Οι Ταινίες της Κυριακής: «Paris is Burning» της Τζένι Λίβινγκστον (1990)

ΑΠΟΨΗ 10 MAR  /  Τάσος Χατζηευφραιμίδης

Κάθε Κυριακή, το Flix επιλέγει μια σπάνια, ξεχασμένη, παραγνωρισμένη, έτοιμη να ανακαλυφθεί ξανά ταινία ως το ιδανικό sunday movie. Σήμερα, η κλασική, διαχρονική, σούπερ fun και σπαρακτικά ειλικρινής ταινία που προηγήθηκε της μανίας με το voguing και το RuPaul’s Drag Race.

Πολλά χρόνια πριν από το «Pose» και το «RuPaul’s Drag Race», υπήρξε ένας κόσμος μαγικός και άγριος, γεμάτος από μυθικά πλάσματα κι έκπτωτους αγγέλους, που μεταμόρφωναν τα βράδια την απόρριψη και τον εξοστρακισμό από την κυρίαρχη λευκή κουλτούρα στο δικό τους λαμπερό παραμύθι. Ηταν ο κόσμος των μαύρων και των λατινοαμερικάνων μελών της LGBTQ κοινότητας της Νέας Υόρκης και των χορών που διοργάνωναν στα τέλη της δεκαετίας του 80 για να ζήσουν το δικό τους όνειρο της αποδοχής και της καταξίωσης. Ηταν ο θρυλικός κόσμος που αποτύπωσε η Τζένι Λίβινγκστον το 1991 στο «Paris Is Burning», ένα ντοκιμαντέρ που έγινε με τη σειρά του κι αυτό θρυλικό, ένα ορόσημο της queer και της ποπ κουλτούρας, διαθέσιμο πλέον στο Netflix.

H Λίβινγκστον σπούδαζε κινηματογράφο στις αρχές της δεκαετίας του 80 στη Νέα Υόρκη, όταν έπεσε τυχαία πάνω σε μια ομάδα νεαρών, οι οποίοι χόρευαν στην πλατεία Γουάσινγκτον. Παραξενεμένη από τις περίεργες χορευτικές κινήσεις και τη γλώσσα που χρησιμοποιούσαν μεταξύ τους, τους ρώτησε τι έκαναν. Η απάντηση ήταν πως έκαναν voguing. Κι όταν η νεαρή σπουδάστρια θέλησε να μάθει περισσότερα γιατί θεώρησε πως αυτό θα ήταν ένα ενδιαφέρον θέμα για την πτυχιακή της, ανακάλυψε στις γειτονιές του Χάρλεμ μια ολόκληρη υποκουλτούρα με τη δική της γλώσσα και τους δικούς της κανόνες συμπεριφοράς κι ένα υλικό που θα γινόταν κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή εργασία για τη σχολή της.

Paris is Burning 607

Το «Paris Is Burning» ξεναγεί τον θεατή στις χοροεσπερίδες που διοργάνωναν τα μέλη της LGBTQ κοινότητας των υποβαθμισμένων περιοχών της Νέας Υόρκης, οι οποίες δεν ήταν μια απλή κοινωνική εκδήλωση, αλλά ένας χώρος αποδοχής, ελεύθερης έκφρασης και ακτιβισμού. Γιατί εκεί διεξάγονταν θεματικοί διαγωνισμοί σε διαφορετική κάθε φορά κατηγορία, στους οποίους οι συμμετέχοντες μπορούσαν να ζήσουν το όνειρό τους και να μεταμορφωθούν. Γιατί εκεί μπορούσαν να κερδίσουν έπαθλα και να νιώσουν νικητές, όταν η υπόλοιπη κοινωνία τους είχε καταδικάσει στην πλευρά των χαμένων. Γιατί εκεί μπορούσαν να είναι απλά ο εαυτός τους, χωρίς να φοβούνται για τη ζωή τους.

Ταυτόχρονα, η ταινία συστήνει τις πιο εμβληματικές μορφές αυτού του μικρόκοσμου και τους «οίκους» που αυτές είχαν ιδρύσει, οικογένειες όχι εξ αίματος, αλλά από επιλογή και κυρίως από ανάγκη. Με υπέροχα εξωφρενικά και φανταχτερά ονόματα που συναγωνίζονταν σε λάμψη τα φορέματα και τις αμφιέσεις κάθε βραδιάς, οι οίκοι Xtravaganza, LaBeija, Ninja, Saint Laurent (μεταξύ πολλών άλλων) ήταν μορφώματα που δημιουργήθηκαν ως συλλογικός μηχανισμός επιβίωσης ενάντια στην ομοφοβία. Κάθε οίκος ήταν ένα άσυλο στο οποίο μπορούσε να βρει καταφύγιο και ρόλο ένας άστεγος και άνεργος gay ή τρανσέξουαλ, πολύ περισσότερο όμως εκεί μπορούσε να αποκτήσει μια ταυτότητα. Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, με την είσοδο στον οίκο τα μέλη αποκτούσαν το όνομά του ως επώνυμο.

Paris is Burning 607

To «Paris is Burning» φλέγεται ακόμα και σήμερα από τις εμβληματικές μορφές μιας ομάδας ανθρώπων που τόλμησαν να προσδιορίσουν, ακόμα και με τίμημα τη ζωή τους, το φύλο τους και να μεταμορφώσουν, έστω και πρόσκαιρα, την πραγματικότητά τους. Κι όσο η τρανς κοινότητα διεκδικεί τα δικαιώματά της και οι ομοφοβικές επιθέσεις υπενθυμίζουν ότι τίποτα δεν είναι ακόμα αυτονόητο, αυτό το Παρίσι θα καίγεται για καιρό.»

Paris is Burning 607

Η Λίβινγκστον αποκαλύπτει αυτόν τον ελάχιστα γνωστό μέχρι τότε κόσμο με την περιέργεια ενός εξωτερικού παρατηρητή κι ανακαλύπτει με την κάμερά της ταυτόχρονα με τον θεατή τους γλωσσικούς και σημειολογικούς κώδικες συμπεριφοράς των μελών της, δίνοντας έμφαση τόσο στο απόκοσμο μέσα στην απελπισμένη του ομορφιά κλίμα των χορών, όσο και στο ιδιόμορφο λεξιλόγιο και στις χορευτικές φιγούρες του voguing, που αντικατοπτρίζουν τη βαθύτερη ανάγκη της κοινότητας για συλλογικότητα και αυτοπροσδιορισμό.

Γιατί το voguing, το οποίο ως γνωστό εισήγαγε η Madonna στο mainstream (όχι με την ομόφωνη συγκαταθεση της κοινότητας που το εφηύρε), δεν ήταν τίποτε άλλο παρά μια συμβολική αναπαράσταση της οριοθέτησης και της μάχης όχι μόνο ενάντια στην εχθρική και κυρίαρχη κουλτούρα, αλλά και της «αναίμακτης» επίλυσης των διαφορών ανάμεσα στους οίκους, ενώ λέξεις κι εκφράσεις όπως (ενδεικτικά) shade, read, work, fierce, legendary, realness, τις οποίες υιοθέτησε η RuPaul στο Drag Race καθιστώντας τες κοινό κτήμα ολόκληρης της LGBTQ κοινότητας σήμερα, απέκτησαν νέο νoήμα και σημασία για να εκφράσουν τις πρακτικές, τις φιλοδοξίες και τους πόθους μιας κοινότητας που διαμόρφωνε τη δική της φωνή (και) μέσα από τη γλώσσα.

Paris is Burning 607

Τι μένει, όμως, σήμερα, τριάντα σχεδόν χρόνια μετά την προβολή τoυ «Paris Is Burning», πέρα από ένα νοσταλγικό, πολύτιμο κι απαραίτητο μάθημα LGBTQ ιστορίας για μια εποχή που έχει περάσει ανεπιστρεπτί;

Η ταινία της Λίβινγκστον δίνει αβίαστα την απάντηση, καθώς φλέγεται ακόμα από τις εμβληματικές μορφές μιας ομάδας ανθρώπων που τόλμησαν να προσδιορίσουν, ακόμα και με τίμημα τη ζωή τους, το φύλο τους και να μεταμορφώσουν, έστω και πρόσκαιρα, την πραγματικότητά τους. Κι όσο η τρανς κοινότητα διεκδικεί τα δικαιώματά της και οι ομοφοβικές επιθέσεις υπενθυμίζουν ότι τίποτα δεν είναι ακόμα αυτονόητο, αυτό το Παρίσι θα καίγεται για καιρό.



Περισσότερες «Ταινίες της Κυριακής»


Paris is Burning 607

Δείτε εδώ το καστ του «Paris is Burning» στο σόου της Τζόαν Ρίβερς:




Συνεχίζοντας την πλοήγηση σας στο flix.gr, συμφωνείτε στην εγκατάσταση cookies στον υπολογιστή σας. Μάθετε περισσότερα.