεύει τις ακαθαρσίες του σκύλου του. Η κατάσταση εξελίσσεται σε καβγά και ο πρωταγωνιστής καταλήγει να χρησιμοποιεί τη σακούλα με τις ακαθαρσίες ως όπλο. Η σκηνή παρουσιάζεται με τον χαρακτηριστικό σαρκασμό της σειράς, η οποία υπογραμμίζει πόσο εντυπωσιακές είναι οι λεπτομέρειες του κόσμου του παιχνιδιού, ακόμη κι όταν αυτές αφορούν κάτι τόσο γελοίο.
Η μουσική αποτελεί ξεχωριστό και μεγάλο κεφάλαιο στην ιστορία της σειράς. Το «Vice City» έκανε πολλούς παίκτες να συνδέσουν τραγούδια των ’80s με μια φανταστική πόλη, ενώ το «San Andreas» έφερε στο προσκήνιο τον ήχο της αμερικάνικης χιπ χοπ μουσικής, γεμίζοντας τα ραδιόφωνο του frachise με τραγούδια για κάθε είδος ακροατή. Η Rockstar γνωρίζει καλά τη δύναμη αυτής της σύνδεσης. Στο πρώτο τρέιλερ του «Grand Theft Auto VI» επέλεξε το «Love Is a Long Road» του Τομ Πέτι, ενώ στο δεύτερο ακούστηκε το «Hot Together» των Πόιντερ Σίστερς. Οι μουσικές επιλογές λειτούργησαν από νωρίς ως ο συνδετικός κρίκος των φανς με το παιχνίδι, δίνοντάς τους μια γεύση από την ατμόσφαιρα του νέου Vice City και τροφοδότησαν τη συζήτηση γύρω από αυτό.
Με το έκτο παιχνίδι, η σειρά επιστρέφει στο Vice City, αυτή τη φορά σε μια σύγχρονη εκδοχή της Φλόριντα. Η Λουσία και ο Τζέισον βρίσκονται στο επίκεντρο μιας ιστορίας που, θέλει να, θυμίζει σε ορισμένα σημεία το εγκληματικό ρομάντζο του Μπόνι και του Κλάιντ. Τα πρώτα πλάνα, όμως, αποκαλύπτουν πως η Rockstar ενδιαφέρεται εξίσου για τον κόσμο γύρω τους. Οι παραλίες, τα πολυτελή αυτοκίνητα, οι κάτοικοι που καταγράφουν κάθε παράξενο περιστατικό με το κινητό τους και τα βίντεο που μοιάζουν να έχουν ξεπηδήσει από τα κοινωνικά δίκτυα συνθέτουν μια σύγχρονη εικόνα της αμερικανικής καθημερινότητας. Η Φλόριντα του νέου παιχνιδιού δεν θυμίζει μόνο το Μαϊάμι των παλιών αστυνομικών σειρών, μα έχει κάτι από την υπερβολή των σημερινών διαδικτυακών βίντεο, όπου η πραγματικότητα μετατρέπεται σε θέαμα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Η κινηματογραφική διαδρομή του «Grand Theft Auto» ξεκίνησε με σαφείς αναφορές σε δημιουργούς και ταινίες που είχαν ήδη καθορίσει το αμερικανικό σινεμά. Σήμερα, το GTA δεν χρειάζεται να δανειστεί τη λάμψη του Χόλιγουντ για να τραβήξει την προσοχή. Οι δρόμοι που δημιούργησε η Rockstar εξακολουθούν να θυμίζουν ταινίες του Σκορσέζε, του Ντε Πάλμα και του Μάικλ Μαν, όμως οι ιστορίες που γεννιούνται μέσα σε αυτούς ανήκουν πλέον σε ένα διαφορετικό είδος αφήγησης. Οι ταινίες συνεχίζουν να εμπνέουν τα παιχνίδια, όμως κάποια παιχνίδια έχουν πλέον τη δύναμη να εμπνέουν τις εικόνες, τις ιστορίες και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον σύγχρονο πολιτισμό.
Το «Grand Theft Auto VI» κυκλοφορεί στις 19 Νοεμβρίου.
