Berlinale 2018: Στο «Madeline’s Madeline», η Τζόζεφιν Ντέκερ φλερτάρει με την ανακάλυψη μιας νέας αφηγηματικής φόρμας

ΦΕΣΤΙΒΑΛ / ΒΡΑΒΕΙΑ 18 FEB  /  Δημήτρης Δημητρακόπουλος

Καταφεύγοντας στη γλώσσα των ονείρων και εξελίσσοντας τις πειραματικές τεχνικές της, η Τζόζεφιν Ντέκερ των «Butter on the Latch» και το «Thou Wast Mild and Lovely», παρουσιάζει με το «Madeline’s Madeline» την πιο μεστή και ενδιαφέρουσα ταινία της, τόσο θεματικά όσο και δομικά.

Κάπου στην αρχή του «Madeline’s Madeline» και παραφράζοντας τις θεωρίες περί ονείρων του Γιουνγκ, η Τζοζεφίν Ντέκερ, μέσω της δασκάλας θεάτρου που ερμηνεύει η Μόλι Πάρκερ, εξηγεί ότι «τα όνειρα δεν έχουν να κάνουν με το λάθος ή το σωστό αλλά με πράγματα που απλά βγάζουν ή δεν βγάζουν νόημα».

Ακολουθώντας την ίδια λογική, το ίδιο το φιλμ μοιάζει να μην βιάζεται να καταλήξει κάπου, επιλέγοντας να εστιάσει σε καθημερινές στιγμές που μπορεί να έχουν ή να μην έχουν τελικά σημασία, προβάλλοντας είδωλα και μεγεθυμένα σημεία του σώματος που μπορεί να μαρτυρούν ή να μην μαρτυρούν κάτι και συνοδεύοντας τις εικόνες του με ένα πλούσιο ηχητικό σύνολο, που είτε ενδυναμώνει είτε απομονώνει τους ήρωές της, όλα εργαλεία σε μια φαινομενικά άναρχη DIY προσέγγιση που εκδηλώνει τραχύτητα αλλά και, παραδόξως, προσοχή στη λεπτομέρεια.

Madeline's Madeline Main 607

Το 68ο Φεστιβάλ Βερολίνου διεξάγεται από τις 15 έως τις 25 Φεβρουαρίου. Το Flix είναι όπως πάντα εκεί και σας μεταφέρει όλα όσα αξίζει να ξέρετε από την Berlinale, την στιγμή που συμβαίνουν.

Εξάλλου και στις δύο προηγούμενες ταινίες της, το «Butter on the Latch» και το «Thou Wast Mild and Lovely», τα οποία παρουσιάστηκαν αμφότερα τέσσερα χρόνια πριν στην Berlinale (και το ελληνικό κοινό γνώρισε μέσα από τις Νύχτες Πρεμιέρας), η Ντέκερ έδειξε την έφεσή της σε ένα περισσότερο συναισθητικό παρά λογικό σινεμά, που διατηρεί μια ενδοσκοπική ματιά απέναντι στην γυναικεία ψυχολογία, την ουσία της έννοιας της χειραφέτησης και τον ίδιο τον κόσμο των συναισθημάτων, μακριά από περίτεχνους εξωραϊσμούς και αφέλειες.

Αυτό που κάνει την διαφορά όμως τώρα, είναι το γεγονός ότι στο «Madeline’s Madeline» η Ντέκερ χρησιμοποιεί την τεχνική της για να καταλήξει όντως κάπου, αποκαλύπτοντας πίσω από την παραισθησιογόνα οπτική της μια στέρεα οπτική και μια σίγουρη ματιά, η οποία μέσα από αλλεπάλληλους αυτοσχεδιασμούς και εξαντλητικούς performance art πειραματισμούς καταλήγει σε ένα απρόσμενα ισχυρό ψυχογράφημα, το οποίο, αν και όχι παράταιρο από το υπόλοιπο της φιλμογραφίας της, αποτελεί ουσιαστικά την πρώτη ισχυρή δημιουργική κατάθεση της σκηνοθέτιδος.

Γιατί μέσα από τη συνεχή παρακολούθηση της καθημερινότητας της Μαντλίν που ερμηνεύει με ωμή δύναμη η, πρωτοεμφανιζόμενη και προσωπική ανακάλυψη της Ντέκερ, Ελένα Χάουαρντ, η Ντέκερ καταφέρνει να ισορροπήσει ανάμεσα στο θόρυβο και τις ανεπαίσθητες λεπτομέρειες, αποκαλύπτοντας σταδιακά μια διττή αφήγηση. Μέσα από τον ηχητικό συνδυασμό που εγκλωβίζει την ηρωίδα της σε έναν άλλον κόσμο και αποτελεί ταυτόχρονα ανάγκη αλλά απειλή, πετυχαίνει να αναδείξει τι είναι αυτό που πραγματικά την κάνει ξεχωριστή χωρίς να καταφεύγει σε στερεοτυπικές απεικονίσεις. Επιπλέον, μέσα από τις αλληλεπιδράσεις της Μαντλίν με τις πολλαπλές μητρικές φιγούρες που την περιβάλλουν, αυτό που ξεκινά ως προσωπικό ταξίδι απελευθέρωσης καταλήγει να είναι ένα ψυχολογικό σχεδόν θρίλερ που αποκαλύπτει πως οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν κρύβονται πάντα πίσω από προφανή προσωπεία.

Η ιστορία της Μαντλίν ξεκινά από την σύγκρουση με την μητέρα της (η αγαπητή Μιράντα Τζουλάι σε ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό ρόλο), συνεχίζει με την καθημερινότητα στην θεατρική ομάδα που δείχνει να την απελευθερώνει, προχωρά με την αξιολόγηση μιας εναλλακτικής μορφής μητέρας που παρουσιάζεται στο πρόσωπο της δασκάλας της και οδηγείται τελικά σε ένα σκοτεινό σταυροδρόμι όπου τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται, με την ουσιαστική θεματική της ταινίας να αποδεικνύεται πιο δυνατή από όσο προετοιμάζει η Ντέκερ από την αρχή και με πολύ πιο σύνθετη ηθική βάση.

Διαβάστε ακόμη: Berlinale 2018: Η Ιζαμπέλ Ιπέρ δε φοβάται τίποτα (εκτός από τους ανόητους ρόλους και τους ηλίθιους σκηνοθέτες)

Madeline's Madeline Main 607

Και αυτό είναι που ουσιαστικά χαρίζει στην Ντέκερ την νίκη και της δίνει την δυνατότητα να εμβαθύνει ακόμα περισσότερο στην ψυχολογία των ηρωίδων που τόσο αγαπά, τονίζοντας τις αιχμηρές γωνίες τους αλλά και τις ανυπέρβλητες δυνάμεις τους. Το «Madeline’s Madeline» δεν είναι απλά η ιστορία ενηλικίωσης μιας ταλαντούχας κοπέλας αλλά η προβολή ολόκληρου του εσωτερικού κόσμου αυτής της ταλαντούχας κοπέλας σε ήχους, κινήσεις, θορύβους, θολές αντανακλάσεις, εκφράσεις, επαναλήψεις, κραυγές και πλείστες ακόμα εικαστικές και σωματικές επιλογές.

Η επιμονή της Ντέκερ σε μια φόρμα που προσπαθεί από τον αυτοσχεδιασμό και την επανάληψη να δημιουργήσει κάτι ξεχωριστό εγκλωβίζει την δημιουργό κατά στιγμές σε κύκλους, όμως το όραμά της (και η ορμή της Χάουαρντ, προφανώς, η οποία χαρίζει πολλαπλά επίπεδα ενσυναίσθησης σε κάθε έντονη αντίδραση της ηρωίδας) παραμένει αρκούντως ισχυρό για να οδηγήσει την ταινία σε μια απρόσμενη, έντονη και καίρια κατάληξη.

Το «Madeline’s Madeline» είναι ουσιαστικά το manifesto της Ντέκερ, τόσο καλλιτεχνικά όσο και ηθικά, ένα σύνολο DIY τεχνικών και performance art επιρροών, το οποίο βρίσκει μέσα από τραχείς και έντονες απόπειρες έκφρασης και την αλήθεια που υποβόσκει κάτω από την επιφάνεια. Μπορεί ακόμα να μην έχει καταλήξει στην πιο προσβάσιμη μορφή του, όμως το «Madeline’s Madeline» αποδεικνύει ότι η Ντέκερ όχι απλά βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση αλλά και ότι, ίσως, βρίσκεται στα πρόθυρα της ανακάλυψης μιας ολόκληρης νέας αφηγηματικής φόρμας.

Τα πρώτα λόγια που ακούγονται στην ταινία προτρέπουν ότι «δεν είσαι η γάτα, βρίσκεσαι μέσα στη γάτα». Ισως η επιλογή των λέξεων να μην ήταν και τόσο τυχαία τελικά.

Περισσότερες κριτικές από την Berlinale 2018

Το 68ο Φεστιβάλ Βερολίνου διεξάγεται από τις 15 έως τις 25 Φεβρουαρίου. Το Flix είναι όπως πάντα εκεί και σας μεταφέρει όλα όσα αξίζει να ξέρετε από την Berlinale, την στιγμή που συμβαίνουν.

Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας.