Αφιέρωμα | Μάης '68 | Μία πρόζα, δύο ποιήματα κι επτά εικόνες από τον αυτόπτη Κώστα Φέρρη

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 19 MAY  /  Flix Team

Με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο μεταφέρει στο Flix ο -μεταξύ πολλών άλλων- σκηνοθέτης, σεναριογράφος, λιμπρετίστας και στιχουργός Κώστας Φέρρης τις μνήμες και τα συναισθήματά του από τον σημαδιακό παρισινό Μάη.

Να πιάσομε τη χρονολογία του Μάη 68 από την αρχή, δεν έχει κανένα νόημα.

Ο Μάης είναι στιγμές. Κι έτσι μου μένει να περιγράψω μόνο 3-4 σημαδιακές στιγμές που αντιστοιχούν στην ουσία, το πνεύμα και την ψυχή αυτής της επανάστασης, που ποτέ δεν διεκδίκησε καμίαν εξουσία, γι αυτό και παραμένει η κινητήρια πολιτιστική δύναμη της μνήμης μας.

3 Μαϊου 1968: Το ξέσπασμα

Στις 2 του μήνα, με καλεί ο σκηνοθέτης Φιλίπ Φουραστιέ να πάω την επομένη στα γυρίσματα της ταινίας «La Bande a Bonnot», για να… υποδυθώ τον έναν από τους αστυνομικούς που πυροβολούν τον διαβόητο αναρχικό ληστή, τυλιγμένο στο στρώμα του.

Petit Journal

Με παρακαλεί μάλιστα να… κόψω τα μαλλιά μου, γιατί μακρυμάλλης αστυνομικός δεν δικαιολογείται! Το δίλημμά μου είναι σοβαρό, γιατί εκείνη την εποχή… είμαι αναρχικός, και με καλούν να… σκοτώσω έναν αναρχικό!

Αντί για καθρέφτη έχω μπροστά μου την τηλεόραση, και μου κόβουν τα μαλλιά, ενώ βρίζω και καταριέμαι τη χούντα που μ’ έφερε σ’ αυτό το χάλι. Ας σημειωθεί πως στην ταινία, περισσότεροι από 120 Έλληνες εξόριστοι είναι κομπάρσοι, για να βγάλουν ένα μεροκάματο!

Ferris 2 Eλληνες κομπάρσοι στην ταινία «Η συμμορία του Μπονό», στον ποταμό Μάρνη, που τον βλέπουν σα νάναι… το Τουρκολίμανο.

Εκείνη την ώρα, στο Δελτίο Ειδήσεων εμφανίζεται ο πρύτανης της Nanterre, και αναγγέλλει πως κλείνει το Πανεπιστήμιο, γιατί η κατάσταση με τους φοιτητές δεν πάει άλλο… Με πιάνει ταραχή! Τον… μουντζώνω! Να, ηλίθιε, την πάτησες! Αύριο, Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ!

Σπεύδω στο καφενείο μας, Λε Σαιν Κλωντ, στέκι των Ελλήνων στο Καρτιέ, δίπλα στο άγαλμα του Ντιντερό. (Το’ χει περιγράψει ο Βασίλης Βασιλικός, στο «Καφέ Εμιγκρέκ – Ο Άγιος Κλαύδιος»). Μπαίνω με φόρα, και αναγγέλλω: «Παιδιά, το πήρατε χαμπάρι; Αύριο, Η Επανάσταση!» Με κοιτούν όλοι με απορία. Πρώτος αντιδρά ο Δημήτρης Σταύρακας: «Και ποιος θα την κάνει την επανάσταση, βρε Φέρρη; Οι φοιτητές; Αυτοί, για το μόνο που νοιάζονται είναι πως θα… γ….ήσουν!» Σε μια γωνία, σκυμμένος σ’ ένα βιβλίο, ανασηκώνει το βλέμμα ο Στέλιος Ράμφος, και του λέει με τρυφερή φωνή: «Λίγο το’ χεις;»

Ferris 3

Την άλλη μέρα, στα γυρίσματα, «εκτελούμε» τον Μπονό, παρέα με τους Αχιλλέα Θεοφίλου, Γιώργο Κατακουζηνό και Γιάννη Φραγκάκη. Επιστρέφω άρον-άρον στο Καρτιέ, προλαβαίνω τη μεγάλη σύγκρουση, μπροστά στο Σαιν Κλωντ, οι Έλληνες πίσω από τη τζαμαρία (η σκηνή περιγράφεται στην ταινία «Η Λιμουζίνα» του Νίκου Παναγιωτόπουλου), κι επικεφαλής των διαδηλωτών ο ηθοποιός και φίλος μου ο Ψηλός Τομπίας Ένγκελ, με… κοντάρι και ασπίδα!

Από τη Σορβόνη ως το άγαλμα του Ντιντερό, μπρος από το ξενοδοχείο Μάντισον και δίπλα στο καφενείο μας, θρύψαλα παντού. Η Επανάσταση έχει κηρυχθεί.

Ferris 4


Ddiero

Κυριακή 12 Μαϊου 1968: Τα εκθέματα

Από την Πλας Εντμόν Ροστάντ ίσαμε την Κοντρσκάρπ, Παρίσι έκτο, έβδομο και δέκατο τέταρτο παβέ ξηλωμένο τζαμαρίες θρύψαλα αστικό νεκροταφείο αυτοκινήτων ο λόγος στους τοίχους και το φανάρι αδιάφθορο πράσινο, κίτρινο, κόκκινο.

Αρκουδιάρης, λατέρνα κι ακροβάτες, κανταδόροι και ζωγράφοι πεζοδρομίων, ο Ιερώνυμος Μπος χορεύει παρέα με τον Κουασιμόδο αυτή την Κυριακή.

Η προσέλευση του πλήθους ξεπέρασε τ’ αναμενόμενα όρια και τα παιδιά με τα περιβραχιόνια ξεναγούν τους τουρίστες στον χώρο του δράματος.

Εδώ, κυρίες και κύριοι, βλέπετε ό,τι περίσσεψε από τ’ οδόφραγμα του αναρχικού. Το’ φτιαξε μόνος του, και πάνω σ’ αυτό φωτογραφήθηκε να φιλάει το κορίτσι του.

Εδώ κυρίες και κύριοι, βλέπετε την αμμουδιά που αποκάλυψε το ξηλωμένο πλακόστρωτο.

Εδώ, σ’ αυτό το κάγκελο σκαρφαλωμένος, ο κοκκινομάλλης με τις φακίδες μίλησε στα πλήθη.

Εδώ είναι που καθίσανε κατάχαμα καθηγητές και φοιτητές, να μιλάνε για D.N.A. και Γαλλική Επανάσταση.

Αυτή η ραπτομηχανή περίσσεψε από τ’ οδόφραγμα του σουρεαλισμού.

Ιδού και το φανάρι, αδιάφθορο όπως τότε, το βλέπετε και μόνοι σας: Πράσινο, κίτρινο, κόκκινο.

Εδώ σ’ αυτή τη γωνία ο Γκοντάρ απαρνήθηκε το σινεμά.

Εδώ, κυρίες και κύριοι, κι εδώ, κι εκεί, συνετελέσθησαν τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα της προχθεσινής Παρασκευής 10 Μαϊου 1968.

Ferris 6

Την επομένη, στη μεγάλη διαδήλωση, πίσω από τους Έλληνες, βαδίζουν οι Γάλλοι κινηματογραφιστές, κι επί κεφαλής οι φίλοι μου.

Ferris 7


16 Ιουνίου 1968: Η πτώση της Σορβόνης, ή Το Μεθυσμένο Καράβι

Έπεσεν, έπεσε η Σορβόνη στα χέρια των ολίγων.

Σα να λέμε πέσαν οι Βερσαλλίες απ’ την ανάποδη.

Σα να λέμε τη Βαστίλη πως δεν την πήραμε ποτέ κι οι μπάτσοι -Καρυάτιδες να στηρίζουν τον τρούλο στα κεφάλια τους.

Ολημερίς οι μάχες από την Παναγία των Παρισίων ίσαμε τη rue du Bac.

Οργισμένη η pegre χτυπιέται με τα CRS, στο κατάστρωμα τα πλακάτ με τις τυπωμένες αφίσες των υποψηφίων αντιπροσώπων, στους τοίχους τα χειρόγραφα συνθήματα του Μάη, elections piege a cons, κι ο Βολταίρος να γνέφει στους Κουασιμόδους να παλέψουν για την τιμή των όπλων.

Το θέαμα πρέπει να είναι συναρπαστικό, κι οι ένοικοι κρεμασμένοι στα μπαλκόνια τους αμέτοχοι θεατές τώρα πια -η Μεγάλη Παρασκευή είναι μακρινή ανάμνηση- παρακολουθούν το θέαμα των συγκρούσεων.

Βραδιάζει. Μας κυκλώσανε. Χωθήκαμε όλοι στριμωγμένοι στις σκάλες των πολυκατοικιών. Τα C.R.S. κατέλαβαν το βουλεβάρτο.

Η διαφυγή είναι προς τα πάνω. Και μονομιάς ξετρυπώνουμε σα τυφλοπόντικες στις ταράτσες των πολυκατοικιών.

Κι είναι οι ταράτσες όλες -ωραίο το θέαμα- γεμάτες τυφλοπόντικες που αναγνωρίζουν στον ορίζοντα το επουράνιο πεδίο της ελευθερίας τους.

Οι ένοικοι απέναντι κοιτάνε -διπλό το θέαμα- μια τις ταράτσες και μια το βουλεβάρτο. Βράδιασε.

Οι ένοικοι θεατές μας αφήνουν μόνους και μπαίνουν στα σαλόνια τους να ξαναδούν τα περιστατικά στο Δελτίο Ειδήσεων της τηλεόρασης.

Αφήνοντας ανοιχτές τις μπαλκονόπορτες να βλέπομε κι εμείς.

Ferris22


Ο Επίλογος

Από την κατάληψη του Ελληνικού Περιπτέρου της Πανεπιστημιούπολης δε σώζονται πολλά πράγματα. Βρέθηκε όμως η προκήρυξη που έγραψα με τα ίδια μου τα χέρια (κι ένας ερασιτέχνης γραφολόγος θ’ αναγνώριζε τα γράμματά μου) στον τοίχο. Αν χρειαζόταν σήμερα, πενήντα χρόνια μετά, να γράψω μια προκήρυξη, θα έγραψα τα ίδια ακριβώς!

Ferris200


Δείτε εδώ τον Κώστα Φέρρη σε ένα απόσπασμα από τον «Εξόριστο στην Κεντρική Λεωφόρο» του Νίκου Ζερβού από το 1979 να μιλάει για τον Μάη του '68:


Στις 31 Μαΐου στο Flix it στη Στέγη θα προβληθούν το «Φωτιά... Πυροσβέστες» του Μίλος Φόρμαν, το «Peppermint Frappé» του Κάρλος Σάουρα και το «Γκοντάρ, Αγάπη Μου (Le Redoutable») του Μισέλ Χαζαναβίσιους σε ένα triple bill αφιερωμένο στον Μάη του '68.

Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας. Μάθετε περισσότερα.